Κίνηση στον χώρο του ελληνικού animation

   Ο τίτλος περιγράφει μία πραγματικότητα. Αυτό που μένει να διευκρινιστεί είναι ότι η κίνηση αφορά σε πολλά επίπεδα. Το βασικό είναι το δημιουργικό βέβαια. Οι Γιάννης Ζόγκας, Σπύρος Σιάκας, Ιορδάνης Ανανιάδης, Άγγελος Ρούβας δουλεύουν στις ταινίες τους (αναφέρομαι σε αυτούς που γνωρίζω ο ίδιος), ενώ και οι "μικρότεροι" προσπαθούμε να προχωρήσουμε τις δικές μας δουλειές (εγώ προσωπικά παλεύω ακόμα και με μεγάλη δυσκολία το "Ερνέστο και Ταρούν"). Γενικά, πάντως, το δημιουργικό κομμάτι "τρέχει" μια χαρά.
   Εκεί που θα εστιάσω, όμως, είναι το κομμάτι που αφορά στην οργάνωση του ελληνικού animation και στην προσπάθεια να ενταχθεί σε μία αγορά - εντός και εκτός συνόρων - με όρους πολύ καλύτερους από ό,τι στο παρελθόν, έχοντας μάθει - έστω σε κάποιον βαθμό - από τα λάθη του παρελθόντος. Και θα εστιάσω κυρίως σε αυτά στα οποία έχω άμεση εμπλοκή εγώ. Για όσες κινήσεις γίνονται από τους καταξιωμένους του χώρου, μπορώ μόνο να σας πω ότι τα βήματα είναι σταθερά, αργά, γερά και ότι η επέτειος και οι εκδηλώσεις για τα 70 έτη του ελληνικού animation λογικά θα σηματοδοτήσουν σοβαρές αλλαγές προς το θετικό για τον χώρο μας.
   Η προσπάθεια στην οποία συμμετέχω εγώ - και εξ αντικειμένου σε έναν σημαντικό βαθμό την κινητοποιώ - έχει στραμμένη το βλέμμα της στην μεγάλη εικόνα, στην οποία ευελπιστεί και θέλει τελικά να ενταχθεί, αν όλα πάνε καλά.
Αφορά στην συγκέντρωση κάποιων ανθρώπων που ενδιαφέρονται για το 2D animation και προσανατολίζονται στην παραγωγή εκπομπών και άλλων δημιουργιών. Εσκεμμένα δεν λέω πολλά πράγματα, γιατί ακόμα τίποτα δεν είναι "τελειωμένο" και σίγουρο. Αυτό που μπορώ να πω μόνο είναι ότι αυτή η μικρή ομάδα μέχρι στιγμής φαίνεται ότι έχει μία συναντίληψη για ορισμένα βασικά ζητήματα και έχει επίσης μία μεγάλη διάθεση για συνεργασία - βασικότατο όπως αντιλαμβάνεστε - και έχει στραμμένα τα μάτια και εντός συνόρων και εκτός.
   Αν ήταν απόλυτα στο χέρι μας (και στο σχεδιαστήριό μας και στους υπολογιστές μας), ήδη θα είχαμε ξεκινήσει αυτό που θέλουμε να κάνουμε. Όμως, αφού αυτό δεν είναι απόλυτα στο χέρι μας, κάνουμε αυτό που μπορούμε να κάνουμε και περιμένουμε.
Καλώς εχόντων των πραγμάτων, ο Μάιος θα καθορίσει σε σημαντικό βαθμό αν θα προχωρήσουμε τελικά τον σχεδιασμό μας και πώς θα τον προχωρήσουμε. Στους φορείς στους οποίους έχουμε απευθυνθεί - για ευνόητους λόγους δεν μπορώ να αναφέρω ποιοί είναι αυτοί - υπάρχει μία καταρχήν θετική στάση απέναντί μας. Σε ό,τι αφορά την χρηματοδότηση της "ιδέας", είμαστε αισιόδοξοι ότι θα προσελκύσει ενδιαφέρον επενδυτικό - δεν μπορούμε να αποφύγουμε τον κεφαλαιοκρατικό τρόπο χρηματοδότησης στις σημερινές συνθήκες (εκτός και γνωρίζει κάποιος μη κεφαλαιοκρατικές οικονομικές σχέσεις μέσα στον κεφαλαιοκρατικό τρόπο παραγωγής...) - και μάλιστα ίσως από διάφορες πηγές. Το ζητούμενο είναι, βέβαια, να πείσουμε εκτός των άλλων ότι το animation ΔΕΝ θα αρχίσει να αποδίδει αμέσως κέρδη, ότι ΠΡΕΠΕΙ να επανεπενδύονται τα κέρδη στην πρόσληψη ανέργων του χώρου (ή και άλλων που επικουρικά θα συνδράμουν σε άλλους τομείς) και μάλιστα να πείσουμε και κόσμο που έχει φύγει έξω να επιστρέψει (αν τα καταφέρουμε και σταθούμε κατ' αρχάς στα πόδια μας) και ότι γενικά και αυτός - όπως εξ ορισμού ο animator - πρέπει να έχει μεγάλη υπομονή.
   Θέλω να πιστεύω ότι στο διάστημα των επόμενων δύο εβδομάδων θα έχω κάτι πιο χειροπιαστό να σας παρουσιάσω.

Δεκαήμερο πιθανών εξελίξεων.

   Οι επόμενες 10 ημέρες θα είναι ίσως σημαντικές για την vktoons. Είναι φυσικά η προβολή στο Athens Animfest αλλά και κάποια άλλα πράγματα που ΠΙΘΑΝΩΣ να τρέξουν στο μεσοδιάστημα και - αναλόγως με το αν θα τρέξουν - ίσως σηματοδοτήσουν κινήσεις και αμέσως μετά το φεστιβάλ.
   Αυτό που με σαφήνεια μπορώ να πω είναι ότι γίνονται γενικώς κινήσεις στον χώρο του ελληνικού animation. Υπάρχει κόσμος επίσης που έχει ενδιαφέρον για το ελληνικό animation (εννοώ κόσμος που ίσως - τονίζω το ίσως - θέλει να επενδύσει σε αυτό) και θεωρώ δεδομένο πως οι θεατές θα ήθελαν να δουν ελληνικές δουλειές στις οθόνες όλων των μεγεθών (τηλεοπτικές και μη).
   Για τις κινήσεις μου είναι ενήμεροι συγκεκριμένοι άνθρωποι και δεν το "ξανοίγω" πολύ, γιατί μία από τις παθογένειες του χώρους του ελληνικού animation είναι ότι ενθουσιάζεται εξίσου εύκολα όσο τα "βάφει μαύρα".
   Στην περίπτωση δε που προχωρήσουν τα πράγματα "κατ' ευχήν", μπαίνουμε αφενός σε μία διαδικασία "συγκέντρωσης δυνάμεων" με συγκεκριμένη στόχευση. Αυτό σε πρώτη φάση. Το ευκταίο είναι - και μιλάω για τον εαυτό μου - να γίνει κάποια στιγμή μία κίνηση τέτοια που να αποτελέσει ομπρέλα ει δυνατόν για όλους τους Έλληνες και εν γένει τους κατοίκους της χώρας που ασχολούνται με το animation και παραμένουν στην χώρα. Αφετέρου, σε δεύτερη φάση - πάντα με την προϋπόθεση ότι τα πράγματα προχωρήσουν κατ' ευχήν, πράγμα δύσκολο αλά μπαίνει στην στόχευση - ανοίγει ο δρόμος για συνεργασίες με το εξωτερικό, σε διάφορες ίσως φάσεις της παραγωγής ή του post production. Αν θέλετε, αυτό είναι πιο εύκολο να λυθεί σε σχέση με την συγκέντρωση δυνάμεων κάτω από "μία στέγη", αρκεί να υπάρχει η οικονομική προοπτική (σε αυτές τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες ζούμε και δεν μπορούμε αυτή τη στιγμή να κάνουμε αλλιώς).
   Πιθανώς σε μία εβδομάδα να μπορούμε να μοιραστούμε κάποια πράγματα παραπάνω.

Μία συνέντευξη: "Μαγικός Φακός"

   Εγκαινιάζω εδώ μία νέα ενότητα στο ιστολόγιο, με συνεντεύξεις Ελλήνων που ασχολούνται με το animation στην Ελλάδα. Είχα κάνει και παλιότερα βέβαια μία πρώτη προσπάθεια, με μία μικρή συνέντευξη από τον Θόδωρο Μαραγκό, αλλά τώρα θα προσπαθήσω να είμαι πιο συστηματικό.
   Ξεκινώ λοιπόν παρουσιάζοντας τα παιδιά από τον Μαγικό Φακό, για τον οποίο μπορεί να βρείτε περισσότερες πληροφορίες στην σελίδα τους (http://magikosfakos.org/). Επίσης, μπορείτε να δείτε την δουλειά τους στο κανάλι τους στο youtube (http://www.youtube.com/user/magikosfakos) και στο κανάλι τους στο vimeo (https://vimeo.com/user6450585) καθώς και να τους ακολουθήσετε μέσω facebook (https://www.facebook.com/kokovios.kokoviou?fref=ts).Τα παιδιά (ο "Μαγικός Φακός" αποτελείται από τον Louis Santos, την Σοφία Παυλάκη και την Φωτεινή Παυλάκη) είναι και αυτοί μετανάστες σήμερα και έτσι κάποια στιγμή περιμένουμε να μάθουμε περισσότερα από τον χώρο του animation "εκεί στα ξένα".
   Ακολουθεί η μίνι συνέντευξη.

Τί είναι ο «Μαγικός φακός»; Και πώς προέκυψε ο τίτλος;
Το όνομα το εμπνευστήκαμε από το οπτικό μηχάνημα του 17ου αιώνα, πρόδρομο του κινηματογράφου. Και παρόλο που εμείς ασχολούμαστε με 3D, το όνομα υπενθυμίζει ότι όλα άρχισαν από το μαγικό φακό.

Μέχρι τώρα ποιά είναι η επαφή σας με το κοινό; Μέσω
φεστιβάλ; Με άλλους τρόπους;
Εμείς μέχρι τώρα έχουμε προσεγγίσει το κοινό με τρεις τρόπους: με
συμμετοχές σε φεστιβάλ, με κοινωνικές εκδηλώσεις και μέσω του
internet (site, social media, youtube, vimeo, κλπ). 

Αυτό το διάστημα βλέπουμε πως ασχολείστε με την σειρά “GreekToys”. Μάλιστα, το πρώτο επεισόδιο έχει ήδη υποτιτλιστεί και στα ιαπωνικά. Ποιά είναι η φιλοσοφία της σειράς και τα μηνύματα που θέλετε να περάσετε και ποιά αγορά στοχεύει; Ακόμα, πώς προέκυψε ο υποτιτλισμός στα ιαπωνικά;
Το GreekToys είναι μια παιδική σειρά με σκοπό να μαθαίνουν τα
παιδιά με διασκεδαστικό τρόπο την πολιτιστική κληρονομιά της
Ελλάδας και άλλων χωρών, για παράδειγμα της Ιαπωνίας.
Οι υπότιτλοι στα Ιαπωνικά είναι μέρος της προσπάθειας να
προσεγγίσουμε ένα ευρύ κοινό. Άλλωστε, το επόμενο επεισόδιο της
σειράς θα έχει ως θέμα την Ιαπωνία.

Γενικότερα, ποιά είναι τα πλάνα σας για το μέλλον;
Ήδη έχουμε προγραμματίσει τα δυο επόμενα επεισόδια της σειράς:
“Ο Βαλίος στους Ολυμπιακούς Αγώνες” και “Kon’nichiwa Βαλίε:
ταξίδι στην Ιαπωνία”, αλλά επιφυλάσσουμε και εκπλήξεις!
Επίσης, στην προσπάθεια αυτή ετοιμάζουμε καμπάνια crowdfunding
για τους επόμενους μήνες.

Γιατί επιλέξατε το 3D animation;
To 3D είναι αυτό που ταιριάζει καλύτερα με το concept των έργων
μας, το οποίο συνδυάζει ρεαλισμό με φανταστικά στοιχεία. Εμείς
δουλεύουμε αποκλειστικά με free & open source software, τα οποία
μας παρέχουν τα απαραίτητα μέσα για τη δημιουργία της σειράς.
Θέλουμε να δείξουμε ότι δουλεύοντας με free & open source
(ανοιχτό λογισμικό) μπορούμε να έχουμε αντίστοιχα καλά
αποτελέσματα όπως με το proprietary software (κλειστό λογισμικό).

Ποιές εμπειρίες – θετικές και αρνητικές – έχετε αποκομίσει
έως τώρα από τον χώρο του animation στην Ελλάδας;
Το συμπέρασμά μας από τις εμπειρίες μας μέχρι τώρα είναι ότι το
μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει το ελληνικό animation
είναι η απουσία αγοράς, άρα και επενδύσεων, και αυτό περιορίζει
την παραγωγή animation, καθώς και την προβολή του. Με
αποτέλεσμα μια ταινία animation να περιοριστεί σε συμμετοχές σε
φεστιβάλ και τίποτα περισσότερο.

Τέλος, πώς βλέπετε το animation στην Ελλάδα;
Στο ελληνικό animation υπάρχει ανάπτυξη στο διαφημιστικό τομέα
και κυρίως σε 3D. Όσον αφορά την παραγωγή ταινιών μικρού
μήκους, σειρών, κλπ, απ' ότι γνωρίζουμε υπάρχουν αξιόλογες
δουλειές, απομονωμένες βέβαια, επειδή το animation στην Ελλάδα,
όπως είπαμε, δεν υποστηρίζεται από επενδυτές, χορηγούς,
εταιρείες.
Όπως και άλλοι δημιουργοί, έτσι και εμείς με το Greektoys
υλοποιούμε τα σχέδιά μας ανεξάρτητοι βάζοντας ένα λιθαράκι στο
ελληνικό animation. Αυτό ο κόσμος το εκτιμάει και χαιρόμαστε που
υπάρχει ένα πιστό κοινό που αγαπάει ήδη το Greektoys.

Σας δίνω και μία παλιότερη δουλειά των παιδιών του Μαγικού Φακού.

Nightmare after christmas from magikos fakos on Vimeo.

Η -μικρή και μέχρι τούδε- εμπειρία μου από την (ημι-επαγγελματική;) ενασχόληση με το "Ερνέστο και Ταρούν".

   Είναι πολύς καιρός από τότε που έγραψα τελευταία φορά στο ιστολόγιο και υπήρχε λόγος. Μάλλον, λόγοι.  Δεν αναφέρομαι μόνο στην προσπάθεια με το κινούμενο σχέδιο, αλλά και σε άλλα ζητήματα που αφορούν υγεία, επιτροπές κτλ. Όμως, τώρα είναι ώρα να μεταφέρω την μέχρι τώρα εμπειρία μου από το όλο πακέτο της ταινίας. ΟΛΟ το πακέτο.
   Κατ' αρχήν, το γράφω με μεγάλη μου χαρά: είχα αμφιβολίες, μήπως το animation ήταν ένα καπρίτσιο που στα πρώτα δύσκολα τεχνικά-καλλιτεχνικά προβλήματα στο παραδοσιακό κινούμενο σχέδιο θα παρατούσα. Όμως, τελικά είναι μία εργασία που την απολαμβάνω, που δεν με κουράζει ψυχικά και που, αν και σωματικά κουράζει (δεν σκάβω, αλλά αφιερώνω πολλές ώρες και μειώνω και τις ώρες ύπνου), ΔΕΝ με κάνει να βαριέμαι. ΔΕΝ με αποτρέπουν οι δυσκολίες, αντίθετα με οδηγούν στο να αναζητήσω λύσεις ΟΠΟΥ μπορώ (βιβλία, διαδίκτυο, συζητήσεις με πιο έμπειρους κτλ).
Έτσι, "η καλύτερή μου" είναι τα pencil tests. Εκεί που διαπιστώνω τα προβλήματα στην κίνηση κτλ, αλλά για έναν περίεργο λόγο νομίζω ότι βλέπω και κανονικό καρτούν, δημιουργημένο μάλιστα από εμένα. Και εννοώ ότι έχει εντελώς άλλη υφή αυτή η αίσθηση από αυτή που νιώθω όταν φτιάχνω απευθείας σε vector based πρόγραμμα. Όμως, όταν πλέον πάω πάλι στο πρόγραμμα του υπολογιστή, θα έχω περισσότερες ακόμα απαιτήσεις από αυτό που θα φτιάξω. Γιατί τώρα πραγματικά μαθαίνω.

Όταν τελικά περνάω την δουλειά αυτή στο πρόγραμμα για να χρωματίσω τα καρέ και να κάνω την σύνθεση, είμαι πολύ πιο ικανοποιημένος από το ποιοτικό αποτέλεσμα, παρότι καταλαβαίνω ότι αν σχεδίαζα απευθείας σε ένα πρόγραμμα που κάνει αυτόματα τις κινήσεις (τα betweens και τα inbetweens κτλ). θα ήταν κάτι "σχεδόν τέλειο", τώρα κάνω κάτι καλύτερο (ίσως ακριβώς επειδή δεν είναι "τέλειο")

   Από την άλλη, κάποια πράγματα πηγαίνουν "εκτός προγράμματος". Κακώς, αλλά μάλλον αυτό οφείλεται στην απειρία. Και τα προβλήματα αυτά οφείλονται στο οικονομικό κομμάτι. Και να εξηγήσω:
Σαφώς αν είχα χρήματα, θα ήμουν άνετος από κάθε άποψη να κάνω αυτό που θέλω/πρέπει να κάνω. Αφού δεν έχω, στράφηκα εν πρώτοις στην λύση του crowdfunding. Αυτό σήμαινε - και σημαίνει - ότι πρέπει να αφιερώσω χρόνο για την προώθηση της καμπάνιας. Και πρέπει να αφιερώσω χρόνο εγώ, αφού μόνος μου κάνω τα πάντα (σαν άνθρωπος ορχήστρα ένα πράγμα). Αυτό μη θεωρηθεί "ηρωισμός": Αυτό είναι το γενικό πλαίσιο που εργάζονται οι περισσότεροι - ειδικά οι του παραδοσιακού ή του 2D animation- στην Ελλάδα: τα πάντα όλα, τό 'να, τ' άλλο, ξέρω 'γω τα κάνει ένας (το πολύ να έχει άλλο ένα χέρι βοήθειας, το οποίο όμως φαίνεται πολύ σε αυτόν που ΔΕΝ το έχει, έτσι;). Το πρόβλημα εδώ είναι ότι δεν είμαι ειδικό στην προώθηση μίας καμπάνιας τέτοια, οπότε περίπου κάνω "του κεφαλιού μου" και ό,τι με συμβουλεύουν άλλοι (ή ό,τι μπορώ να κάνω από αυτά που με συμβουλεύουν). Πάντως, κάνω δουλειά που ΔΕΝ θα έκανα εγώ υπό κανονικές συνθήκες (μην συζητήσουμε ποιες είναι αυτές...). Προφανώς, όλη αυτή η προσπάθεια πάει πίσω χρονικά την καθαυτή δουλειά στο καρτούν (αλλά και είναι κάτι ψυχοφθόρο, ειδικά αφού "δεν τό 'χω").
   Κατόπιν αποφάσισα -μετά από συζήτηση με έμπειρους- να προχωρήσω στην σύνταξη πρότασης για το ΕΚΚ. Εκεί προκύπτουν άλλα ζητήματα. Όπως, το κόστος της πρότασης καθαυτής (!!!), αν και πιθανώς έχουν αλλάξει κάποια πράγματα σε σχέση με παλιότερα, οι τεχνικές ανάγκες που πρέπει να καλυφθούν, να κοστολογηθούν κτλ (π.χ. μετατροπή ήχου σε dolby αναγκαστικά -κάτι που έχει κόστος- για να προβληθεί η ταινία σε αίθουσα!) αλλά και η εύρεση παραγωγού, ώστε να μπορούν να δοθούν τα χρήματα, αν και εφόσον τελικά δώσει έγκριση το ΕΚΚ. Και εδώ, το animation έχει ένα ισχυρό ντεζαβαντάζ στην Ελλάδα.
Από ό,τι έχω καταλάβει από συζητήσεις, ελάχιστοι είναι οι παραγωγοί που ασχολούνται με το animation και μάλλον περνάνε και οικονομικά ζόρια. Οι περισσότεροι παραγωγοί αλλά και οι μεγάλες εταιρείες παραγωγής μάλλον δεν έχουν ξαναδουλέψει animation και το λένε οι άνθρωποι, δεν είναι ότι το κρύβουν (και καλά κάνουν: αυτό δείχνει σοβαρότητα).
Σε άλλα οικονομικά - κοινωνικά συστήματα το πρόβλημα θα ήταν λυμένο από τα γεννοφάσκια του, με τον ένα ή τον άλλον τρόπο, ίσως και με κακό τρόπο ενίοτε . Αλλά λυμένο. Και με υποστήριξη. Εδώ και στις παρούσες συνθήκες πρέπει να βρεις παραγωγό που θα ρισκάρει ουσιαστικά - μιλάμε για αντικείμενο που δεν ξέρει - αλλά και να του δώσεις να καταλάβει ότι τo animation -και το 2D παρακαλώ: η ευρωπαϊκήήπειρος έχει το πάνω χέρι στο κομμάτι αυτό ετούτη τη στιγμή (θα το ξαναπάρουν κάποια στιγμή οι Αμερικάνοι, μη γελιέστε...) - μπορεί να "τρέξει" στην Ελλάδα.
Εδώ, λοιπόν, είδα και αυτό που μπορεί να είναι λύση (στο μυαλό μου, δηλαδή, είναι): κάποιες εταιρείες παραγωγής κάνουν συμπαραγωγές με το εξωτερικό (σε μία εταιρεία που πήγα, άκουγα να μιλάνε αγγλικά οι άνθρωποι που ήταν μαζεμένοι στον χώρο, άρα κάτι ήταν στα σκαριά). Αυτή είναι για μένα η λύση: το άνοιγμα της πύλης προς τα έξω. Για να φτιαχτεί αγορά ικανή στην Ελλάδα, πρέπει - άποψή μου και την έχω ξαναγράψει - να βγει το ελληνικό animation έξω. Από εκεί θα μπει - δυστυχώς, αλλά έτσι δουλεύει εδώ το "κόλπο" - πιο εύκολα στην Ελλάδα, θα αναγκάσει κάποιους να το πάρουν πιο σοβαρά, θα αναγκάσει τα κανάλια να προβάλλουν, θα οδηγήσει σε επενδύσεις κτλ. Αλλά αυτό θέλει οργάνωση. Αναλόγως πώς θα πάνε τα πράγματα με το Ερνέστο και Ταρούν, ίσως να πάρω μία πρωτοβουλία κατόπιν. Κάτι έχω στο νου (πολλά έχω, αλλά τέλος πάντων...).

Καμπάνια online χρηματοδότησης μίας μικρού μήκους ταινίας μου: Ερνέστο και Ταρούν

Αυτό το αρθράκι είναι κάπως διαφορετικό σε σχέση με όσα έχω γράψει έως τώρα. Είναι διαφορετικό, γιατί ζητάω ενίσχυση και στήριξη από τον καθένα και την καθεμιά για μία μικρού μήκους ταινία, ένα παιδικό καρτούν που ετοιμάζω.
Την online καμπάνια της διοργανώνω μέσω της ελληνικής πλατφόρμας groopio. Ακολουθεί ο σύνδεσμος για την καμπάνια.

http://www.groopio.com/el/projects/display/429/ernesto-and-taroon

Εκεί θα βρείτε περισσότερες λεπτομέρειες για το όλο έργο (νεοελληνιστί: project).

Η ταινία αφορά στον Ερνέστο, ένα μικρό ποντίκι που ζει στην μεγαλούπολη με τους γονείς του και θέλει να επισκεφθεί το τσίρκο που ήρθε στην πόλη τους. Οι γονείς του, όμως, προσπαθούν να τον ...συνετίσουν και του εφιστούν την προσοχή στους ελέφαντες, οι οποίοι είναι τρομερά θηρία και μισούν τους ποντικούς.  Ο Ταρούν, ο μικρός ελέφαντας του τσίρκου, μαθαίνει από τους δικούς τους γονείς ότι τα ποντίκια θέλουν να εξολοθρεύσουν όλους τους ελέφαντες. Με κάποιον τρόπο, ο Ταρούν ελευθερώνεται από τα δεσμά του και αποφασίζει να περιτριγυρίσει το τσίρκο, την ίδια ώρα που ο Ερνέστο φεύγει κρυφά από το σπίτι του για να δει το τσίρκο. Εκεί, λοιπόν, έντρομοι έρχονται αντιμέτωποι οι δύο πιτσιρικάδες. Τί θα ακολουθήσει;

Η ταινία είναι στο αρχικό στάδιο. Έχει ολοκληρωθεί το σενάριο, έχουν σχεδιαστεί οι δύο βασικοί ήρωες, έχουν γίνει κάποια τεστ και έχει ολοκληρωθεί το εισαγωγικό πλάνο. Η καμπάνια γίνεται με βασικό σκοπό να αγοραστούν βασικά αντικείμενα της δουλειάς: Ένας διακορευτής (ο οποίος ανοίγει τις στάνταρ τρύπες της "βιομηχανίας" του κινουμένου σχεδίου), ένα σκάνερ Α3, ώστε να μπορούν να αποτυπωθούν περισσότερες λεπτομέρειες (άρα, να ανέβει η ποιότητα του καρτούν) στο χαρτί και ένα δίσκο ειδικό για το σχεδιαστήριο του κινουμένου σχεδίου. Λίγο η ανεργία, λίγο η μεγάλη πιθανότητα διακοπής του αναπηρικού επιδόματος, καθιστούν ανάγκη την χρηματοδότηση της ταινίας από τον κόσμο.

Έχουν οριστεί και "ανταποδόσεις" για κάθε εισφορά -μικρή και μεγάλη - στην ταινία.

Αν σας ενδιαφέρει το αντικείμενο και γνωρίζετε κάποιο φυσικό πρόσωπο ή εταιρεία που θα μπορούσε ή θα ήθελε να ενισχύσει με ένα μεγαλύτερο ποσό, επικοινωνήστε μαζί μου για να δούμε τρόπο επικοινωνίας με το πρόσωπο/την εταιρεία.

Κατά καιρούς θα επανέρχομαι στο θέμα, με ενημερώσεις εν είδει σχολίων, σε συνέχεια του άρθρου.

Πώς θα μπορούσε να δημιουργηθεί "αγορά" κινουμένου σχεδίου στην Ελλάδα; ερωτήσεις κι προτάσεις.

   Ο τίτλος του άρθρου "προκαλεί", με την έννοια ότι παίζει με τους όρους "κέρδος", "κεφάλαιο" και τους συναφείς και φαίνεται σαν να βάζει στο περιθώριο την τέχνη του animation. Εν τούτοις, από την στιγμή που δεν υπάρχουν εκείνες οι συνθήκες που να επιτρέπουν να μιλήσουμε για ένα αντικείμενο που θα στηρίζεται σε ένα άλλο καθεστώς οικονομικό-πολιτικό και επειδή όλοι έχουμε ανάγκη από ένα πιάτο φαγητό, αναγκαστικά η συζήτηση περιστρέφεται στις παρούσες συνθήκες. Και αναγκαστικά μιλάμε για αγορά.

   Μπαίνουν, όμως, και εισαγωγικά στον όρο "αγορά" και υπάρχει λόγος: δεν αναφέρομαι αποκλειστικά σε κάτι που θα "φέρνει χρήμα", παρότι ένας ζωτικός όρος είναι αυτός. Ουσιαστικά, θέτω το ζήτημα της δημιουργίας στερεών βάσεων για την δημιουργίας μίας "σχολής" - ή όπως αλλιώς θέλετε πείτε το - animation στην Ελλάδα.

Να εξηγήσω περαιτέρω: το να φτιάξεις ένα animation, να βγάλεις μία φορά λεφτά και τέρμα, πάει, πάπαλα, αυτό έχει γίνει στην Ελλάδα, ίσως και στο εξωτερικό (δεν το γνωρίζω). Το θέμα, για εμένα, είναι η συνέχεια. Η συνέχεια απαιτεί βάσεις. Οι βάσεις μπαίνουν με την εκπαίδευση.

   Το βασικό, είναι να δημιουργηθούν σχολές - το ιδανικό είναι να είναι κρατικές, αλλά αυτό μάλλον πάει μακριά, παρότι υπάρχει μαθήματα στο ΤΕΙ της Αθήνας, αλλά αυτό δεν αρκεί - στις οποίες ο μαθητής-φοιτητής θα παίρνει τις βάσεις του animation, και θα τελειώνει - με την πλήρη έννοια της λέξης - τις σπουδές του. Σπουδές που θα διδάσκονται όλα τα επαγγέλματα που σχετίζονται με το animation, όλη η "παραγωγική γραμμή". Αυτό, απαιτεί χώρο, χρόνο (δεν τελειώνει σε δύο χρόνια κάτι τέτοιο) και χρήμα. Σήμερα, μπορεί κάποιος να μάθει τεχνικές animation σε διάφορες ιδιωτικές σχολές, δεν θα γίνει όμως κάτι άλλο πέρα από τεχνίτης. Υπάρχουν και στούντιο που προσπαθούν να αναπληρώσουν αυτό το κενό (π.χ. η Rappas Films), αλλά προφανώς και αντικειμενικά δεν μπορεί να το κάνει στον καλύτερο δυνατό βαθμό.

   Εδώ, λοιπόν, μπαίνει αντικειμενικά το ζήτημα των χρημάτων. Εδώ βάζω ως προϋπόθεση ότι μιλάμε για φτηνές σπουδές, ει δυνατόν και δωρεάν. Αλλιώς, θα πάμε στα εξωπραγματικά δίδακτρα του εξωτερικού και για σπουδές μόνον για λίγους και εκλεκτούς (άρα και σε απώλεια ταλέντων). Είναι βασικό να υπάρχει κάποιος που θα "ρίξει" χρήματα σε μία ανύπαρκτη ουσιαστικά αγορά, σε ένα νέο εγχείρημα στον ελλαδικό χώρο, σε κάτι που δεν είναι σίγουρο ότι θα αποδώσει με όρους κεφαλαίου, σε τελική ανάλυση. Υπάρχει αυτή την στιγμή αυτός ο άνθρωπος/όμιλος ή όπως αλλιώς τον πούμε στην Ελλάδα; όχι. Και δεν υπάρχει αφενός λόγω και του χαρακτήρα του ελληνικού κεφαλαίου (μεταπρατικό εν πολλοίς) και γιατί υπάρχει άγνοια του αντικειμένου (γνωρίζω από πρώτο χέρι τί σας γράφω επ' αυτού, έχοντας συζητήσει με εταιρείες που συντάσσουν business plan). Αυτό το χαρτί λοιπόν μου φαίνεται "καμμένο" σε αυτή την φάση. Ή μήπως όχι;
   Το επόμενο που θα μπορούσε να γίνει, θα ήταν μία εταιρεία από το εξωτερικό να αποφασίσει να δημιουργήσει ένα στούντιο στην Ελλάδα, υπολογίζοντας φυσικά σε φτηνότερα εργατικά χέρια σε σχέση με την Αμερική, να θέσει τις βάσεις μέσα σε αυτό - δηλαδή, να διδάξει το κινούμενο σχέδιο - και το στούντιο αυτό να βγάλει δουλειά για την εταιρεία. Το μοντέλο έχει δοκιμαστεί με επιτυχία στην Ασία. Και όμως: τέτοια απόπειρα έγινε και στην Ελλάδα, μέσα στα χρόνια της χούντας. Όμως, οι επίγονοι των Στούντιο Φλάισερ που είχαν έρθει και είχαν ακουμπήσει χρήματα, είδαν τελικά αυτά να καταλήγουν στα χέρια επιτήδειων και χουντικών. Και προφανώς η Ελλάδα "έφτιαξε όνομα" από τότε και στο κομμάτι αυτό. Υπάρχει διαφορετική εμπειρία στο κομμάτι αυτό;
   Υπάρχουν, βέβαια, συνεργασίες με ξένα στούντιο εδώ και χρόνια. Όμως, μέχρι στιγμής φαίνεται πως δεν αφήνουν αυτές οι συνεργασίες κάτι εδώ. Αντίθετα, πάλι ο Έλληνας animator πάει στο εξωτερικό, εφόσον μπορεί. Τουλάχιστον, αυτό βλέπω εγώ και περιμένω όποιον/α έχει άλλη αντίληψη να την καταθέσει.
   Μία άλλη λύση θα ήταν η διαφήμιση. Όμως, το animation στην διαφήμιση περιορίζεται στο 3D με τις αδυναμίες που αυτό συνεπάγεται, λόγω της εκπαίδευσης που ΔΕΝ παρέχεται (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν και πολύ καλά δείγματα). Όμως, ως χώρος πάνω στον οποίο θα μπορούσε κάποιος ΚΑΙ να μάθει αλλά ΚΑΙ να βγάλει τα προς το ζην, δεν υφίσταται πλέον.

   Ο δρόμος τελικά που προτείνω εγώ για να αναπτυχθεί το animation στην Ελλάδα είναι μάλλον πιό επίπονος και, φυσικά, δεν εξασφαλίζει αποτέλεσμα (και πώς θα μπορούσε; είναι πρόταση που δεν έχει δοκιμαστεί σε αντίστοιχες συνθήκες).
1) Το βασικό νομίζω πως είναι η οργάνωση του χώρου. Εννοώ οργάνωση συνδικαλιστική, που θα προστατεύει τα δικαιώματα των animators -υπάρχουν π.χ. περιπτώσεις που τα πνευματικά δικαιώματα καταπατήθηκαν από αιθουσάρχες και αυτό θα μπορούσε να το αντιμετωπίσει ένα σωματείο, ή θα μπορούσε να ασκήσει πίεση να προβάλλονται περισσότερο ελληνικές παραγωγές στα ελληνικά κανάλια, με αντίστοιχη προστασία των δικαιωμάτων κτλ - και οργάνωση που θα βοηθά με σεμινάρια και ανταλλαγή πείρας να αναπτύσσεται διαρκώς ο χώρος και το αντικείμενο.
2) Με δεδομένο πως δυστυχώς σε αυτή την χρονική φάση ΔΕΝ υπάρχει κάποιος φορέας που να διδάσκει τις βάσεις του animation, το χρέος της βελτίωσης του καθενός μας - και στο κάτω κάτω, ας μιλήσω μόνο για μένα, που ξέρω ότι έχω να διανύσω χιλιάδες χιλιόμετρα ακόμα για να είμαι ανεκτός στο είδος που θέλω να υπηρετήσω - είναι η αυτομόρφωση. Από το κομμάτι αυτό εξαιρώ όσους μπορούν να πάρουν τις βάσεις δίπλα σε στούντιο που λειτουργούν στην Ελλάδα - αλλά εννοώ πραγματικές βάσεις, όχι μόνο τεχνικές - και όσους έχουν την οικονομική άνεση να βγουν για σπουδές στην Ευρώπη ή στις ΗΠΑ (ή όπου αλλού). Εγώ, π.χ., δεν την έχω.
3) Μέσω της οργάνωσης, μπορούμε να δούμε μία αδιάκοπη παρουσία του ελληνικού animation στο εξωτερικό: μπορεί κάποιος να μην έχει να παρουσιάσει κάποιο έργο μία δεδομένη χρονική στιγμή σε κάποιο φεστιβάλ, γιατί όμως να μην ενημερώσει τον χώρο του ότι γίνεται αυτό το φεστιβάλ, ας πάει κάποιος να δώσει ό,τι έχει έτοιμο; ακόμα καλύτερα, γιατί να μην δούμε συνεργατικές προσπάθειες. Εννοώ, κάποιοι ανεξάρτητοι animators θα μπορούσαν να συνεργαστούν για μία ταινία η οποία θα γινόταν ακριβώς για να βγει στα φεστιβάλ. Με αυτόν τον τρόπο θα εργάζονταν περισσότεροι μαζί, κάτι που είναι απαίτηση του animation (από την φύση του, ας το γράψω έτσι, "ομαδικό άθλημα") και θα έβλεπαν επίσης αν υπάρχει "χημεία" σε αυτή την ομάδα. ΑΝ υπάρχει όντως χημεία και το αποτέλεσμα είναι μετρήσιμο, τότε, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μία δημιουργία ενός εργαστηρίου ή μίας έστω πιό συχνής επαφής επαγγελματικής. Αυτό, όμως, ταυτόχρονα θα πρέπει να αναπτύσσεται μαζί με την επαφή με το εξωτερικό, για έναν και μόνον λόγο: επειδή εκεί υπ;aρχουν ακόμα - τονίζω: ακόμα - χρήματα για το animation και εκεί πρέπει σε πρώτη φάση (και πάντα κατά την γνώμη μου) να στραφεί το ελληνικό animation.
4) Όσο και να φανεί περίεργο σε πολλούς, η αγορά του εξωτερικού δείχνει και το ποιά θεματολογία θα μπορούσε να "σηκώσει" το ελληνικό animation για να κάνει "καριέρα" έξω: μυθολογία και ιστορία. Και δεν εννοώ μόνον αρχαία ιστορία. Η Zarafa πιάνει την "Μπουμπουλίνα" (και ιστορικά της αλλάζει τα φώτα). Παρότι η Μπουμπουλίνα αυτή δεν υπάρχει ιστορικά, μας λένε όμως οι Γάλλοι ότι έχουμε ενδιαφέροντα πρόσωα ιστορικά. Εγώ πιστεύω και μύθους και θρύλους της σύγχρονης παράδοσης. Έχουμε και ιστορία που δεν αγγίζουν πολλοί, ούτε καν οι Έλληνες του "live action" (π.χ. βυζαντινή). Δεν κάνω γενική υπόδειξη φυσικά. Απλά τονίζω αυτό που μπορεί να φέρει και χρήμα πίσω στην Ελλάδα.
5) Αυτό το χρήμα που τυχόν θα έρθει ΔΕΝ πρέπει αν επενδυθεί για να βγάζουμε διαρκώς ταινίες έξω. Αυτό το χρήμα πρέπει να επενδυθεί για να φτιαχτούν εργαστήρια και στούντιο στην Ελλάδα. Αυτό το χρήμα θα είναι ο μοχλός πίεσης για την δημιουργία αγοράς στο εσωτερικό, πίεσης στις αίθουσες, στα κανάλια να πάρουν ελληνική παραγωγή (σήμερα, τα ελληνικά κανάλια ή έχουν παράλογες απαιτήσεις, νομίζοντας ότι στην Ελλάδα λειτουργούν τα στούντιο της Disney, ή έχουν αφήσει ελληνικές παραγωγές στα συρτάρια. Και στο μακρινό αλλά και στο πρόσφατο παρελθόν). Με αυτόν τον τρόπο, ξεκινώντας μας αρέσει ή όχι - εμένα π.χ. μου αρέσει - από την πιτσιρικαρία (δηλαδή: η ελληνική επίθεση στην ...Ελλάδα κατά την γνώμη μου πρέπει να στοχεύει στα παιδιά, όχι στο ενήλικο κοινό), θα αρχίσουμε να βάζουμε στο μυαλό των μικρών παιδιών και την προοπτική να ασχοληθούν με το animation. Αυτό θα έχει αποτελέσματα, βέβαια, μόνο αν έχουν πραγματοποιηθεί τα προηγούμενα βήματα και, οπωσδήποτε, να έχουν μπει οι εκπαιδευτικές βάσεις για να κάνει ένα παιδί, ένας νέος animation στην χώρα μας.
   Περιμένω τις δικές σας σκέψεις, προτάσεις, αντιρρήσεις, πείρα.

Ο "Θησαυρός στην ρίζα του Δέντρου της Γης" πάλι online

   Δεν ξέρω πώς να μεταφράσω το "online". Ίσως "ζωντανά διαδικτυακά", αλλά η περίφραση τραβά σε μάκρος, ε;
   Τέλος πάντων, τα τρία πρώτα επεισόδια είναι πάλι διαθέσιμα στο youtube, αφού σε κάθε περίπτωση είτε ανοίξει η παλιά ΕΡΤ ή όχι - το απεύχομαι - ο διαγωνισμός πιθανώς θα πάει "περίπατο", οπότε ας τα επαναφέρω, σκέφτηκα.
   Το τέταρτο επεισόδιο, το έχω ξαναγράψει, θα αργήσει γιατί κάηκε η έρμη η κάρτα γραφικών και πάω σε πλήρη αναβάθμιση υπολογιστή (να μην κάψω και τον φορητό). Θα σας δώσω όμως ένα πλάνο από αυτό.
   Να, λοιπόν, τα τρία πρώτα επεισόδια. Σας θυμίζω ότι οι έχοντες προβλήματα ακοής, μπορούν να επιλέξουν τους ελληνικούς υπότιτλους για να παρακολουθούν τί λέγεται. (υπάρχουν και στα αγγλικά).

Και το πλάνο από το 4ο:

Συνέντευξη του Γιάννη Βάμβουρα στην "Βαβέλ", 1987.

   Τον Γιάννη Βάμβουρα δεν τον γνωρίζω. Και δεν τον γνωρίζει πολύς κόσμος, καθώς είναι αυτό που νεοελληνιστί λέμε low profile άνθρωπος. Ήταν και είναι δηλαδή, από ό,τι αντιλαμβάνομαι. Με βεβαιότητα μπορούμε μόνο να πούμε ότι είναι πολυτάλαντος: animator, designer, σκηνοθέτης, σκηνογράφος κ.ά. Και έτσι, παρότι δεν έχουμε ιδέα - οι περισσότεροι δηλαδή - για το ποιός είναι ο Γιάννης Βάμβουρας, έχουμε δει όλοι σχεδόν έργα του: διαφημίσεις, θεατρικές παραστάσεις που έχει σκηνογραφήσει, εξώφυλλα δίσκων που έχει σχεδιάσει (πολλούς του Κηλαηδόνη), ίσως μουσική κ.ά. Αλλά, το έργο του στο animation δεν είναι τόσο γνωστό, με πιθανή εξαίρεση την δουλειά που έκανε - μαζί με άλλους - στον "Παντεχνή" (αναφέρθηκα στο Β΄ μέρος για το ελληνικό animation εδώ
   Πώς τον θυμήθηκα τώρα τον Βάμβουρα; εντελώς τυχαία, προχωρώντας στο κέντρο της Αθήνας, σε ένα περίπτερο βρήκα παλιά τεύχη της Βαβέλ, του περιοδικού κόμικς. Στο τεύχος 71 του Μαρτίου του 1987, ο Γιάννης Νενές είχε πάρει συνέντευξη από τον Βάμβουρα.

   Εδώ, θα σας δώσω τα κομμάτια της συνέντευξης που αφορούν στην πορεία του στο animation. Τα κομμάτια αυτά, ανάμεσα στα άλλα αυτό που κάνουν είναι να φωτίζουν κάποια πράγματα από την ίδια ή από διαφορετική οπτική ή εμπλουτίζουν, αν θέλετε, κάποια πράγματα που γνώριζα όχι καλά για το ελληνικό animation. Δεν θα σχολιάσω φυσικά τα όσα είπε, αν και υποψιάζομαι ότι υπάρχει κόσμος που έχει διαφορετική αντίληψη για κάποια από τα θιγόμενα ζητήματα (θα το ψάξω). Σας τα παραδίδω όπως τα διαβάζω κι εγώ, τηρώντας σύνταξη και ορθογραφία αλλά και τα τυπογραφικά λάθη του περιοδικού. Καλή ανάγνωση. Ξεκινώ από το σημείο που είναι στην ΑΣΚΤ, όπου ο ακαδημαϊσμός και τον "φτιάχνει" και τον "χαλάει", με την τάση την τελευταία να... υπερισχύει από ένα σημείο και έπειτα.

Αναφέρει, λοιπόν, ο Βάμβουρας "...Κάποια στιγμή, λοιπόν, έγινε ένας σταθμός εκεί, με το Πολυτεχνείο και πήγα στην εταιρεία "Αρώνης - Ευθυμιάδης". Τότε, ζητάγαν ανθρώπους να κάνουν animation. Θα γινόταν ένα πρότζεκτ με ελληνικά κινούμενα σχέδια που θα έφευγαν έξω. Είχε γράψει ο Μαστοράκης (σημείωση vktoons: ο Μαστοράκης ο γνωστός τηλεπαρουσιαστής, όχι ο σκηνοθέτης) κάποια σενάρια και μαζευτήκαμε δέκα άτομα. Ήμασταν 4-5 από την Καλών Τεχνών, 3-4 από τη Δοξιάδη και 2 άλλοι ελεύθεροι, ας πούμε.\.
Γ.Ν.: Εσύ τί ήσουνα, μέχρι στιγμής;
Γ.Β.: Τίποτα! Απλός ζωγράφος, από την Καλών Τεχνών. Είχα κάνει ζωγραφική και σκηνογραφία. Ο Άγγελος ο Χατζηανδρέου (και το λέω αυτό γιατί έπαιξε μεγάλο ρόλο στη συνεργασία μας) μας μάθαινε τότε. Η "Αρώνης - Ευθυμιάδης" ήταν ο πυρήνας, αν θέλεις, του κινουμένου σχεδίου. Απ' αυτό ξεκίνησε και η διαφημιστική εταιρεία και λοιπά. Ήταν οι πρώτοι που κάναν κινούμενα σχέδια στην Ελλάδα μετά τον Πολενάκη. Έφτιαχναν το animation και έπαιρναν το αεροπλάνο, με τις ζελατίνες υγρές, πήγαιναν στην Αγγλία και τράβαγαν και στην διπλανή τρικέζα τράβαγαν οι άλλοι το YELLOW SUBMARINE, για να καταλάβεις! (γέλια) Τέλος πάντων, απ' αυτούς δημιουργήθηκε ένας πυρήνας απ' όπου περάσανε ο Μιρμιρίδης, ο Κουτσούρης, ο Γεωργαρίου αργότερα... ποιός άλλος ήτανε; Ο Μαραγκός, ο Έκτορας ο Χαραλάμπους.. όλοι δηλαδή. Αυτοί οι δέκα, λοιπόν, κάναμε ένα είδος σχολείου όπου κάθε μέρα μας έλεγε ο Χατζηανδρέου: "ο καθένας μόνος του, πιάνει αυτό τον αναπτήρα, ας πούμε, και τον κάνει τούμπες. Κάντε το!". Το κάναμε. Την επόμενη μέρα το πρωί το "γυρίζαμε" και βλέπαμε όλοι τι δουλειά είχε κάνει ο καθένας.
Γ.Ν.: Σε κοινή προβολή, δηλαδή, συζητάγατε τις πιθανές ατέλειες του καθένα σας.
Γ.Β.: Ακριβώς! Ήταν μία σπουδή τρομερή για μένα. Ξεκινήσαμε, λοιπόν, αυτό το μεγαλεπήβολο σχέδιο όπου η animation ήτανε κάπως "ντισνεϋκή" και 'κει είναι η δυσκολία. Για να έχεις την πείρα να κάνεις "ντισνεϋκή" animation πρέπει να περάσουν πάρα πολλά χρόνια. Ατυχήσαμε, - ας το πω έτσι! Διαλύθηκε όλο το πρότζεκτ γιατί όλοι είχαμε απαιτήσεις. Θέλαμε λεφτά, θέλαμε το ένα, θέλαμε το άλλο, πως να στο πω - ο καθένας είχε τα σχέδιά του. Έμεινα μόνο εγώ εκεί, χωρίς να θέλω να πω τίποτα τώρα, έτσι; Έμεινα, λοιπόν, τελείως μόνος μου και... έπεσα στη θάλασσα και κολύμπησα! Δούλευα από το '74 μέχρι το '80, συνέχεια κινούμενα σχέδια. Μόνο! Ερχόταν, δηλαδή, ένα σενάριο, έλεγα τι βελτιώσεις είχα να πω και δούλευα! Σερί! Έχω κάνει πάνω από 200 σποτ με κινούμενο σχέδιο!
Γ.Ν.: Όλ αυτά ήταν διαφημιστικά φιλμάκια με κινούμενο σκίτσο, έτσι;
Γ.Β.: Ναι.
Γ.Ν.: Την εμπειρία σου στα γκράφικς την απέκτησες εκεί, έτσι;
Γ.Β.: Ναι, εκεί. Δεν ήξερα να γράφω ούτε ένα γράμμα.
Γ.Ν.: Τελικά, το καλύτερο σχολείο είναι η μαθητεία, ε;
Γ.Β. Ε ναι, βέβαια! Όταν έχεις να λύσεις ένα πρόβλημα, μπορεί να το λύσεις σωστά, μπορεί να το λύσεις λάθος. Αλλά η προσπάθεια που θα κάνεις, ψάχνοντας ένα πράγμα που δεν το ξέρεις, είναι μεγάλη ιστορία. Ουσιαστικά, ό,τι κάνουμε εμείς εδώ, είναι να ψάχνουμε να βρούμε λύσεις σε πράγματα που οι άλλοι τα έχουνε κάνει με μέσα κι εμείς τα κάνουμε με ξύλα και πέτρες. Κι αυτό δεν το λέω μόνο για τους γραφίστες, αλλά για όλους: κινηματογραφιστές, διαφημιστές... Λοιπόν, κάποια στιγμή, το '78, πήγα και γω φαντάρος, στο ναυτικό.. Μετά, ασχολήθηκα κα με ένα περιοδικό το VIP's, δεν ξέρω αν το θυμάσαι.
Γ.Ν.: Το θυμάμαι. Δεν έζησε πολύ, έτσι;
Γ.Β.: Ναι. Ήταν μόνο για 4 τεύχη. Αλλά δεν μπορείς να διανοηθείς πόσο γούσταρα! Έκανα κόμικς, εικονογράφηση, βινιέτες... όλα. Τέλος πάντων, ήταν πολύ φιλόδοξο, αλλά έσβησε. Ξέρεις, συμβαίνει το εξής: Όποιος πάει να κάνει κάτι καινούριο, μου λέει "ρε Γιάννη, έλα μέσα", πάω και μ' αυτό τον τρόπο φθείρομαι σε πολλά και δεν μπορώ να ασχοληθώ με τα δικά μου... Κάποια στιγμή, λοιπόν, έγιναν κάποιες προσπάθειες για κινούμενα σχέδια τα οποία θα ήταν φτηνά σαν παραγωγή, σε σύγκριση με τα ξένα. Και επειδή υπάρχει αυτή η "κατάρα" της ελληνικής μυθολογίας, όλοι στηρίζουν τα σχέδιά τους εκεί, διότι οι ξένοι γουστάρουνε και οι τουρίστες θαυμάζουνε και λοιπά. Αλλά το θέμα είναι πολύ δύσκολο. Δεν μπορεί να πάρεις έναν μυθολογικό ήρωα και να τον κάνεις, ξαφνικά, ήρωα κινούμενων σχεδίων! Θα αλλοιώσεις διάφορα πράγματα. Εάν το κρατήσεις όπως είναι, είναι τόσο τρομερή η μυθολογία, που δεν μπορεί να βγει μέσα σε 20΄. Η ιστορία πρέπει να είναι απλή. να έχει αρχή, μέση και τέλος. Η ελληνική μυθολογία είναι πιο περίπλοκη.
Γ.Ν.: Ή μεταφέρει βαθύτερα πράγματα, τα οποία δεν βγαίνουνε έτσι απλά, σε ένα animation.
Γ.Β.: Ναι. Τελικά λες, σε ποιον απευθύνεται; Είναι παιδικό, είναι τί; Κάποια στιγμή, με φωνάζει ο Πιλάβιος και μου λέει "έχω την τάδε ιστορία, τον Παντεχνή". Ο Παντεχνής ήταν ένας ελληνικός Αστερίξ. Αυτή ήταν η "μαγιά". ήταν από τα πιο δύσκολα κινούμενα σχέδια που μπορούν να γίνουν. Εγώ πίστευα, ότι εκείνη τη στιγμή, στην Ελλάδα, έπρεπε να γίνει κάτι πολύ πιο απλό.
Πώς είναι ο Ροζ Πάνθηρ; Κάτι τέτοιο. Απλό, έτσι ώστε με τα 5-6 άτομα που υπάρχουν, να μπορείς να οργανωθείς και να το κάνεις. Δουλέψαμε 6 μήνες, κάναμε εκείνα τα περιβόητα 5΄, τους το δείξαμε (σ.σ. εννοεί την ΕΡΤ), τους άρεσε πάρα πολύ, αλλά μόλις ακούσανε το ποσό... Βέβαια, αυτό το ποσό, 13.000.000, ήτανε τη στιγμή που το φτηνότερο, έξω, στοίχιζε 60.000.000. Θα ήταν, ίσως, η μόνη επένδυση που θα μπορούσαν να κάνουν στην Ελλάδα, αλλά δεν το τολμήσανε. Σου λέει, έτσι και τους δώσουμε αυτά τα λεφτά, θα μας φάνε οι υπόλοιποι! Αλλά, ακόμα και αν δεν το πούλαγαν έξω και μόνο αν το ανταλλάσσανε με άλλα προγράμματα ξένα, να μην φεύγει συνάλλαγμα έξω, θα ήταν καλό.
Μόλις ατύχησε αυτή η ιστορία, έπαθα ένα είδος σοκ, κάπως έτσι, και λέω τέρμα τα κινούμενα σχέδια! Αυτή τη στιγμή, τουλάχιστον!

Η Ελλάδα στα κινούμενα σχέδια των ξένων

   Η ελληνική ιστορία αλλά ιδιαίτερα η ελληνική μυθολογία έχουν σταθεί πηγή έμπνευσης για τους ξένους δημιουργούς animation, κυρίως από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και μετά. Σκέφτηκα πως καλό θα είναι να έχουμε ένα "σώμα" με κάποιες από τις ταινίες ή επεισόδια σειρών.
   Προφανώς δεν είναι δυνατό να παρουσιάσω ό,τι έχει δημιουργηθεί με θέμα την Ελλάδα, ειδικά από την στιγμή που αποφάσισα το αφιέρωμα να "πάρει" μόνο ένα άρθρο. Έτσι, έκανα μία επιλογή. Απέκλεισα τις πιό πρόσφατες σειρές όπως της Ντίσνεϋ, όχι για άλλον λόγο, παρά γιατί ήθελα ακριβώς να κάνω μία αναδρομή στο παρελθόν.
   Προκύπτει αβίαστα πως οι ξένοι ασχολούνται κατά κόρον με την αρχαία Ελλάδα, και σχεδόν αποκλειστικά με την μυθολογία της. Πάντως, μπορούμε να κάνουμε έναν διαχωρισμό, καθώς υπάρχουν δημιουργίες με πλοκή τραγική και άλλες με κωμική (για να μην μπερδευόμαστε: δραματικά είδη είναι και τα δύο).
Diana and the golden apples

   Ο ελληνικός μύθος δεν αναφέρεται στην Δήμητρα, αλλά σε μία - κατά μία εκδοχή του μύθου - προστατευόμενή της, την Αταλάντη. Κατά τα λοιπά, το καρτούν εδώ έχει εκπαιδευτικό-ενημερωτικό χαρακτήρα και όχι περαιτέρω αξιώσεις, επιλέγοντας μία ρετουσαρισμένη και ήπια εκδοχή του μύθου, η οποία να μην προκαλεί συναισθήματα θλίψης στα παιδιά που την παρακολουθούν. Ακόμα και η μουσική υπόκρουση δεν ταιριάζει με το θέμα (ακούγεται μουσική του Προκόφιεφ, η "Τρόικα", με καθαρά ρωσικό θέμα).  Η Mel-o-toons, η εταιρεία παραγωγής, γενικά έπαιρνε δίσκους παιδικούς και έφτιαχνε από αυτούς καρτούν.
Ένα από τα θέματα που ενέπνευσαν τους animators του εξωτερικού ήταν αυτό του Νάρκισσου και της Ηχούς. Στα 1987 βρίσκουμε μία anime παραγωγή, "ξερή", limited animation ίσως σε υπερβολικό βαθμό. Μένει πάντως αρκετά κοντά στον βασικό κορμό του μύθου - ο οποίος έχει επίσης παραλλαγές - αν και προσθέτει την Ήρα ως αυτή που προκαλεί την αλαλία της Ηχούς.

Στα 2009 βρίσκουμε το πρώτο δείγμα μίας δουλειάς που βρίσκεται ακόμα στην δημιουργία της, με paper puppets - πολύ κοντά στην cut out τεχνική - που πραγματεύεται άλλη παραλλαγή του μύθου. Δείχνει ενδιαφέρον, έχει γυριστεί με παραδοσιακό τρόπο και περιμένω να δω το τελικό έργο.

Ένας άλλος μύθος που προκάλεσε το ενδιαφέρον, είναι αυτός της Ψυχής και του έρωτα. H Alison Re Vere (η οποία συμμετείχε και στην δημιουργία του Yellow Submarine) μας άφησε μία ταινία με καλλιτεχνική δύναμη στα 1994. Η δημιουργός στηρίχτηκε στις Μεταμορφώσεις του Ρωμαίου Απουλήιου. Η ομορφιά της Ψυχής ξεπέρασε και την φήμη αυτής της Αφροδίτης ανάμεσα στους ανθρώπους, προκαλώντας την οργή της θεάς, η οποία έστειλε τον γιο της, τον Έρωτα, να δώσει ένα μάθημα στην θνη΄τη, αλλά η έκβαση δεν ήταν αυτή που η Αφροδίτη περίμενε. Σας δίνω τον σύνδεσμο για το πρώτο μέρος και από εκεί μπορείτε εύκολα να βρείτε τα άλλα δύο μέρη.

O μύθος του Περσέα απασχόλησε τα σοβιετικά στούντιο στα 1973. Πάλι, βέβαια, με παραλλαγές στον μύθο (π.χ. η Αθηνά δεν φαίνεται κάπου, οι Γραίες είναι πιό ευγενικές από ό,τι περιγράφεται στον πυρήνα των διάφορων εκδοχών του μύθου κ.α.), ενώ κάποιες από αυτές τις διαφοροποιήσεις γίνονται για ηθικοπλαστικούς λόγους (π.χ. οι Γραίες είναι ευγενικές και ο ήρωας, ο νέος, συνεκδοχικά τα παιδιά πρέπει να είναι ευγενικά με τους γέρους, ακόμα και όταν έχουν τις παραξενιές τους), αλλά ο βασικός πυρήνας παραμένεις πιστός στην μυθολογική παράδοση (ακόμα και η Μέδουσα τοποθετείται σκηνικά μάλλον στην χώρα των Υπερβορίων). Από την άλλη, σε κάποια σημεία δίνεται και ένα κοινωνικό-πολιτικό μήνυμα σε σχέση με την εξουσία. Τέλος, όπως διάβασα σε ένα ιστολόγιο ενός Αμερικανού, νομίζω, είναι η μόνη ταινία -κινουμένου σχεδίου ή "ζωντανής" ταινίας - που παρουσιάζει την Ανδρομέδα ως αυτή που ήταν, μία μαύρη Αιθιοπή, όπως μαρτυρά και το όνομα της Αιθιοπίας δηλαδή, και όχι ως λευκή. Τεχνικά, χρησιμοποιείται η παραλλαγή του rotoscoping που χρησιμοποιούσαν οι σοβιετικοί, γνωστή ως "εκλαίρ" και - προσωπική μου αίσθηση είναι - δεν έχει την αληθοφάνεια της αμερικάνικης σκηνής ή είναι πιό θεατρική. Επίσης, νομίζω ότι στην σκηνή της μάχης με την Μέδουσα, στα κύματα της θάλασσας φαίνεται πως οι δημιουργοί  έχουν μελετήσει τα σχέδια του Hokusai.

Με τον μύθο αυτό, ασχολήθηκε και η Patricia Satjawatcharaphong. Χρησιμοποιεί μία δική της παραλλαγή του μύθου, όπως αυτός είχε εξελιχτεί στα ελληνικά χρόνια περισσότερο, με έμφαση στα συναισθήματα της Γοργούς.

Ο μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης, παραμένει ένας μύθος που εμπνέει ιστορίες για το "σήμερα", ιστορίες αγάπης (αν το καλοδούμε το όλο ζήτημα της μυθολογίας, φαίνεται πως οι ιστορίες που εμπεριέχουν ερωτικό θέμα στον πυρήνα τους, περισσότερο έλκουν τους δυτικούς καλλιτέχνες, ενώ το ηρωικό στοιχείο κυρίως τους σοβιετικούς). O Luke Jurevicius έγραψε, τραγούδησε και έφτιαξε το βίντεο του κομματιού που είναι μεταφορά του μύθου στην σύγχρονη εποχή (η μόνη διαφοροποίηση είναι αυτή).

   Στα 1974 η  Soyuzmultfilm παρουσίασε τον Προμηθέα της. ΧΑξιοποίήθηκε μάι παραλλαγή του μύθου, σύμφωνα με την οποία ο Προμηθέας έκλεψε την φωτιά από τον φίλο του τον Ήφαιστο. Η ταινία αναφέρεται στο πώς η τεχνολογία και η γνώση βοηθά στην ανάπτυξη του ανθρώπου και πώς μία καταπιεστική εξουσία - υπονοείται η καπιταλιστική εξουσία - θέλει να περιορίσει την γνώση και την πρόοδο της πλειοψηφίας των ανθρώπων, χρησιμοποιώντας τα διάφορα όργανά της (δεν φαίνεται πουθενά άμεσα η ίδια, παρά όταν τα πράγματα γίνονται "ανεξέλεγκτα"). Κάπου βέβαια εμπλέκεται και ο μύθος (βασικά, το γεγονός, το οποίο έχει γίνει μύθος σε πολλούς λαούς, ώστε να "εξηγηθεί" και να διασωθεί η μνήμη του) του κατακλυσμού. Ο δε Προμηθέας ακολουθεί αδιαμαρτύρητα την "μοίρα" του.

H ίδια μονάδα στα 1971 μας έδωσε τον Μύθος των Αργοναυτών. Προσπαθεί να μείνει κοντά στα .όσα περιγράφονται στον μύθο, αλλά νομίζω ότι, καθώς αναγκάζεται να περιγράψει σύντομα μερικά από όσα έγιναν, τελικά ίσως χάνει, καθώς αφήνει απέξω π.χ. την ιστορία του Φινέα, την εξιλέωση της Μήδειας και του Ιάσονα κ.α..

O Τάλως, σύμφωνα με μία εκδοχή του μύθου, ήταν ο Χάλκινος ιπτάμενος φρουρός της Κρήτης και συνδέεται και με τον μύθο των Αργοναυτών. Όταν αυτοί έφτασαν μετά από άλλες περιπέτειες στην Κρήτη, ο Τάλως θέλησε να του εξοντώσει. Η Μήδεια τελικά τον έπεισε να "λύσει" τον αστράγαλό του  και τελικά "πέθανε" (αν και "ρομπότ"). Στο κλιπ που είναι από την live action ταινία του 1963, βλέπουμε ένα τμήμα του μύθου αυτού.Ο Τάλως στην ταινία είναι δημιούργημα του Ray Harryhausen (King Kong κ.ά.). Δεν είναι παραδοσιακό κινούμενο σχέδιο, αλλά είναι animation.

Βέβαια, μπορεί κάποιος να πάρει ένα σοβαρό μυθολογικό θέμα και να βγάλει μία κωμωδία παραλλάσσοντάς το (έως και κάνοντάς το αγνώριστο) και αυτό δεν είναι φυσικά μομφή, σε μία τέτοια περίπτωση. Σε αρκετές περιπτώσεις, λοιπόν, η ελληνική μυθολογία στάθηκε αφορμή για κωμικά καρτούν.
Σε αυτό που ακολουθεί, με τίτλο Greek Mirthology (Paramount, 1954) (τίτλος που παραπέμπει σε κωμικό χαρακτήρα της ιστορίας άμεσα) ο Ποπάυ αναπαριστά - ποιόν άλλον; - τον Ηρακλή και μας μαθαίνει ...πώς ξεκίνησε η ιστορία με το σπανάκι!

Στο φρέσκο Mitologia της Rafita Films, βλέπουμε την ..."πραγματική" ιστορία πίσω από την δημιουργία όλων των μυθολογιών τεράτων!

Και τί γίνεται στην περίπτωση που ένας - μάλλον ιταλικής καταγωγής - κένταυρος που θέλει απεγνωσμένα να πετάξει σαν θεός, αναλάβει να διορθώσει τα ιπτάμενα πέδιλα του Ερμή; το στούντιο Van Beuren έδωσε την απάντηση ήδη από το 1936.

Ούτε ο Οιδίποδας με την τραγική του ιστορία δεν ξεφεύγει από την διακωμώδηση. To esma με το Oedipe αποδεικνύει ότι υπάρχουν διάφορα συμπλέγματα εκτός του κλασσικού οιδιπόδειου...αλλά και η δυνατότητα επιλογής ζωής επίσης. Η παραγωγή είναι του 2009.

Από την ίδια σχολή, έναν χρόνο μετά έχουμε την Mytho Logique. Ένας σάτυρος με τον οποίον είναι ερωτευμένη η Bibiche - κάτι μάλλον μεταξύ μεταξύ νύμφης και νεράιδας - έχει μάλλον ρηχή φαντασία και έντονη την λογική (πολύ έντονη, για ένα μυθολογικό πλάσμα...). Και η φαντασία προϋποθέτει κάπου και το ψέμα. Και αυτό πρέπει να μάθει ο σάτυρος. Θα του βγει σε καλό;

Ίσως το πιό γνωστό διεθνώς κινούμενο σχέδιο που αναφέρεται στην Ελλάδα είναι το Βελγικό Een griekse tragedie (A Greek Tragedy στα αγγλικά) της Nicole van Goethem, με την ιστορία τριών γυναικείων κιόνων-αγαλμάτων (κάτι σαν τις Καρυάτιδες) που πασχίζουν να κρατήσουν όρθια τα απομεινάρια ενός αρχαίου οικοδομήματος. Πήρε το Oscar μικρού μήκους animation στα 1987 (η παραγωγή είναι του 1985).

   Σε ό,τι αφορά τώρα αναφορές στην νεώτερη και σύγχρονη Ελλάδα: στην πάρα πολύ ωραία εφετινή παραγωγή Zarafa των Bezancon και Lie υπάρχει μία μεγάλη σεκάνς με την παρουσία της πιό γνωστής, ίσως, Ελληνίδας ηρωίδας της επανάστασης του 1821, της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας. Μόνο που την παρουσιάζει σαν καπετάνισσα σε πειρατικό, ενώ  έτρεφε - δικαιολογημένα - μεγάλο μίσος η ίδια για τους πειρατές. Επιπλέον, ακούγεται αρκετές φορές η πιό γνωστή στο εξωτερικό ελληνική λέξη. Ακολουθεί ένα απόσπασμα με την συνάντηση του κεντρικού ήρωα με την Μπουμπουλίνα και το "πλήρωμά" της.

H οικονομικοκοινωνική κρίση που επηρέασε και την Ελλάδα, έχει γίνει αντικείμενο αρκετών animators. Π.χ., στο παράδειγμα που δίνω, έχει γίνει οπτικοποίηση άρθρου για την κρίση. Δεν εξετάζω αν συμφωνώ ή διαφωνώ με την ανάλυση (προσωπικά, διαφωνώ με πάρα πολλά από τα αναφερόμενα). Απλά, δίνω το αντικείμενο.

Το Oktapodi (γαλλική παραγωγή του 2007) εκτυλίσσεται σε ένα ελληνικό νησί, καλοκαίρι. Αφορά στην ιστορία αγάπης και αυτοθυσίας ενός χταποδιού για την αγαπημένη του. Προτάθηκε για Oscar μικρού μήκους to 2009, ενώ κέρδισε πολλά άλλα σημαντικά διεθνή βραβεία. 

Κλείνω την αναφορά με μία ταινία που περιμένουμε. Είναι το Them Greeks και είναι η ιστορία ενός φιλήσυχου τύπου, του Νόρμαν, o οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με την ελληνική ταβέρνα και την φασαρία που προκαλούν οι Έλληνες με το γλέντι τους. Ίσως να έχουμε πολλά στερεότυπα, αλλά θα δείξει. Η παραγωγή είναι της Durga και της Red Giant Studios, το animation γίνεται από animators από όλον τον κόσμο - το διαδίκτυο παίζει σημαντικό ρόλο στην παραγωγή αυτή - και, παρότι υπάρχει ήδη αρκετά μεγάλη καθυστέρηση, οι δημιουργοί λένε ότι τα πράγματα αρχίζουν να τρέχουν. Η ταινία θα είναι τρισδιάστατο animation. Ακολουθεί ένα δείγμα, από την idiegogo καμπάνια των συντελεστών.

Το ελληνικό animation: 4ο μέρος

   Από το 2000 και έπειτα, μπαίνει δυνατά η ψηφιακή τεχνολογία και στο ελληνικό animation, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο υπολογιστής μονοπώλησε ή μονοπωλεί τον χώρο. Κυριαρχεί σαφώς στο τρισδιάστατο κινούμενο σχέδιο, αλλά στο δισδιάστατο και στο stop motion έχουμε περισσότερο ένα υβρίδιο παρά απόλυτη κυριαρχία της ψηφιακής τεχνολογίας, χωρίς αυτό να σημαίνει πως λείπουν και αυτά τα παραδείγματα (εγώ π.χ. μέχρι τώρα εργαζόμουν μόνο με τον υπολογιστή: τώρα αρχίζω να μπαίνω στον χώρο του παραδοσιακού κινουμένου σχεδίου ή κάτι κοντά σε αυτό). Τον δρόμο, πάντως, στις νέες τεχνολογίες είχαν ήδη ανοίξει τα "Φραουλόπουλα", τα οποία είδαμε στο 3ο μέρος του αφιερώματος.
   Στα 2001 ο Σπύρος Πολυμέρης μας έδωσε το Ό,τι είναι ταξίδι. Την ίδια χρονιά, ο Αρίσταρχος Παπαδανιήλ ολοκλήρωσε το καρτούν Το ...άλλο.

Στα 2002 ο Δημήτρης Βόρρης έδωσε στο κοινό Το Συμπόσιο του Αρχαιούλη, με το οποίο ασκούσε κριτική στις διατροφικές συνήθειες των σύγχρονων Ελλήνων. Την ίδια χρονιά, ο Νάσος Μυρμιρίδης έβγαλε και το δεύτερο επεισόδιο του Αρχαιούλη, για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, προφανώς με την ευκαιρία της διεξαγωγής τους από την Αθήνα δύο χρόνια μετά. Η δεύτερη ταινία αξιοποιεί το 3D animation και την φωνή του Χάρυ Κλυνν. Η σατιρική διάθεση είναι ιδιαίτερα εμφανής.

Την ίδια χρονιά, ο Σπύρος Σιάκας σκηνοθέτησε το αλληγορικό Star System.

Ένας άλλος Σπύρος, ο Ρασιδάκης, πάλι στα 2002 έβγαλε την ταινία του Ο νόμος της βαρύτητας, σε 3D, μία υψηλού επιπέδου ταινία. με αναφορές στο οικολογικό πρόβλημα, στο ζήτημα "μεγαλούπολη", στο θέμα της ελευθερίας, της φιλίας, της ματαιοδοξίας - όπως αναφέρει ο ίδιος ο δημιουργός - και του φθόνου και τελικά με την απαισιοδοξία για το κατά πόσον ο άνθρωπος έχει πάρει μία μη αναστρέψιμη πορεία καταστροφής.

Πάλι στα 2002 ο Ανανιάδης έβγαλε την συνέχεια της Τρύπας, το Overground - Τρύπα 2, η οποία πάντως παρουσιάστηκε μετά από 2 χρόνια. Ο ήρωας προσπαθεί να επιβιώσει πάνω από την τρύπα τώρα, ξανακατεβαίνει όμως στους υπονόμους, από όπου κακήν κακώς τον διώχνουν οι εργασίες του Μετρό. Οι κάτοικοι του υπονόμου του δίνουν ένα αλεξίπτωτο, με το οποίο τελικά θα ανέβει ψηλά και θα φύγει από την Γη. Δυστυχώς, δεν βρήκα την ταινία κάπου.

Η πρώτη ελληνική 3D παραγωγή ήταν το "Οι φίλοι μου τα διαστημάκια" του Δημήτρη Πατρίκιου, το 2003. Μία ταινιούλα για παιδιά (ακολουθεί trailer).

Στα 2004 ο Κώστας Κατράκης σκηνοθέτησε σε 3D animation την Φανταξιά, με θέμα την δύναμη της παιδικής φαντασίας. Ο Κατράκης ασχολείται εδώ και χρόνια ιδιαίτερα με την εκπαίδευση των παιδιών πάνω στο animation (ακολουθεί trailer).

Το 2005 ο Σιάκας δίνει το δεύτερο μέρος της τριλογίας του Star System, με τον τίτλο The mirror stage. Το θέμα του χoρού παραμένει kai parall;assetai, ενώ η τεχνική που ακολουθείται είναι κυρίως αλλά όχι αποκλειστικά του stop motion με μαριονέτες.

Την ίδια χρονιά ο Ανανιάδης παρουσίασε το Μην πετάξεις τίποτα, με κύριο θέμα την οικολογία αλλά και την - καπιταλιστική; - απληστία, με το όλο πλέγμα κεφαλαιοκρατίας, στρατοκρατίας αλλά και της δουλικής στάσης του γενικότερου πληθυσμού - της εξαγοράς της συνείδησης εν ολίγοις -έναντι της εξουσίας. Τελικά, τίποτα "δεν πετιέται". 

Η τεχνολογία τρισδιάστατων κινουμένων σχεδίων που έφερε και την πτώση του κόστους παραγωγής, οδήγησε ουσιαστικά σε μία άνθιση του ελληνικού κινουμένου σχεδίου ποσοτικά και ποιοτικά, ακόμα και αν ακόμα δεν έχει γίνει ευρέως γνωστό ούτε καν στο ελληνικό κοινό. Πάντως, οι διακρίσεις άρχισαν να έρχονται όλο και περισσότερες και σε διεθνή φεστιβάλ.

Στα 2007 η ταινία Το ποντικάκι που ήθελε να αγγίξει ένα αστεράκι προβλήθηκε στη ΕΡΤ. Σκηνοθέτες ήταν ο Παναγιώτης Ράππας και ο Άγγελος Ρούβας και την παραγωγή ανέλαβε η Time Laps Pictures  με την Minotaur Digital Arts (MDA) να αναλαμβάνει ένα μικρό τμήμα της παραγωγής. Η ταινία έκανε αίσθηση ενώ κέρδισε και διακρίσεις και βραβεία στην Κύπρο, στις ΗΠΑ, στην Αγγλία και αρκετά σε ελληνικά φεστιβάλ. Ακολουθεί απόσπασμα.

Αφού έγινε αναφορά στην MDA, ας δούμε και το demo reel του 2008. Η εταιρεία ασοχλήθηκε και με εκπαιδευτικές ταινίες υψηλού επιπέδου. 

Παράλληλα, αυξάνονται οι εμφανίσεις δημιουργιών Ελλήνων στο διαδίκτυο, και πάλι σε υψηλότατο επίπεδο, μέσα από τις διάφορες πλατφόρμες (flash, toonboom, Anime Studio κτλ). Μία από αυτές, είναι του Ηλία Σούλα, το Space Alone, μία εξαιρετικά όμορφη και - φαινομενικά μόνο - πικρή ιστορία, γεμάτη συναισθήματα και με εκπληκτική μουσική επένδυση.

Θα μεταφερθούμε στα 2010, όταν θα σημειωθεί μία έξαρση δημιουργικότητας σε πολλά επίπεδα, σε διάφορες τεχνικές, με μία ακόμα σειρά από αριστουργήματα. Ξεκινώ από το εκπληκτικό Το χωριό του Στέλιου Πολυχρονάκη, stop motion ταινία με βραβεία εντός και εκτός Ελλάδας και πλήθος συμμετοχών, ανάμεσα σε αυτές και στο φημισμένο φεστιβάλ του Ανεσύ.

Μάλιστα, ο Πολυχρονάκης έφτιαξε και ένα "making of" της ταινίας του, αρκετά διδακτικό νομίζω.

H Έφη Παππά μας έδωσε την διπλωματική της εργασία από το ΤΕΙ Εφαρμοσμένων Τεχνών και Σχεδίου με τον τίτλο 1,2 million Children, με ταινία που αναφέρεται στο εμπόριο παιδιών, γενικότερα της λαθραίας διακίνησης ανθρώπων με ειδική αναφορά στα παιδιά, όπως αναφέρει η ίδια. Τεχνικά είναι υβρίδιο, computer animation δύο διαστάσεων αλλά σε τρισδιάστατο χώρο.Η ταινία πήρα μέρος σε πολλά φεστιβάλ και είχε διακρίσεις.

Παράλληλα, άρχισαν να βγαίνουν και άλλες διαδικτυακές σειρές στο youtube και αλλού. Η  ακόλουθη, Πριν το Teza, είναι μία μεταφορά comic strips σε κινούμενο σχέδιο. Δημιουργός είναι ο Γιώργος Μελισσαρόπουλος (Meliss). Έτσι, οι δρόμοι για το ελληνικό άρχισαν αν ανοίγονται σε διάφορα σημεία (το δεύτερο ταινιάκι είναι του 2011).

Ένας άλλος δρόμος που βρήκε το ελληνικό animation - δρόμος που είχε ανοιχτεί στο εξωτερικό, αλλά πάντα το ερώτημα είναι "ποιός θα κάνει το βήμα" και εδώ - είναι αυτός της μίξης ζωντανής δράσης με animation. Μία πραγματικά φρέσκια και ωραία ιδέα είδαμε στο Το κορίτσι στον τοίχο, από τον Γαβριήλ Ψαλτάκη. 

Την ίδια χρονιά επιστρέφει ο Θόδωρος Μαραγκός με το ντοκυμανταίρ Οι κλέφτες του χρόνου. Μέσα στην ταινία παρεμβάλλονται - όπως συνηθίζει να το κάνει ο σκηνοθέτης - τμήματα με κινούμενο σχέδιο. Η αναφορά γίνεται στον φωτογράφο Παναγιώτη Ηλιόπουλο και στην πολυτάραχη αλλά ενδιαφέρουσα ζωή του.

Ο Ντίνος Θεοδοσίου, ακόμα ένας αυτοδίδακτος Έλληνας, εργάζεται πάνω στο τρισδιάστατο κινούμενο σχέδιο. Μία από τις δουλειές του είναι Τα σκυλιά, μεσαίας διάρκειας ταινία. Ακολουθεί το trailer.

Στα 2012 πάλι, ξαναβλέπουμε ελληνικά κινούμενα σχέδια στην ελληνική τηλεόραση. Πρόκειται για την σειρά Ουκ αν λάβοις, των Γιάννη Παπαδάκου, Δημήτρη Δαγδιλέλη, Φωτεινού Χιώλου, Τάσου Κουνάκη, Γιάννη Τσιτσώνη και Δημήτρη Ευστρατιάδη. Η σειρά φιλοδοξούσε να είναι κάτι σαν το ελληνικό South Park. Πατούσε στην επικαιρότητα, πολιτική, πολιτιστική κτλ, αλλά αντιμετώπισε τα προβλήματα που αντιμετωπίζει κάθε ελληνική παραγωγή: όλοι περιμένουν να λειτουργούν οι animators με standards Χόλλυγουντ. Αλλά ...μόνο οι animators και θεωρώντας ότι συνεργάζονται με την Disney περίπου. 

Οι ευχάριστες εκπλήξεις δεν τελειώνουν για το 2010. Άλλη μία βρίσκουμε στην Mariza του Κωνσταντίνου Κρυστάλλη. Η Μαρίζα είναι ένα γαϊδούρι. Τί συμβαίνει όταν μια γαϊδούρα συμπεριφέρεται... γαϊδουρινά;

Στα 2010 έρχεται και η τελευταία - ως τώρα - ταινία του Ιορδάνη Ανανιάδη, το 12410 και 1 τριαντάφυλλα, αναφορά στα γεγονότα του Πολυτεχνείου το 1973 και στην επέτειο. Μία γάτα "θυμάται". Πέρα από τις όποιος διαφωνίες μπορεί να έχει κάποιος για ορισμένες από τις αναφορές του Ανανιάδη, η ταινία δείχνει πως είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο για το ελληνικό κινούμενο σχέδιο - αν όχι το μεγαλύτερο - και μόνο θλίψη προκαλεί το γεγονός ότι κα΄ποιες παραγωγές του δεν ολοκληρώθηκαν για λόγους οικονομικούς.

Η εργασία αποφοίτησης του Σπύρου Πανταζή από το ΤΕΙ, ήταν μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα 

ταινία υβριδική, με τίτλο Deconstruction, επιστημονικής φαντασίας, μία αλληγορία: "Μην κρίνεις τον άλλον από αυτό που φαίνεται". Αλλά και μία σπουδή, νομίζω, στην μοναξιά.

Στο κανάλι του τμήματος γραφιστικής του ΤΕΙ θα βρει κανείς και άλλες ενδιαφέρουσες σπουδαστικές ταινίες.

Synex;izetai παράλληλα και μία ανάπτυξη - πάλι τόσο ποιοτική όσο και ποσοτική - του ελληνικού stop motion. Ένα παράδειγμα ακολουθεί: είναι της ομάδας Illusion Drops και έχει τίτλο Dream of living.

Αφήνω για το τέλος την καλύτερη ίσως ταινία - μικρού μήκους - που έχει γυριστεί από Έλληνες. Πρόκειται για την ταινία του Παναγιώτη Ράππα, The fountain of youth. Είναι μία ταινία 3D animation, 

Βασισμένη στο παραμύθι του Λαυκάδιου Χερν, Ελληνοϊρλανδού που θεωρείται ο εθνικός ποιητής της Ιαπωνίας (με το όνομα Κοϊζούμι Γιακούμο) με τον ομώνυμο τίτλο. Δυστυχώς, έχω μόνο ένα trailer να σας δώσω. Η μουσική του Δημήτρη Παπαδημητρίου εντείνει τα συναισθήματα που γεννά η παρακολούθηση της ταινίας, Με την πρώτη ευκαιρία, απολαύστε την!

Εδώ ολοκληρώνω το αφιέρωμα στο ελληνικό animation. Κάποια συμπεράσματα που μπορούν να βγουν είναι ότι, υπάρχει ταλέντο στην Ελλάδα, ανεκμετάλλευτο. Απόδειξη είναι ότι πολλοί Έλληνες που βγήκαν στο εξωτερικό εργάζονται σε αυτόν τον τομέα με μεγάλη επιτυχία, ενώ ακόμα και αυτοί που επιμένουν να υπηρετούν αυτήν την τέχνη στην Ελλάδα, δίνουν πολύ ωραία δείγματα δουλειάς, έως και ισάξια με αυτά χωρών με μεγάλη παράδοση στο animation. Επίσης, αποδεικνύεται πως ο χώρος δεν έχει τύχει της προσοχής του κράτους, ενώ και η διαφήμιση δεν δείχνει εμπιστοσύνη στους Έλληνες του είδους αυτού - τουλάχιστον όχι τόσο όση θα έπρεπε - και αυτό έχει αποτέλεσμα και στην ισχνή παραγωγή ταινιών ολοκληρωμένων: η οικονομική δυσχέρεια στον χώρο του aniamtion είναι η πραγματικότητα εδώ και χρόνια. Το γεγονός ότι υπάρχει, πάντως, τμήμα ΤΕΙ που εκπαιδεύει στο animtion είναι ενθαρρυντικό. Είναι η πρώτη φορά που έχουμε εκπαιδευμένους animators, αλλά ακόμα η ερασιτεχνική παράδοση σηκώνει μεγάλο βάρος στον χώρο. Ένα ακόμα μειονέκτημα, σημαντικότατο, είναι πως δεν βρίσκει κανείς τα υλικά που χρειάζεται για να δημιουργήσει. Εννοώ από ειδικά μολύβια μέχρι προγράμματα για του υπολογιστές. Όλα πρέπει να τα παραγγείλει από το εξωτερικό ή να γνωρίσει τις διαστάσεις των επίπλων για να κατασκευάσει ένα γραφείο, σχεδιαστήριο κτλ Εν τούτοις, η "εμπλοκή" της ψηφιακής τεχνολογίας, κάνει πιό προσιτό το αντικείμενο σε όσους έχουν την διάθεση να ασχοληθούν με αυτό.

Τώρα, με δεδομένη την οικονομική κρίση, είναι άδηλο το μέλλον του ελληνικού animation, όπως και κάθε άλλου επαγγέλματος ή δραστηριότητας αντίστοιχης στην Ελλάδα (και όχι μόνο). Δεν φαίνεται, πάντως, κάποια ανασχετική τάση αυτή την στιγμή. Το ζήτημα είναι, νομίζω, πότε θα πάρει οργανωμένη μορφή αυτή η ενασχόληση/εργασία (εννοώ κυρίως με σπουδές πανεπιστημιακές, με δημιουργία στούντιο - κυρίως κρατικών, που να διασφαλίζουν ένα μίνιμουμ χρηματοδότησης -  ικανών να σηκώσουν παραγωγές μαζικά και ποιοτικά κτλ ή με ανεξάρτητα στούντιο που να ανταπεξέρχονται στις ανάγκες του χώρου, χωρίς να κάνουν δραματικές εκπτώσεις στην ποιότητα).

Ακολουθούν σύνδεσμοι για τα τρία πρώτα μέρη του αφιερώματος:

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ