Η μαγεία του Hayao Miyazaki, μέρος β΄ και μία....ανάλυση του Spirited Away

    Ξεκινώ με μία διόρθωση στο πρώτο μέρος: ο Miyazaki εγκαταλείπει τον κομμουνισμό στα τέλη της δεκαετίας του 1980 με αρχές της επόμενης, αλλά παραμένει γεγονός ότι δεν έπαιξε μεγάλο ρόλο σε αυτό οι ανατροπές που σημειώθηκαν στις χώρες του πρώην σοσιαλιστικού κόσμου.
   Στα 1992, ο Miyazaki σκηνοθέτησε το Porco Rosso,  μία ιστορία ενός Ιταλού αντιφασίστα αεροπόρου στην διάρκεια του μεσοπολέμου, ο οποίος έχει την μορφή ...γουρουνιού. Το μοτίβο των πτήσεων αλλά και τα προοδευτικά μηνύματα υπάρχουν και σε αυτό το δημιούργημα.

   Στα 1995 Ο Miyazaki αρχίζει να δουλεύει πάνω σε ένα από τα πιό σημαντικά έργα του, του Princess Mononoke, το οποίο ολοκληρώθηκε στα 1997 και έκανε εμπορική θραύση στην Ιαπωνία.

Ο χρόνος ορίζεται κάπου στο παρελθόν της Ιαπωνίας, εμπλουτισμένο με πολλά φανταστικά στοιχεία. Διαβολικοί θεοί έχουν καταλάβει ένα χωριό και ο πρίγκηπας αναζητά την λύση σε μία κοπέλα, την Σαν, την οποία καλεί πριγκήπισσα Μονονόκε, η οποία θα σηκώσει στους ώμους της το βάρος της απελευθέρωσης των ανθρώπων. Στην ταινία συνυπάρχουν μηνύματα οικολογικά και πολιτικά, ενώ εκφράζεται και ένας έμμεσος μισανθρωπισμός ή μία απογοήτευση. Ο Miyazaki είπε ότι αυτή θα ήταν η τελευταία του ταινία.
   Στο διάστημα που είχε "αποχωρήσει", έμεινε με έναν φίλο του και γνώρισε τις μικρές του κόρες, η μία εκ των οποίων έμελλε να δώσει τον χαρακτήρα της Κιχίρο, της ηρωίδας του Spirited Away (Sen to Chihiro no Kamikakushi στα "ιαπωνικά, Ταξίδι στην Χώρα των Θαυμάτων ο ελληνικός τίτλος). Η μικρή κόρη ενός ζεύγους ψάχνει τους γονείς της που μεταμορφώθηκαν σε γουρούνια και εγκλωβίστηκαν σε μία μαγική πόλη που διευθύνει μία μάγισσα, η οποία διευθύνει ένα λουτρό για θεούς. Η ταινία - η οποία ήταν ο πρώτος καρπός της συνεργασίας με την Disney, όχι στο δημιουργικό κομμάτι βέβαια, αλλά στην παγκόσμια διανομή περισσότερο -  απέσπασε πλήθος διεθνών βραβείων, ανάμεσά τους το Οscar και την Χρυσή Άρκτο. Παρακάτω θα γίνει ειδική αναφορά.

   To 2004, ολοκληρώθηκε η παραγωγή της ταινίας Howls Moving Castle (βασισμένο σε μυθιστόρημα). Μία κατάρα μίας μάγισσας μεταμορφώνει ένα κορίτσι σε γριά γυναίκα. Στην προσπάθειά της να βρει την μορφή της, βρίσκει τον μάγο Howl και το μαγικό του ιπτάμενο κάστρο, στο οποίο κατοικεί και ένα δαιμονικό. Εν τω μεταξύ, ξεσπά πόλεμος με το γειτονικό βασίλειο. Η συνέχεια επί της ...οθόνης.

To 2008, μας έδωσε την επόμενη ταινία του, την Ponyo. Ένα ψάρι διαφορετικό από αυτά που ξέρουμε βρίσκεται στα χέρια ενός αγοριού. Μόνο που αυτό το ψάρι, πραγματοποιεί τις ευχές του και μία από αυτές είναι να γίνει άνθρωπος, όπερ και ...εγένετο. Αυτή η πράξη, όμως, δεν μένει χωρίς συνέπειες από τον πατέρα της, ένας μάγο. Άλλη μία ταινία με οικολογικά μηνύματα, όπου τονίζεται η φιλία - όχι τυχαίο ότι η φιλία αφορά (σχεδόν) αποκλειστικά σε παιδιά.

Αυτό το διάστημα ο Miyazaki εργάζεται σε μία νέα ταινία. το The wind is rising, βασισμένο σε ένα παλιότερο manga κόμικ (αν - τονίζω το ΑΝ - έχω καταλάβει καλά, η ταινία θα βγει στις αίθουσες της Ιαπωνίας τον Ιούνιο εφέτος). Παράλληλα, όμως, με τις ταινίας που ο ίδιος σκηνοθέτησε, εργάστηκε σε άλλες, είτε ως animator είτε ως σεναριογράφος, όπως και σε πολλές τηλεοπτικές παραγωγές.

   Σε κάθε περίπτωση, οι ταινίες του Miyazaki είναι μοναδική απόλαυση για τα μάτια και, είτε συμφωνεί κανείς με το περιεχόμενό τους είτε διαφωνεί, του δίνουν αφορμή να αναρωτηθεί για διάφορα ζητήματα κυρίως κοινωνικού χαρακτήρα. Τελικά, είναι ένας καλλιτέχνης χρήσιμος από όποια πλευρά και να το δει κανείς.

"Bonus"...Μία κοινωνικού και πολιτικού τύπου ανάλυση στο Spirited Away.

   Κατ' αρχάς, ας ξεκαθαρίσουμε τα εξής: Όταν ο Miyazaki γυρνά την ταινία αυτή, δεν είναι πλέον κομμουνιστής. Οπότε, δεν μπορεί να κριθεί ως τέτοιος. Περισσότερο, όμως, στέκομαι σε κάποια στοιχεία που δείχνουν μία απογοήτευση από κάποια πράγματα, μία απαισιοδοξία και, κάπου, έναν αναχωρητισμό, παρότι προσπαθεί να δώσει έναν τόνο αισιοδοξίας, με το να παρουσιάζει μικρά παιδιά να δίνουν μεγάλες μάχες, διαφόρων τύπων. Άλλωστε, ο ίδιος λέει ότι "προσωπικά είμαι πολύ απαισιόδοξος. Αλλά όταν, π.χ., ένας από την ομάδα μου αποκτά μωρό, δεν μπορείς να μην του ευχηθείς ένα καλό μέλλον. Γιατί, δεν μπορώ να πω στο παιδί "Αχ! Δεν έπρεπε να έρθεις σε αυτή την ζωή". Εν τούτοις, ξέρω ότι ο κόσμος βαδίζει σε μία κακή κατεύθυνση. Έτσι, με αυτές τις αλληλοσυγκρουόμενες σκέψεις σκέφτομαι και τί είδους ταινίες θα έπρεπε να κάνω".

   Σε κάθε περίπτωση, ο Miyazaki παραμένει μέχρι και σήμερα άνθρωπος προοδευτικών αντιλήψεων και με μαζική απεύθυνση ιδίως στην χώρα του (παρότι στον υπόλοιπο κόσμο οι ταινίες του θεωρούνται μέχρι και ακατάλληλες για παιδιά, κυρίως λόγω της ιδιοσυγκρασίας της ιαπωνικής παράδοσης (π.χ. η προσέγγιση του θανάτου κ.ά.) που είναι εν πολλοίς "ξένη" για αυτό που αποκαλούμε "δυτικό πολιτισμό", στην Ιαπωνία οι ταινίες του είναι ταινίες που παρακολουθούν μαζικά οι οικογένειες).

   Στην ταινία αυτή ο Miyazaki στηλιτεύει την απληστία του "απλού" ανθρώπου και αυτό το βλέπουμε στην μεταμόρφωση των γονιών της ηρωίδας του, της Κιχίρο, σε γουρούνια, όταν πέφτουν με βουλιμία στα τρόφιμα που βρίσκονται έκθετα στην μαγική πόλη. Εν τούτοις, για αυτούς τους άπληστους "απλούς" ανθρώπους δίνει την μάχη της η ηρωίδα. Θα έλεγε κάποιος πως αυτό είναι φυσικό, αφού είναι οι γονείς της, αλλά: στο τέλος της ταινίας, όταν πια οι γονείς της "ξαναγίνονται" άνθρωποι, δεν φαίνεται να θυμούνται απολύτως τίποτα από την προσωπική τους περιπέτεια αλλά ούτε φαίνεται να κατάλαβαν τον αγώνα που έδωσε η Κιχίρο για να τους ελευθερώσει, επιδεικνύοντας μίας μορφή "αχαριστίας" (μην ξεχνάμε πως σε κάποια σημεία των ταινιών του ο miyazaki βγάζει και έναν μισανθρωπισμό), ενώ και η Κιχίρο δεν κάνει κάτι για να τους το θυμίσει.

   Η μεγάλη επιχείρηση της μάγισσας, τώρα, αντιπροσωπεύει τον κεφαλαιοκρατισμό, στον οποίον όλοι δουλεύουν για τον επιχειρηματία.Η επιχείρηση μάλιστα, τα λουτρά δηλαδή, "ξεπλένει" τις "βρωμιές" των ισχυρών (με την μορφή των θεών) και ουσιαστικά ο Miyazaki μας δείχνει πως οι κεφαλαιοκράτες φαίνονται καθαροί (=ηθικοί) με όποια έννοια έχει στο νου του ο καθένας. Στο κομμάτι αυτό, δηλαδή, ο καλλιτέχνης κρατά τις κομμουνιστικές διδαχές, άλλο που έχει απορρίψει και τον κομμουνισμό. Φαίνονται καθαροί, γιατί το σύστημα τους εμφανίζει έτσι. Και κάπου εδώ τα πράγματα αρχίζουν να γίνονται πιό σύνθετα στην ταινία (από κοινωνικής και πολιτικής άποψης), αν και παραμένουν σε τελική ανάλυση απλά.

Η Κιχίρο δείχνει ενδιαφέρον βασικά για τέσσερα πρόσωπα: τους γονείς της, τον μικρό ήρωα Χάκυ και τον Απρόσωπο. Για τους γονείς έγραψα ήδη. Ο Χάκου είναι και αυτός ένας από αυτούς, από τους οποίους η μάγισσα έχει κλέψει το όνομά τους - βλέπε τον εαυτό τους ("είμαι το νούμερο οκτώ" όπως λέει το ελληνικό τραγούδι) - αλλά έχει βρεθεί κοντά της και θέλει να ανέλθει στα κλιμάκια της επιχείρησης, ενώ στην χρονική φάση που τον γνωρίζουμε είναι αυτό που θα λέγαμε "τσιράκι" της μάγισσας. H Κιχίρο αγωνίζεται να σώσει και τον Χάκου, για τον οποίο τρέφει αισθήματα μάλλον ερωτικά. Ο δε Απρόσωπος που δεν μπαίνει ως πελάτης στην επιχείρηση και φαίνεται μάλλον ανεπιθύμητος εκεί αλλά δείχνει συμπάθεια προς τη Κιχίρο (η οποία είναι αμοιβαία),  μπαίνει μετά από προτροπή της ηρωίδας και εκεί, στα λουτρά, βγάζει έναν κακό εαυτό. Αυτό το αντιλαμβάνεται η ηρωίδα, το δηλώνει μάλιστα στην ταινία ο σκηνοθέτης. Η Κιχίρο κατορθώνει τελικά και τον βγάζει έξω από τα λουτρά, σώζοντάς τον από τον κακό του εαυτό. Μάλιστα, ο Απρόσωπος αποφασίζει να μείνει με την καλή μάγισσα, την δίδυμη αδερφή της ιδιοκτήτριας των λουτρών, ώστε να την βοηθά στις δουλειές του σπιτιού. Ουσιαστικά, ο Miyazaki δηλώνει πως ο κεφαλαιοκρατισμός είναι αυτός που διαφθείρει τον άνθρωπο και δεν είναι κάποιος εκ γενετής "καλός" ή "κακός".

Ποιοί είναι όμως απόντες από όλη αυτήν την ιστορία; είναι το πλήθος η μάζα των εργαζομένων στα λουτρά, πολλοί από τους οποίους έχουν επίσης χάσει τα ονόματά τους. Με αυτούς η ηρωίδα μιλά, αλλά δεν δείχνει το παραμικρό ενδιαφέρον να τους "σώσει".Το μόνο σημείο που το πλήθος αυτό παίζει κάποιον ρόλο πιό ενεργητικό, είναι όταν ο Απρόσωπος έχει πει πια στα λουτρά και δωροδοκεί τους πάντες με χρυσό, ώστε να τους εκμεταλλευτεί (στην ταινία, όταν η Κιχίρο αρνείται την δωροδοκία του, αρχίζει και τρώει έναν έναν τους εργαζόμενους, δηλαδή όταν εμφανίζεται αντίσταση - ηθική, πολιτική, οικονομική ή όποια θεωρεί καθένας - στην διαφθορά). Μάλιστα, το χρυσάφι αποδεικνύεται άμμος, άρα ασκείται κριτική στην εργατική τάξη πως "ξεπουλιέται" για το τίποτα ή για κάτι που τελικά δεν αξίζει. Και όμως, αυτό το πλήθος που βρίσκεται μέσα στον βούρκο - ίσως δεν είναι τυχαίο ότι κάποια στιγμή, στην σκηνή με τον θεό του ποταμού, τα λουτρά μοιάζουν με βούρκο ή με έλος - αυτό το πλήθος λοιπόν η Κιχίρο δεν "βουτά" για να το σώσει, δεν λέει καν μία κουβέντα για να το βοηθήσει, αρνείται να "μολυνθεί" με το να το αγγίξει. Ίσως θεωρεί πως του αρμόζει αυτή η μοίρα. Προφανώς, εδώ βγαίνει και η απογοήτευση του Miyazaki για την εργατική τάξη και ίσως - τονίζω το ίσως - τελικά δηλώνει όχι τόσο την εναντίωσή του προς τον κομμουνισμό, αλλά την απογοήτευσή του για τον φυσικό φορέα αυτής της ιδεολογίας.

   Ο Miyazaki φαίνεται πως προκρίνει ότι μόνο η ατομική σωτηρία είναι εφικτή και πως αυτή θα την πετύχουν μόνο όσοι είναι "έξω από τον χορό" ή οι ικανοί - με ποιά κριτήρια άραγε κρίνεται η ικανότητα αυτή; - να βγουν από αυτόν. Τελικά, η εξαίσια πραγματικά ταινία ολοκληρώνεται με τους εργαζόμενους στα λουτρά να επευφημούν την κακιά μάγισσα που αφήνει την ηρωίδα να φύγει (χωρίς να είναι ξεκάθαρο αν εδώ θέλει να δείξει ότι η συμφιλίωση εργαζομένων και εργοδοσίας είναι αναγκαία ή αν είναι ακόμα μία κριτική στην εργατική τάξη). Αυτοί θα εξακολουθήσουν να ζουν την ίδια ζωή από την ανατολή έως την δύση του ήλιου, η ηρωίδα θα βρει τους γονείς της και η επιχείρηση λουτρών θα ανοίγει κάθε βράδυ με τους ίδιους όρους. Ο Miyazaki -ασχέτως αν συμφωνεί κανείς με αυτό ή όχι - δηλώνει πως είναι μόνο ατομικός ο δρόμος της ευθύνης και της ελευθερίας. Το συλλογικό στοιχείο κρίνεται ατελέσφορο.

Τα βραβεία του BeThere! Corfu Animation Festival

Διαγωνιστικό μικρού μήκους:

• Μέγα βραβείο:Το αγρίμι, Daniel Sousa (US, 2011)
• Βραβείο κριτικής επιτροπής:Η πλημμύρα, Julia Gromskaya (Italy, 2012)
• Βραβείο καλύτερης μουσικής για ταινία animation: Ένα τέρας Gérard Ollivier (FRANCE, 2011)Μουσική:Valérie PEREZ

Φοιτητικό μικρού μήκους:

• Καλύτερη φοιτητική ταινία (εξ ημισείας): Φαύλος Κύκλος, Song E Kim (UNITED STATES/ SOUTH COREA , 2012) και Έρωτας κατακούτελα, Tim Reckart (UK, 2012)
• Ειδική μνεία:Δίδυμη Νίκη Peter Budinsky (SLOVAKIA, 2011)

Βραβείο κοινού (ταινία μικρού μήκους) : Πατέρας, Ivan Bogdanov (BULGARIA/CROATIA/GERMANY, 2012),

Διαγωνιστικό μεγάλου μήκους:

Σέλκιρκ, ο πραγματικός Ροβινσών Κρούσος, Walter Tournier (URUGUAY-ARGENTINA-CHILE, 2012), 80'.

Βραβείο κοινού (ταινία μεγάλου μήκους): Σέλκιρκ, ο πραγματικός Ροβινσών Κρούσος, Walter Tournier (Uruguay-Argentina-Chile, 2012), 80'

Για να δείτε τα βραβεία δείτε στην ιστοσελίδα του φεστιβάλ, πατήστε ΕΔΩ.

Hayao Miyazaki. η μαγεία ζει. Μέρος Α΄.

Ο Hayao Miyazaki

   "Μου βγήκε η πίστη" για να βρω έναν τίτλο για το συγκεκριμένο άρθρο. Σκόνταφτα σε τρεις τίτλους: "Θεός ή νέος Ντίσνεϋ; (not)", "Άλλη σχολή" και τέλος "ΔΕΝ είναι ο νέος Ντίσνεϋ και μας αρέσει". Τελικά, θυμήθηκα πώς ένιωσα όταν είδα το Spirited Away (περιέργως μεταφρασθέν στα ελληνικά ως Ταξίδι στην χώρα των θαυμάτων) ένα βράδυ που το Star Channel έβαλε μέσα στα μαύρα μεσάνυχτα - σχεδόν χαράματα (γενικά, το star τα κάνει αυτά: τέτοιες ώρες δείχνει συχνά-πυκνά αριστουργήματα του κινηματογράφου: άλλο θέμα αυτό βέβαια). Δεν είχα δει την ταινία, δεν ήξερα καν ποιός είναι ο Μιγιαζάκι, μου φαινόταν περίεργη ταινία αλλά δεν με άφηνε να ξεκολλήσω. Και έτσι, νά 'τος ο τίτλος.
   O Μιγιαζάκι γεννήθηκε στο Τόκιο, στις 5 Ιανουαρίου του 1941. Η οικογένεια του πατέρα του είχε μία εταιρεία με ανταλλακτικά μέρη μαχητικών αεροπλάνων και αυτό, όπως θα δούμε, επέδρασε δραματικά στο κινούμενο σχέδιό του (ο πατέρας του, Katsuji, εργαζόταν στην εταιρεία αυτή). Ο Hayao πιτσιρικάς ζωγράφιζε διαρκώς, λοιπόν, αεροπλάνα. Η μητέρα του αγαπούσε τα βιβλία και ήταν κριτική απέναντι σε πολλά κοινωνικοπολιτικά θέματα, κάτι που επέδρασε στην κοσμοθεωρία του Μιγιαζάκι, ο οποίος έγινε κομμουνιστής (μέχρις ενός χρονικού σημείου). Γρήγορα, από το 1947, η μητέρα του διαγνώστηκε με την ασθένεια της νωτιαίας φθίσης και έμεινε τελικά παράλυτη στο κρεβάτι. Και αυτό το γεγονός είχε επίδραση στο έργο του. Γενικά, ο Μιγιαζάκι χρησιμοποιεί στα έργα του πλήθος στοιχείων από τις βιωματικές του εμπειρίες. Στα παιδικά του χρόνια πρέπει να θαύμαζε τους αδελφούς Fleischer (στους οποίους "παραπέμπει" σε κάποιες από τις ταινίες του) και μόνο τις Silly Symphonies από την Ντίσνεϋ (γενικά, δεν τρέφει μεγάλη εκτίμηση για το σύνολο έργο της Ντίσνεϋ, κατά κάποιους λόγω του τρόπου αφήγησης της ιστορίας στις ταινίες της) και είναι  μεγάλος θαυμαστής του Bugs Bunny.
   Αφού άλλαξε πολλές φορές σχολεία λόγω των συνθηκών της εποχής, κατέληξε στο λύκειο της Toyotama και, όπως πολλοί νέοι Ιάπωνες την εποχή εκείνη, ήθελε να ασχοληθεί με το manga. Μεγάλη επίδραση άσκησαν τα σκίτσα του Osamu Tezuka, τον οποίο, σύμφωνα με τον ιδίο, προσπαθούσε να μιμηθεί τελικά παρά να "πατήσει" επάνω του δημιουργικά. Η πρώτη γιαπωνέζικη ταινία που τον οδήγησε στο να πάρει την απόφαση ότι θα ήθελε να γίνει animator, ήταν το Hakujaden (Ο θρύλος του Λευκού Φιδιού). Το πρόβλημά του ήταν πως, ενώ μπορούσε να σχεδιάσει θαυμάσια μηχανές κάθε είδους, αντιμετώπιζε πρόβλημα με την ανθρώπινη μορφή. Αυτό το ξεπέρασε δημιουργώντας ένα δικό του, προσωπικό ύφος στην σχεδίαση των ανθρώπινων χαρακτήρων του. Πριν, όμως, το πετύχει αυτό, είχε αποφασίσει να ακολουθήσει διαφορετική καριέρα: πήγε στο πανεπιστήμιο του Gakushuin από το οποίο αποφοίτησε στα 1963 με πτυχίο στις πολιτικές επιστήμες και στα οικονομικά. Αμέσως, όμως εγκατέλειψε αυτόν το πεδίο για να αφοσιωθεί στο κινούμενο σχέδιο. Σε αυτή του την επιλογή, πιθανώς έπαιξε ρόλο και η ταινία Η βασίλισσα του χιονιού του Σοβιετικού Lev Atamanov, η οποία φαίνεται πως τον συγκίνησε και τον οδήγησε να ασχοληθεί με μεγαλύτερο ζήλο για την βελτίωση των προσωπικών του χαρακτηριστικών, σε ό,τι αφορά το κινούμενο σχέδιο. Και έτσι, έπιασε δουλειά στα στούντιο της Toei Animation.
   Αυτό έγινε τον Απρίλιο του 1963. Γρήγορα έγινε μέλος του σωματείου του και έναν χρόνο μετά μάλιστα έγινε και Γενικός Γραμματέας του (πολιτικά ήταν κομμουνιστής). Η πρώτη του δουλειά - ως inbetweener - ήταν σχεδόν αμέσως μετά την άφιξή του στο στούντιο, στα 1963 (μετά από ένα σύντομο διάστημα μαθητείας), στην ταινία Wanwan Chushingura  καθώς και στην τηλεοπτική σειρά "Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ πέρα από την Σελήνη", όπου μάλιστα ήταν υπεύθυνος για την αλλαγή του τέλους της σειράς.

Στα 1968 ήταν ο βασικός animator (αλλά και concept artist και με άλλες αρμοδιότητες) στην ταινία "The Great adventure of Horus?little Norse Prince Valiant" του σκηνοθέτη, συνεργάτη και φίλου του Isao Takahata (ο οποίος, εκτός των άλλων, έχει γράψει και βιβλία για αρκετούς animators ανά τον κόσμο και ήταν επίσης κομμουνιστής). Έναν χρόνο μετά ήταν πάλι βασικός animator στην ταινία του Kimio Yabuki, Ο παπουτσωμένος γάτος, ενώ έκανε και την εικονογράφηση ενός manga κόμικ με το ίδιο θέμα, βασισμένο στην ταινία. Από εκείνο το σημείο και έπειτα, ο Miyazaki έγινε η μεγάλη φίρμα της Toei και άρχισε να έχει σκηνοθετικές αρμοδιότητες - χωρίς να έχει γίνει ακόμα σκηνοθέτης - όπως στα Flying Phantom Ship, Animal Treasure Island και στο "Αλή Μπαμπά και οι σαράντα κλέφτες". Ήδη πια είχε εμπειρία από όλους τους τομείς της παραγωγής.

O Miyazaki στα χρόνια που εργαζόταν στην Toei

   Στα 1971 έφυγε από την Toei και πέρασε από διάφορα στούντιο, ανάμεσα στα οποία και το TMS entertainment όπου μαζί με τον Takahata σκηνοθέτησε τα πρώτα έξι επεισόδια. Οι δύο σκηνοθέτες προσπάθησαν να προχωρήσουν στην παραγωγή της γνωστής σειράς "Πίπη Φακιδομύτη" σε κινούμενο σχέδιο, αλλά δεν ήρθε ποτέ η έγκριση από την Σουηδία. Έπειτα, υπήρξε ο δημιουργός δύο ταινιών μικρού μήκους στα 1972 με τίτλο Panda! Go Panda. Στα 1978 σκηνοθέτησε αρκετά επεισόδια της σειράς Future Boy Conan, μία μεταφορά ενός παιδικού βιβλίου στην τηλεόραση.

Στα 1979 δημιούργησε την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, βασισμένη σε έναν χαρακτήρα που είχε ήδη δουλέψει, του Λουπέν. Έτσι, δημιούργησε το The castle of Cagliostro. Την ίδια χρονική περίοδο, σκηνοθέτησε έξι επεισόδια του Σέρλοκ Χολμς, μία συμπαραγωγή της TMS και της ιταλικής RAI, με ζώα που είχαν ανθρώπινα χαρακτηριστικά.

   Το 1982 ο Μιγιαζάκι άρχισε την έκδοση του manga comic με τον τίτλο (στα ελληνικά μεταφρασμένος) Η Ναυσικά της Κοιλάδας των Ανέμων, και δύο χρόνια μετά (στα 1984) έφτιαξε την ομώνυμη ταινία. Η όλη διαδικασία - και με το κόμικ και με την ταινία - οδήγησε τον Μιγιαζάκι στο συμπέρασμα ότι και ο κομμουνισμός είναι λάθος. Πέραν του πώς στέκεται στο θέμα ο καθένας από την σκοπιά της κοσμοθεωρίας του, αντιλαμβάνομαι πως στους περισσότερους θα φαίνεται περίεργο το πώς κάποιος απορρίπτει μία θεώρηση των πραγμάτων που έως εκείνη την στιγμή υιοθετεί, με αφορμή ένα έργο τέχνης που δημιουργεί και όχι κάποιο πολιτικό, κοινωνικό, οικονομικό γεγονός. Το μόνο που μπορώ να απαντήσω σε αυτή την απορία είναι πως, γνωστός μου που έχει ζήσει στην Ιαπωνία και τον Ιαπωνικό τρόπο ζωής μου εξήγησε πως η αντίληψη της ζωής και των πραγμάτων εν γένει είναι εντελώς διαφορετικός από τον δικό μας. 

Η ταινία αυτή περνά ποικίλα μηνύματα πασιφιστικά έως αντιμιλιατιριστικά, φεμινιστικά, οικολογικά, αντίστασης, σε ένα μετα-αποκαλυπτικό μέλλον, όπου μία πριγκήπισσα προσπαθεί να σώσει τους υπηκόους της από δύο μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις. Τα αεροσκάφη - ένα αντικείμενο που το ήξερε πάρα πολύ καλά - παίζουν σημαντικό ρόλο στην υπόθεση και δίνουν εξαιρετικές εικόνες. Η ταινία αυτή είναι ουσιαστικά η εισαγωγή στον μετέπειτα κόσμο του Μιγιαζάκι.

   Έναν χρόνο μετά, μαζί με τον Takahata, ίδρυσαν το Studio Ghibli και έναν χρόνο μετά το στούντιο έδωσε την πρώτη του ταινία, το Laputa: The castle in the sky. Παρότι πλέον δεν ήταν κομμουνιστής, πάντα θεωρούσε σημαντικούς τους αγώνες της εργατικής τάξης και, όταν στα 1984 βρέθηκε στην Ουαλία και ήταν μάρτυρας των αγώνων των ανθρακωρύχων στην Αγγλία, πήρε αυτές τις εικόνες μαζί του και τις ενέταξε στην ταινία αυτή, ενώ οι ίδιες σκηνές μάχης των εργατών είναι - κατά κάποιον τρόπο - και φόρος τιμής στους αγώνες των ανθρακωρύχων της χώρας του.

Πολύ δημοφιλές στο εξωτερικό είναι το φιλμ  του 1988, Ο γείτονάς μου ο Τοτόρο όπου δύο μικρά κορίτσια θα συναντηθούν με παράξενα πλάσματα και πνεύματα (η ιαπωνική ζωή επηρεάζεται εντονότατα από την υπόθεση της ύπαρξης πνευμάτων). Η αναφορά στην μητέρα των κοριτσιών που είναι κλεισμένη σε ίδρυμα για νοσηλεία είναι ταυτόχρονα φόρος τιμής στην μητέρα του δημιουργού.

Στα 1989 μας έδωσε την ταινία Kiki's delivery service, με την ιστορία μίας μικρής μάγισσας που προσπαθεί να βρει την τύχη της στην μεγάλη πολύ. Ο περίεργος και μαγικός κόσμος του Μιγιαζάκιείναι πάντα εδώ και το πέταγμα παίζει πάλι έναν πολύ σημαντικό ρόλο. Η κίνηση, ενίοτε εκπληκτικά δοσμένη (προσέξτε την ...κίνηση των αυτοκινήτων στους δρόμους στο treiler).

 Εδώ θα κλείσω το πρώτο μέρος του αφιερώματος στον Μιγιαζάκι. Ελπίζω πως σχετικά σύντομα θα ακολουθήσει το δεύτερο.

Τα βραβεία του 8ου Athens Animfest.

  Εχτές ολοκληρώθηκε το 8ο Athens Animfest ανακοινώθηκαν και οι νικητές των διαγωνιστικών τμημάτων. Θα ασχοληθώ με το ελληνικό διαγωνιστικό (όλους τους νικητές/νικήτριες σε όλες τις κατηγορίες, θα τους βρείτε ΕΔΩ ). Στο ελληνικό διαγωνιστικό, νικητής ήταν το Η ζωή ένα μολύβι, της Μαργαρίτας Σιμοπούλου (στο πρόγραμμα αναφερόταν και η ίδια ως παραγωγός, μετά την ανακοίνωση των βραβείων ως παραγωγός αναφέρεται το ΤΕΙ της Αθήνας. Ως τεχνική, δεν υπάρχει αναφορά στο πρόγραμμα, αλλά στα βραβεία δίνεται η 2D digital animation). Το δεύτερο βραβείο πήρε το The fartist (έξυπνο λογοπαίγνιο) σε σκηνοθεσία, animation Κώστα Φάτση και σενάριο του ίδιου και της Άννας Παπαρίζου (σημείωση: αναρτώ τα βίντεο που κατάφερα να βρω: π.χ. το "η ζωή ένα μολύβι" δεν το βρήκα κάπου).



Το τρίτο βραβείο πήγε στο Happilness σε σκηνοθεσία, σενάριο και animation της Μαρίας Κοζάρη-Μελά και σε συμπαραγωγή με το ΤΕΙ Αθήνας.

Τέλος, Ειδική μνεία έλαβε το "Μικρό σπίτι" της ομάδας μαθητών του 2ου Γυμνασίου Αριδαίας.

      Τώρα, πώς θα έκρινα προσωπικά εγώ: Πρώτα, θα έβαζα τα ζητήματα τεχνικής και έπειτα θα κοιτούσα αν αυτό που βλέπω "βγάζει νόημα", δηλαδή να είναι εύληπτο (και σαφώς δεν εννοώ "ελαφρύ": εννοώ άμεσο). Πρώτο, λοιπόν, θα έβγαζα το Sunny του Χρήστου  Σκουρόπουλου. Το "Η ζωή ένα μολύβι, ενώ αρχικά μου άρεσε, όταν είδα την τεχνική που χρησιμοποιήθηκε πήρα μία σχετική απογοήτευση, γιατί θεωρούσα πως ήταν μία μεικτή τεχνική: Ως digital animation, μπορούσε ίσως να αξιποιήσει αλλιώς τις δυνατότητες του μέσου. Αυτό βέβαια έχει να κάνει ότι η προσωπική μου  άποψη είναι πως χρησιμοποιείς το κάθε μέσο για αυτό που κάνει βασικά, όχι για κάτι που βασικά γίνεται με άλλο μέσο.

Το Τhe fartist, θα το έβαζα στην ίδια μοίρα με το Merril's first date του Ρήγα Κούγκολου και του La soupe του Δημήτρη Χριστάκη  και παραγωγή της Supinfocom Arles.

Από κει έπειτα, μνεία θα έδινα πάντα σε ό,τι θα έστελναν μαθητές, ώστε να δώσω θάρρος να συνεχίσουν, άσχετα από το αν έχουν και τί είδους προβλήματα οι ταινίες τους.

Για το 8 minute deadline της Ζήνας και του Πέτρου Παπαδόπουλου (παραγωγή των δύο, της Μαρίας Χατζάκου και της Haos Film): έχω την εντύπωση ότι ήταν περισσότερο video art παρά animation. Όπερ σημαίνει ότι σε έναν διαγωνισμό γενικά video, πιθανότατα θα το έβαζα στους νικητές. Αλλά μιλάω πάντα σαν (wannabe) animator. Τέλος υπήρχαν και ταινίες αξιόλογες, οι οποίες όμως για να γίνουν κατανοητές απαιτούσαν ειδικές γνώσεις του θεατή (όπως η Παρτίδα σκακιού των Στεφανία Βλάχου και Μαρία Σιαβίκη, που έπρεπε να γνωρίζει κάποιος τους κανόνες του σκακιού για να καταλάβει την ανατροπή).
   Και δύο λόγια για τον "Θησαυρό στην ρίζα του Δέντρου της Γης" αλλά και για την διοργάνωση: με την ποιότητα ήχου που προβλήθηκε το επεισόδιο, ούτε εγώ δεν άντεχα και έλεγα "άντε να τελειώσει να ησυχάσουμε". Και αν το έλεγα εγώ αυτό, σκέψου ένας θεατής". Υπ' αυτήν την έννοια, άσχετα από το πώς κρίνει κανείς την ποιότητα της ιδέας, του animation κτλ, δεν ξέρω αν θα μπορούσε κάποιος να κάτσει σοβαρά να την κρίνει ως καλή ή κακή. Επιπλέον, το γεγονός αυτό - της ποιότητας του ήχου - μου έδωσε να καταλάβω ότι δεν είχε γίνει κάποια δοκιμαστική προβολή (αυτό γίνεται πιό φανερό από το γεγονός ότι στον περυσινό διαγωνισμό πριν από κάθε ταινία υπήρχε ένα πολύ σύντομο βίντεο με το λογότυπο του φεστιβάλ, άρα είχε γίνει ενδεχομένως μία επεξεργασία σε κάποια θέματα, ώστε να μην υπάρχουν τεχνικά προβλήματα). Ακόμα, δημιουργούνται ερωτήματα σε σχέση με το γεγονός ότι ως ταινίες animation συμπεριλήφθηκαν στο πρόγραμμα του φεστιβάλ βίντεο από ηλεκτρονική παιχνίδια. Αυτό δείχνει ζητήματα στο θέμα της επιλογής των ταινιών. Και το πρόβλημα δεν είναι τόσο του "δημιουργού", όσο της διοργάνωσης. Τέλος, σε σχέση με πέρυσι δεν υπάρχει αιτιολόγηση - μέχρι την ώρα που γράφω αυτές τις γραμμές τουλάχιστον - των προτάσεων για βράβευση.

Ανταπόκριση από την ημερίδα του 8ου Animfest: "Οπτικοακουστικά μέσα και εκπαίδευση"

   Εχτές, Σάββατο 9 Μαρτίου, διεξήχθη η προγραμματισμένη ημερίδα του Animfest για την σχέση των οπτικοακουστικών μέσων με την εκπαίδευση. Αποφάσισα να πάω μην περιμένοντας πολλά είναι η αλήθεια και φοβούμενος ότι πιθανώς θα περάσω κάποιες βαρετές ώρες, αλλά ευτυχώς διαψεύστηκα: άκουσα τελικά αρκετά σημαντικά πράγματα και είδα και σημαντικά πράγματα.
Να σημειώσω ότι πήγα να παρακολουθήσω την ημερίδα σαν  (wannabe) animator και όχι με όποια άλλη ιδιότητα. Για αυτό και πρέπει εξ αρχής να ξεκαθαρίσω ότι σημειώνω στην ανταπόκρισή μου όσα βρήκα ενδιαφέροντα από την σκοπιά του animation και όχι από την σκοπιά που θα τα έβλεπε π.χ. ένας εκπαιδευτικός (υπήρχαν κάποιοι μέσα στην αίθουσα). Για αυτό και σε κάποιες από τις ομιλίες σημείωσα λιγότερα πράγματα, καθώς η αναφορά τους γινόταν σε άλλο αντικείμενο (θυμίζω άλλωστε τον τίτλο της ημερίδας: δεν αφορούσε μόνο στο animation και πώς σχετίζεται με την εκπαίδευση). Από την άλλη, δεν υπήρχε ομιλία που να μην βρήκα κάτι να σημειώσω.

Το εξώφυλλο του προγράμματος της ημερίδας

   Κύριοι εισηγητές ήταν καθηγητές του διαπανεπιστημιακού και διατμηματικού προγράμματος μεταπτυχιακών σπουδών "Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας για την Εκπαίδευση", του ΤΕΑΠΗ, της ΑΣΚΤ, του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, καθώς και δάσκαλοι της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.
   Πρώτη παρουσίαση ήταν αυτή των προπτυχιακών φοιτητριών του ΤΕΑΠΗ με την επίβλεψη της Αντιγόνης Παρούση και του Βασίλη Τσελφέ (καθηγητές στο τμήμα) και αφορούσε στην οπτικοποίηση της δημιουργίας και ανανέωσης ουσιαστικά του κόσμου, με παράδειγμα έναν φανταστικό πλανήτη. Η οπτικοποίηση περιλάμβανε δύο δραματικά στάδια: ένα stop motion (clay animation) για την δημιουργία πλανητών και ένα ζωντανό θεατρικό, ταυτόχρονα με την προβολή του animation, για το πώς συντηρείται η ισορροπία στον κόσμο (με τα διάφορα στοιχεία να είναι χωριστά σε άσπρο και μαύρο, με τις ομάδες των ηθοποιών να φοράνε αντίστοιχα ρούχα), μέχρι τη στιγμή που ένα "μαύρο" στοιχείο ερωτεύεται ένα "άσπρο", οπότε εκεί βλέπουμε πώς επέρχεται η νέα ισορροπία. Σε επίπεδο εννοιών και ιδεών, για να είμαι ειλικρινής διέκρινα ένα είδος θεολογίας και σίγουρα τελεολογίας, ενώ και κατά την ρήση των φοιτητριών ήθελαν να δείξουν την κυκλική κίνηση της ιστορίας (προσωπικά είμαι υποστηρικτής της ιδέας της σπειροειδούς κίνησης). Νομίζω ότι η ρήση του Ηράκλειτου "Πόλεμος πατήρ πάντων" εκφράζει καλύτερα (και) την φυσική κίνηση, παρότι σαφώς ο πόλεμος δεν έχει μόνο - αλλά έχει κυρίως - το συγκρουσιακό στοιχείο και παρότι ο (φιλοσοφικός και φυσικός) έρωτας δεν έχει μόνο - αλλά έχει κυρίως - το στοιχείο της έλξης. Εν τέλει, διέκρινα αρκετά μεταφυσικά στοιχεία στην ανάλυσή τους, αλλά αυτό επ' ουδενί δεν μειώνει το ενδιαφέρον για την υπόθεση των φοιτητριών αυτών και το πώς την προβάλλουν.
   Σειρά πήρε ο Αλέξανδρος Αναστασόπουλος (όχι ο πρώην υπουργός) και ο Κωνσταντίνος Ντενώ (δεν μπόρεσε να έρθει στην ημερίδα), οι οποίοι, υπό την επίβλεψη του Γιώργου Παπακωνσταντίνου (όχι του πρώην υπουργού) έφτιαξαν ένα ντοκυμανταίρ - εκπαιδευτικό βίντεο στο οποίο έδεσαν τις γνώσεις τους (φυσικός ο Αναστασόπουλος, Ειδικός στο βίντεο ο Ντενώ) για να παρουσιάσουν τις διάφορες πτυχές του φωτός και να το παρουσιάσουν σε παιδιά και του δημοτικού και του γυμνασίου. Προσέγγισαν το θέμα από την πλευρά της φυσικής, της ιατρικής και άλλων επιστημών, αλλά και από την πλευρά της τέχνης και της θρησκείας. Ενδιαφέρον το ότι αξιοποίησαν το storyboard.
   Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον σημείο της ημερίδας ήταν η παρουσίαση των Κρίστιαν Λάντζου και Μαρία Οικονόμου στα πλαίσια της διπλωματικής τους εργασίας(μόνο ο Λάντζος μπόρεσε να είναι στην αίθουσα) για το έργο του 132ου δημοτικού σχολείου (στο συγκρότημα της Γκράβα), ένα σχολείο που έχει κατά το παρελθόν βρεθεί αντιμέτωπο με διάφορες δυσκολίες "εξωσχολικές" (πάνω από το 70% των παιδιών έχουν καταγωγή από άλλες χώρες). Τα παιδιά αποφάσισαν λοιπόν να οπτικοποιήσουν κυρίως με την μορφή stop motion animation μία ιστορία που είχαν δημιουργήσει παλαιότεροι μαθητές του σχολείου, με τίτλο "Το τέρας και ο ξένος",΄ή Χαρόσι. Το σημαντικό στην υπόθεση είναι ότι τα παιδιά, με διαφορετικές πολιτιστικές και πολιτισμικές καταβολές συνεργάστηκαν μια χαρά - με την ελληνική γλώσσα να παίζει εκ των πραγμάτων τον βασικό συνδετικό κρίκο - και όχι μόνο αυτό: ο Λάντζος μας είπε κατά την διάρκεια της παρουσίασης ότι τα παιδιά τους εξέπληξαν με τις γνώσεις τους για το animation και αυτό το είδαμε και με τα μάτια μας: σε βίντεο από την διαδικασία της δημιουργίας του animation, μία μαθήτρια (μιλάμε για μαθητές της 6ης δημοτικού) κάποια στιγμή έφερε στην τάξη μία συσκευή nintendo με την οποία μπορεί κάποιος να φτιάξει κινούμενο σχέδιο. Στα γρήγορα έδειξε ένα μικρό παράδειγμα με ένα εφέ για τον αέρα. Μετά, ο Λέντζος μας έδειξε ένα βίντεο με μία ολοκληρωμένη σκηνή που είχε δημιουργήσει μόνη της η κοπέλα αυτή: έμεινα  "σέκος" (να μην πω την άλλη λέξη...). Η κοπέλα έχει φυσικό ταλέντο. Και ρωτώ παρενθετικά: πώς και ποιός θα αξιοποιήσει το ταλέντο της; πάντως, δεν ήξερα ότι υπάρχει τέτοια λειτουργία στην παιχνιδομηχανή αυτή (σάματις έχω πάρει ποτέ καμμια παιχνιδομηχανή; :D ). Δεν κατάφερα να βρω κάπου το video, αλλά μπορώ να σας παραπέμψω στην σελίδα του σχολείου για κάποιες λεπτομέρειες (τα παιδιά δούλεψαν και με storyboard). Το εξώφυλλο του προγράμματος είναι βασισμένο σε "καρέ" της ταινίας των παιδιών.
http://www.132grava.net/node/114

   Έπειτα τον λόγο πήρε ο animator Rony Oren, ο οποίος ασχολήθηκε με το πώς το διαδίκτυο και το clay animation μπορούν να αξιοποιηθούν για την εκπαίδευση και την θεραπεία. Ξεκίνησε επισημαίνοντας το πρόβλημα πως τα παιδιά σήμερα χρησιμοποιούν την υψηλή τεχνολογία και απομακρύνονται από την ανάγνωση, γραφή κτλ. Η εμπειρία του του έδειξε πως το clay animation  μπορεί να συμβάλει στην "αντιστροφή" της πορείας αυτής. Σε εκείνο το σημείο έκανε μία επίδειξη  δείχνοντας πώς μπορεί κάποιος εύκολα να φτιάξει ένα μικρό animation με έναν βάτραχο που αναπηδά, με απλή πλαστελίνη και με δωρεάν προγράμματα (το monkey jam και το stop motion animator. Επισημαίνω εδώ πως αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για pencil test στο παραδοσιακό κινούμενο σχέδιο). Το παράδειγμα με τον βάτραχο άλλωστε το δείχνει και στην αρχική σελίδα της ιστοσελίδας του ο Όρεν (βλέπε εδώ). Επεσήμανε πως για το παιδί το ευκολότερο είδος animation είναι αυτό με τις πλαστελίνες, καθώς δεν χρειάζεται να σβήσει και να ζωγραφίσει πάλι κάτι που έκανε "λάθος" (είπε πως τα παιδιά είναι τελειομανής και δεν δέχονται κάτι λιγότερο από αυτό που θεωρούν σωστό), ενώ με την πλαστελίνη απλώς "καταστρέφουν" ό,τι έφτιαξαν και το φτιάχνουν πάλι πολύ γρηγορότερα. Μάλιστα, τα παιδιά γρήγορα μπαίνουν στην διαδικασία να φτιάξουν δικούς τους χαρακτήρες, αφού μάθουν 2-3 βασικά πράγματα - εύκολα και γρήγορα - και μάλιστα γρήγορα φτιάχνουν χαρακτήρες τους οποίους συνδυάζουν και τους τοποθετούν σε καταστάσεις, άρα φτιάχνουν ιστορίες (=σενάρια). Αυτή την διαδικασία μπορεί να την αξιοποιήσει και ο εκπαιδευτικός αλλά και ο ψυχολόγος σε ένα παιδί. Επίσης πολύ σημαντικό ιατρικά, είναι πως έχει διαπιστωθεί πως η χρήση αυτή της πλαστελίνης βοηθά στην συγκέντρωση του ατόμου και αυτό βρίσκει εφαρμογή στην αντιεμτώπιση π.χ. παιδιών που έχουν ένα σχετικό πρόβλημα, πολύ περισσότερο στα αυτιστικά παιδιά αλλά και σε ηλικιωμένους, σε άτομα με μετατραυματικό στρες κ.ά. Ακόμα, σε άλλες ασθένειες, όχι άμεσα ψυχολογικές (αλλά που επιδρούν στην ψυχολογία, π.χ. καρκίνος), έχει διαπιστωθεί πως συμβάλλουν στην βελτίωση της ψυχολογίας του ασθενούς (κάτι που από πρώτο χέρι γνωρίζω ότι είναι σημαντικό).
   Επόμενος ήταν ο Μιχάλης Αρφαράς, χαράκτης αλλά και παλιός animator (ήθελε να ξεκινήσει ως  animator αλλά στην πορεία τον τράβηξε περισσότερο η χαρακτική), ο οποίος μίλησε για τον ρόλο των οπτικοακουστικών μέσων στην εκπαίδευση στην ΑΣΚΤ. Σημείωσα προσωπικά ότι αυξάνονται όσοι ασχολούνται - στην σχολή εννοώ - με το animation και ιδίως με το 3D. Ο Αρφαράς επεσήμανε ένα πρόβλημα, ότι αρκετοί καθηγητές δεν είναι σε θέση να ακολουθήσουν τις τεχνολογικές εξελίξεις, βασικά γιατί αυτές τρέχουν πολύ γρήγορα. Σας δίνω και ένα animation με τίτλο Animation has no borders, στο οποίο είχαν "βάλει το χέρι τους" animators από 36 χώρες. Ο Αρφαράς "εκπροσωπούσε" την Γερμανία (από την Ελλάδα ήταν ο Ανανιάδης).

   Κατόπιν πήρε τον λόγο ο Μάνθος Σαντοριναίος, επίκουρος στην ΑΣΚΤ που μίλησε για την δημιουργία των εικονικών χώρων, όπως περίπου τους βιώνουν στα computer games που χρειάζονται μεγάλη επεξεργαστική ισχύ, αλλά και όπως προσπαθούν να την εφαρμόσουν για την δημιουργία π.χ. εικονικών βιβλιοθηκών κτλ. Κοινός τόπος με τον Αρφαρά ήταν ότι πλέον οι διάφορες μορφές της τέχνης πλέον λειτουργούν συνδυαστικά. Σημείωσε επίσης για την σύγχρονη τεχνολογική εξέλιξη του κινηματογράφου πως η μεγάλη διαφορά είναι και η αλλαγή στην επεξεργασία του φιλμ με την post production διαδικασία αλλά, κυρίως, η εμφάνιση του 3D στην εικόνα, με την οποία σχεδόν τα πάντα προγραμματίζονται σε έναν υπολογιστή (κινήσεις κάμερας κτλ) σχεδόν σε πραγματικό χρόνο (εξ ου και η εφαρμογή κυρίως στα παιχνίδια, αλλά και σε ταινίες όπως το Avatar). Η εξέλιξη αυτή, οδηγεί σε πλήρες άπλωμα της παραγωγής: όχι μόνο μπορεί να δει κανείς ταινίες από πλήθος μέσων, αλλά μπορεί να δημιουργήσει και ταινίες με προγράμματα που διατίθενται δωρεάν στο διαδίκτυο, όταν παλαιότερα θα απαιτείτο μία περιουσία για την αγορά ενός μηχανήματος π.χ. για την ηχοληψία (ανέφερε το συγκεκριμένο παράδειγμα).

   Έπειτα ήταν η σειρά του δάσκαλου μουσικής Τριαντάφυλλου Μπαταργιά. Ασχολήθηκε με το θέμα της πληροφορικής και αν και πώς βοηθά στην μουσική εκπαίδευση. Στα πιό σημαντικά στοιχεία κράτησα πως η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει κυρίως τα ΑμΕΑ με σοβαρά κινητικά προβλήματα, που δεν μπορούν να πιάσουν ένα μουσικό όργανο, ενώ με τις οθόνες αφής μπορεί να γίνει ευκολότερα η αναπαραγωγή ήχου, ενώ υπάρχουν και προγράμματα που ενεργοποιούνται με τον ήχο της φωνής του ανθρώπου. Βέβαια, σημείωσε πως οι υλικοτεχνικές ελλείψεις για την μουσική εκπαίδευση είναι μεγάλες και έφερε αρκετά παραδείγματα (κάποια άγγιζαν και την "παράνοια" αλλά όχι πως ήταν κάτι που δεν είχαμε ξανακούσει...απλά, μάθαμε να συνηθίζουμε και την παράνοια).

   Ύστερα τον λόγο πήρε η Αναστασία Γεωργάκη. Αντικείμενο της τοποθέτησής της ήταν τα εργαλεία της ηχητικής οπτικοποίησης και η δημιουργική μάθηση. Το εντυπωσιακό στην όλη υπόθεση είναι πως η διαδικασία αυτή πατά στην θεώρηση του Ιάννη Ξενάκη, με την πολυαγωγία. Στόχος τελικά αυτής της διαδικασίας είναι - αφού πρώτα το παιδί δεν την σχέδη της μουσικής με τον οπτικό χώρο μέσω λογισμικού όπως το HIGH-C το οποίο είναι ελεύθερο - η σύνδεση της μουσικής με τις θετικές επιστήμες, κυρίως με τα μαθηματικά, την φυσική και την αρχιτεκτονική.

   Την ημερίδα έκλεισαν οι καθηγητές του διατμηματικού μεταπτυχιακού Μαρία Κομνηνού και Γεράσιμος Ρήγας, οι οποίοι αναφέρθηκαν στην διδασκαλία του ντοκυμανταίρ στο τμήμα. Ανέφεραν πως αντιμετωπίζουν το ντοκυμανταίρ με οπτική διαφορετική από αυτή της "τηλεοπτικής έρευνας" και της εμπορικότητας. Έπειτα, φοιτητές του μεταπτυχιακού παρουσίασαν τμήματα από τις εργασίες τους.