Το ελληνικό animation: 4ο μέρος

   Από το 2000 και έπειτα, μπαίνει δυνατά η ψηφιακή τεχνολογία και στο ελληνικό animation, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο υπολογιστής μονοπώλησε ή μονοπωλεί τον χώρο. Κυριαρχεί σαφώς στο τρισδιάστατο κινούμενο σχέδιο, αλλά στο δισδιάστατο και στο stop motion έχουμε περισσότερο ένα υβρίδιο παρά απόλυτη κυριαρχία της ψηφιακής τεχνολογίας, χωρίς αυτό να σημαίνει πως λείπουν και αυτά τα παραδείγματα (εγώ π.χ. μέχρι τώρα εργαζόμουν μόνο με τον υπολογιστή: τώρα αρχίζω να μπαίνω στον χώρο του παραδοσιακού κινουμένου σχεδίου ή κάτι κοντά σε αυτό). Τον δρόμο, πάντως, στις νέες τεχνολογίες είχαν ήδη ανοίξει τα "Φραουλόπουλα", τα οποία είδαμε στο 3ο μέρος του αφιερώματος.
   Στα 2001 ο Σπύρος Πολυμέρης μας έδωσε το Ό,τι είναι ταξίδι. Την ίδια χρονιά, ο Αρίσταρχος Παπαδανιήλ ολοκλήρωσε το καρτούν Το ...άλλο.

Στα 2002 ο Δημήτρης Βόρρης έδωσε στο κοινό Το Συμπόσιο του Αρχαιούλη, με το οποίο ασκούσε κριτική στις διατροφικές συνήθειες των σύγχρονων Ελλήνων. Την ίδια χρονιά, ο Νάσος Μυρμιρίδης έβγαλε και το δεύτερο επεισόδιο του Αρχαιούλη, για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, προφανώς με την ευκαιρία της διεξαγωγής τους από την Αθήνα δύο χρόνια μετά. Η δεύτερη ταινία αξιοποιεί το 3D animation και την φωνή του Χάρυ Κλυνν. Η σατιρική διάθεση είναι ιδιαίτερα εμφανής.

Την ίδια χρονιά, ο Σπύρος Σιάκας σκηνοθέτησε το αλληγορικό Star System.

Ένας άλλος Σπύρος, ο Ρασιδάκης, πάλι στα 2002 έβγαλε την ταινία του Ο νόμος της βαρύτητας, σε 3D, μία υψηλού επιπέδου ταινία. με αναφορές στο οικολογικό πρόβλημα, στο ζήτημα "μεγαλούπολη", στο θέμα της ελευθερίας, της φιλίας, της ματαιοδοξίας - όπως αναφέρει ο ίδιος ο δημιουργός - και του φθόνου και τελικά με την απαισιοδοξία για το κατά πόσον ο άνθρωπος έχει πάρει μία μη αναστρέψιμη πορεία καταστροφής.

Πάλι στα 2002 ο Ανανιάδης έβγαλε την συνέχεια της Τρύπας, το Overground - Τρύπα 2, η οποία πάντως παρουσιάστηκε μετά από 2 χρόνια. Ο ήρωας προσπαθεί να επιβιώσει πάνω από την τρύπα τώρα, ξανακατεβαίνει όμως στους υπονόμους, από όπου κακήν κακώς τον διώχνουν οι εργασίες του Μετρό. Οι κάτοικοι του υπονόμου του δίνουν ένα αλεξίπτωτο, με το οποίο τελικά θα ανέβει ψηλά και θα φύγει από την Γη. Δυστυχώς, δεν βρήκα την ταινία κάπου.

Η πρώτη ελληνική 3D παραγωγή ήταν το "Οι φίλοι μου τα διαστημάκια" του Δημήτρη Πατρίκιου, το 2003. Μία ταινιούλα για παιδιά (ακολουθεί trailer).

Στα 2004 ο Κώστας Κατράκης σκηνοθέτησε σε 3D animation την Φανταξιά, με θέμα την δύναμη της παιδικής φαντασίας. Ο Κατράκης ασχολείται εδώ και χρόνια ιδιαίτερα με την εκπαίδευση των παιδιών πάνω στο animation (ακολουθεί trailer).

Το 2005 ο Σιάκας δίνει το δεύτερο μέρος της τριλογίας του Star System, με τον τίτλο The mirror stage. Το θέμα του χoρού παραμένει kai parall;assetai, ενώ η τεχνική που ακολουθείται είναι κυρίως αλλά όχι αποκλειστικά του stop motion με μαριονέτες.

Την ίδια χρονιά ο Ανανιάδης παρουσίασε το Μην πετάξεις τίποτα, με κύριο θέμα την οικολογία αλλά και την - καπιταλιστική; - απληστία, με το όλο πλέγμα κεφαλαιοκρατίας, στρατοκρατίας αλλά και της δουλικής στάσης του γενικότερου πληθυσμού - της εξαγοράς της συνείδησης εν ολίγοις -έναντι της εξουσίας. Τελικά, τίποτα "δεν πετιέται". 

Η τεχνολογία τρισδιάστατων κινουμένων σχεδίων που έφερε και την πτώση του κόστους παραγωγής, οδήγησε ουσιαστικά σε μία άνθιση του ελληνικού κινουμένου σχεδίου ποσοτικά και ποιοτικά, ακόμα και αν ακόμα δεν έχει γίνει ευρέως γνωστό ούτε καν στο ελληνικό κοινό. Πάντως, οι διακρίσεις άρχισαν να έρχονται όλο και περισσότερες και σε διεθνή φεστιβάλ.

Στα 2007 η ταινία Το ποντικάκι που ήθελε να αγγίξει ένα αστεράκι προβλήθηκε στη ΕΡΤ. Σκηνοθέτες ήταν ο Παναγιώτης Ράππας και ο Άγγελος Ρούβας και την παραγωγή ανέλαβε η Time Laps Pictures  με την Minotaur Digital Arts (MDA) να αναλαμβάνει ένα μικρό τμήμα της παραγωγής. Η ταινία έκανε αίσθηση ενώ κέρδισε και διακρίσεις και βραβεία στην Κύπρο, στις ΗΠΑ, στην Αγγλία και αρκετά σε ελληνικά φεστιβάλ. Ακολουθεί απόσπασμα.

Αφού έγινε αναφορά στην MDA, ας δούμε και το demo reel του 2008. Η εταιρεία ασοχλήθηκε και με εκπαιδευτικές ταινίες υψηλού επιπέδου. 

Παράλληλα, αυξάνονται οι εμφανίσεις δημιουργιών Ελλήνων στο διαδίκτυο, και πάλι σε υψηλότατο επίπεδο, μέσα από τις διάφορες πλατφόρμες (flash, toonboom, Anime Studio κτλ). Μία από αυτές, είναι του Ηλία Σούλα, το Space Alone, μία εξαιρετικά όμορφη και - φαινομενικά μόνο - πικρή ιστορία, γεμάτη συναισθήματα και με εκπληκτική μουσική επένδυση.

Θα μεταφερθούμε στα 2010, όταν θα σημειωθεί μία έξαρση δημιουργικότητας σε πολλά επίπεδα, σε διάφορες τεχνικές, με μία ακόμα σειρά από αριστουργήματα. Ξεκινώ από το εκπληκτικό Το χωριό του Στέλιου Πολυχρονάκη, stop motion ταινία με βραβεία εντός και εκτός Ελλάδας και πλήθος συμμετοχών, ανάμεσα σε αυτές και στο φημισμένο φεστιβάλ του Ανεσύ.

Μάλιστα, ο Πολυχρονάκης έφτιαξε και ένα "making of" της ταινίας του, αρκετά διδακτικό νομίζω.

H Έφη Παππά μας έδωσε την διπλωματική της εργασία από το ΤΕΙ Εφαρμοσμένων Τεχνών και Σχεδίου με τον τίτλο 1,2 million Children, με ταινία που αναφέρεται στο εμπόριο παιδιών, γενικότερα της λαθραίας διακίνησης ανθρώπων με ειδική αναφορά στα παιδιά, όπως αναφέρει η ίδια. Τεχνικά είναι υβρίδιο, computer animation δύο διαστάσεων αλλά σε τρισδιάστατο χώρο.Η ταινία πήρα μέρος σε πολλά φεστιβάλ και είχε διακρίσεις.

Παράλληλα, άρχισαν να βγαίνουν και άλλες διαδικτυακές σειρές στο youtube και αλλού. Η  ακόλουθη, Πριν το Teza, είναι μία μεταφορά comic strips σε κινούμενο σχέδιο. Δημιουργός είναι ο Γιώργος Μελισσαρόπουλος (Meliss). Έτσι, οι δρόμοι για το ελληνικό άρχισαν αν ανοίγονται σε διάφορα σημεία (το δεύτερο ταινιάκι είναι του 2011).

Ένας άλλος δρόμος που βρήκε το ελληνικό animation - δρόμος που είχε ανοιχτεί στο εξωτερικό, αλλά πάντα το ερώτημα είναι "ποιός θα κάνει το βήμα" και εδώ - είναι αυτός της μίξης ζωντανής δράσης με animation. Μία πραγματικά φρέσκια και ωραία ιδέα είδαμε στο Το κορίτσι στον τοίχο, από τον Γαβριήλ Ψαλτάκη. 

Την ίδια χρονιά επιστρέφει ο Θόδωρος Μαραγκός με το ντοκυμανταίρ Οι κλέφτες του χρόνου. Μέσα στην ταινία παρεμβάλλονται - όπως συνηθίζει να το κάνει ο σκηνοθέτης - τμήματα με κινούμενο σχέδιο. Η αναφορά γίνεται στον φωτογράφο Παναγιώτη Ηλιόπουλο και στην πολυτάραχη αλλά ενδιαφέρουσα ζωή του.

Ο Ντίνος Θεοδοσίου, ακόμα ένας αυτοδίδακτος Έλληνας, εργάζεται πάνω στο τρισδιάστατο κινούμενο σχέδιο. Μία από τις δουλειές του είναι Τα σκυλιά, μεσαίας διάρκειας ταινία. Ακολουθεί το trailer.

Στα 2012 πάλι, ξαναβλέπουμε ελληνικά κινούμενα σχέδια στην ελληνική τηλεόραση. Πρόκειται για την σειρά Ουκ αν λάβοις, των Γιάννη Παπαδάκου, Δημήτρη Δαγδιλέλη, Φωτεινού Χιώλου, Τάσου Κουνάκη, Γιάννη Τσιτσώνη και Δημήτρη Ευστρατιάδη. Η σειρά φιλοδοξούσε να είναι κάτι σαν το ελληνικό South Park. Πατούσε στην επικαιρότητα, πολιτική, πολιτιστική κτλ, αλλά αντιμετώπισε τα προβλήματα που αντιμετωπίζει κάθε ελληνική παραγωγή: όλοι περιμένουν να λειτουργούν οι animators με standards Χόλλυγουντ. Αλλά ...μόνο οι animators και θεωρώντας ότι συνεργάζονται με την Disney περίπου. 

Οι ευχάριστες εκπλήξεις δεν τελειώνουν για το 2010. Άλλη μία βρίσκουμε στην Mariza του Κωνσταντίνου Κρυστάλλη. Η Μαρίζα είναι ένα γαϊδούρι. Τί συμβαίνει όταν μια γαϊδούρα συμπεριφέρεται... γαϊδουρινά;

Στα 2010 έρχεται και η τελευταία - ως τώρα - ταινία του Ιορδάνη Ανανιάδη, το 12410 και 1 τριαντάφυλλα, αναφορά στα γεγονότα του Πολυτεχνείου το 1973 και στην επέτειο. Μία γάτα "θυμάται". Πέρα από τις όποιος διαφωνίες μπορεί να έχει κάποιος για ορισμένες από τις αναφορές του Ανανιάδη, η ταινία δείχνει πως είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο για το ελληνικό κινούμενο σχέδιο - αν όχι το μεγαλύτερο - και μόνο θλίψη προκαλεί το γεγονός ότι κα΄ποιες παραγωγές του δεν ολοκληρώθηκαν για λόγους οικονομικούς.

Η εργασία αποφοίτησης του Σπύρου Πανταζή από το ΤΕΙ, ήταν μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα 

ταινία υβριδική, με τίτλο Deconstruction, επιστημονικής φαντασίας, μία αλληγορία: "Μην κρίνεις τον άλλον από αυτό που φαίνεται". Αλλά και μία σπουδή, νομίζω, στην μοναξιά.

Στο κανάλι του τμήματος γραφιστικής του ΤΕΙ θα βρει κανείς και άλλες ενδιαφέρουσες σπουδαστικές ταινίες.

Synex;izetai παράλληλα και μία ανάπτυξη - πάλι τόσο ποιοτική όσο και ποσοτική - του ελληνικού stop motion. Ένα παράδειγμα ακολουθεί: είναι της ομάδας Illusion Drops και έχει τίτλο Dream of living.

Αφήνω για το τέλος την καλύτερη ίσως ταινία - μικρού μήκους - που έχει γυριστεί από Έλληνες. Πρόκειται για την ταινία του Παναγιώτη Ράππα, The fountain of youth. Είναι μία ταινία 3D animation, 

Βασισμένη στο παραμύθι του Λαυκάδιου Χερν, Ελληνοϊρλανδού που θεωρείται ο εθνικός ποιητής της Ιαπωνίας (με το όνομα Κοϊζούμι Γιακούμο) με τον ομώνυμο τίτλο. Δυστυχώς, έχω μόνο ένα trailer να σας δώσω. Η μουσική του Δημήτρη Παπαδημητρίου εντείνει τα συναισθήματα που γεννά η παρακολούθηση της ταινίας, Με την πρώτη ευκαιρία, απολαύστε την!

Εδώ ολοκληρώνω το αφιέρωμα στο ελληνικό animation. Κάποια συμπεράσματα που μπορούν να βγουν είναι ότι, υπάρχει ταλέντο στην Ελλάδα, ανεκμετάλλευτο. Απόδειξη είναι ότι πολλοί Έλληνες που βγήκαν στο εξωτερικό εργάζονται σε αυτόν τον τομέα με μεγάλη επιτυχία, ενώ ακόμα και αυτοί που επιμένουν να υπηρετούν αυτήν την τέχνη στην Ελλάδα, δίνουν πολύ ωραία δείγματα δουλειάς, έως και ισάξια με αυτά χωρών με μεγάλη παράδοση στο animation. Επίσης, αποδεικνύεται πως ο χώρος δεν έχει τύχει της προσοχής του κράτους, ενώ και η διαφήμιση δεν δείχνει εμπιστοσύνη στους Έλληνες του είδους αυτού - τουλάχιστον όχι τόσο όση θα έπρεπε - και αυτό έχει αποτέλεσμα και στην ισχνή παραγωγή ταινιών ολοκληρωμένων: η οικονομική δυσχέρεια στον χώρο του aniamtion είναι η πραγματικότητα εδώ και χρόνια. Το γεγονός ότι υπάρχει, πάντως, τμήμα ΤΕΙ που εκπαιδεύει στο animtion είναι ενθαρρυντικό. Είναι η πρώτη φορά που έχουμε εκπαιδευμένους animators, αλλά ακόμα η ερασιτεχνική παράδοση σηκώνει μεγάλο βάρος στον χώρο. Ένα ακόμα μειονέκτημα, σημαντικότατο, είναι πως δεν βρίσκει κανείς τα υλικά που χρειάζεται για να δημιουργήσει. Εννοώ από ειδικά μολύβια μέχρι προγράμματα για του υπολογιστές. Όλα πρέπει να τα παραγγείλει από το εξωτερικό ή να γνωρίσει τις διαστάσεις των επίπλων για να κατασκευάσει ένα γραφείο, σχεδιαστήριο κτλ Εν τούτοις, η "εμπλοκή" της ψηφιακής τεχνολογίας, κάνει πιό προσιτό το αντικείμενο σε όσους έχουν την διάθεση να ασχοληθούν με αυτό.

Τώρα, με δεδομένη την οικονομική κρίση, είναι άδηλο το μέλλον του ελληνικού animation, όπως και κάθε άλλου επαγγέλματος ή δραστηριότητας αντίστοιχης στην Ελλάδα (και όχι μόνο). Δεν φαίνεται, πάντως, κάποια ανασχετική τάση αυτή την στιγμή. Το ζήτημα είναι, νομίζω, πότε θα πάρει οργανωμένη μορφή αυτή η ενασχόληση/εργασία (εννοώ κυρίως με σπουδές πανεπιστημιακές, με δημιουργία στούντιο - κυρίως κρατικών, που να διασφαλίζουν ένα μίνιμουμ χρηματοδότησης -  ικανών να σηκώσουν παραγωγές μαζικά και ποιοτικά κτλ ή με ανεξάρτητα στούντιο που να ανταπεξέρχονται στις ανάγκες του χώρου, χωρίς να κάνουν δραματικές εκπτώσεις στην ποιότητα).

Ακολουθούν σύνδεσμοι για τα τρία πρώτα μέρη του αφιερώματος:

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ

Walt Disney: Ό,τι λάμπει, δεν είναι χρυσός.

     Με αυτό το άρθρο θα στενοχωρηθούν οι οπαδοί του Γουόλτ Ντίσνεϋ, αλλά ΟΧΙ όσοι αγαπούν τις ταινίες της Disney.
   Ο λόγος για τις σκοτεινές πτυχές του Walt Disney και όχι για το έργο του. Στο μέλλον, θα ασχοληθώ με το έργο των Disney Studios. Εδώ, με ενδιαφέρει άλλο. Και κάνω σαφή διαχωρισμό μεταξύ του Disney ως προσώπου και της εταιρείας Disney. Άλλωστε, η σχέση του Γουόλτ Ντίσνευ με τους συνεργάτες και τους υφισταμένους του δεν ήταν πάντα η καλύτερη - πολλές φορές έφτανε σε ακραίες καταστάσεις, αποχωρήσεις, απεργίες κτλ - και εδώ θα επιχειρήσω να δώσω λίγα στοιχεία που ίσως φωτίζουν λίγο και αυτή την διάσταση.
     Σε σχέση με όλους τους προηγούμενους πρωτοπόρους, ο Walt Disney (γεννημένος το 1901) δεν είχε τόσο δύσκολα παιδικά χρόνια, χωρίς αυτό να σημαίνει πως ήταν και τα καλύτερα. Πάντως, την οικονομική πίεση δεν την γνώρισε σε τόσο μεγάλο βαθμό. Όμως, δεν είναι αυτά τα βιογραφικά στοιχεία που θα μας απασχολήσουν εδώ.

     Θα σταθούμε σε μία χρονική περίοδο που εκτείνεται από το 1933 περίπου μέχρι τα μέσα της δεκαετίας περίπου του 1950.Θα χωρίσουμε αυτή την περίοδο σε τρία μέρη και θα ασχοληθούμε με τις πολιτικές και κοινωνικές πεποιθήσεις του Ντίσνεϋ.

Επαφές με τους Ναζί;
     Πριν το 1935, θα σταθούμε λίγο στα 1932 και σε μία ταινία του, το Wayward Canary, εμφανίζεται από το πουθενά ένας αναπτήρας με μία σβάστικα, την περίοδο που ο Χίτλερ ήταν έτοιμος να ανέλθει στην εξουσία της Γερμανίας (δες στο παρακάτω βίντεο, στο 3:19 κ.ε.). Σημειώνω βέβαια ότι το σύμβολο είναι η δεξιόστροφη σβάστικα και όχι η αριστερόστροφη, αλλά σε εκείνη την περίοδο ελάχιστοι Αμερικανοί θα αναζητούσαν την διαφορά. Όπως και να έχει, γεννιούνται ερωτηματικά από την χρήση του συμβόλου (τόσα αμερικάνικα σύμβολα μπορούσε να αξιοποιήσει).

Αυτό, λοιπόν, είναι ένα στοιχείο, κάποιος θα μπορούσε να πει τυχαίο. Όμως, αν το συνδέσει κανείς με το επόμενο, αρχίζει να "ψυλλιάζεται" άλλα πράγματα.
     Στα 1933 ο Fritz Julius Kuhn δημιουργεί την German-American Foundation ή German-American Bund, μία φιλοναζιστική οργάνωση στην Αμερική, η οποία μάλιστα στις παραομνές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου οργάνωσε εντυπωσιακές παρελάσεις στην Νέα Υόρκη. Ο Art Babbitt, μεγάλος καρτουνίστας που τότε ήταν υπό τις οδηγίες του Ντίσνεϋ, ήταν εκείνο το διάστημα συμπαθών των Ναζί και παρακολούθησε συγκεντρώσεις του Bund, δηλώνοντας σαφώς ότι και το αφεντικό του τις παρακολουθούσε συχνά.

Η σημαία της German American Bund. Και εδώ, πάντως, η σβάστικα είναι δεξιόστροφη.

   Δύο χρόνια αργότερα, η San Francisco Weekly ανέφερε πως έγινε μία ιστορική συνάντηση ανάμεσα στον Walt Disney και τον Αδόλφο Χίτλερ. Η είδηση, με επίσημα έγγραφα, δεν έχει πιστοποιηθεί ή διασταυρωθεί. Το διαπιστωμένο, όμως, είναι ότι ο Ντίσνεϋ μαζί με τον αδελφό του Roy είχαν πάει οδικώς στην Ναζιστική Γερμανία στα 1935, για την εταιρεία. Ο υπουργός προπαγάνδας των Ναζί Γιόζεφ Γκέμπελς γνώριζε ότι την χώρα επισκέπτονταν οι δύο αδελφοί και κανόνιζε να υπάρξουν συναντήσεις στο Μόναχο. Αν και με ποιούς συναντήθηκαν, δεν φαίνεται προς το παρόν κάπου επίσημα και, ως γνωστόν, scripta manent. Είναι, πάντως, εξαιρετικά δύσκολο να έγινε συνάντηση με τον ίδιος τον Χίτλερ, χωρίς να έχει επισήμως καταγραφεί από την Γραμματεία του Αδόλφου. Πάντως, αμέσως μετά την Γερμανία τα δύο αδέρφια πήγαν στην Ιταλία και στην Ρώμη τους υποδέχθηκε ο Μουσολίνι σαν ήρωες του πολιτισμού...
Και τα δεδομένα αυξάνουν. Η Λένι Ρίφενσταλ είπε ότι μετά την Νύχτα των Κρυστάλλων (9 Νοεμβρίου του 1938), η ίδια έψαξε να βρει δουλειά στο Χόλυγουντ. Όλοι αρνήθηκαν να δουν έστω το έργο της, με την εξαίρεση του Ντίσνεϋ, ο οποίος πάντως της είπε ότι δεν μπορούσε να την προσλάβει, γιατί κάτι τέτοιο θα λειτουργούσε ενάντια στα συμφέροντά του. Υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι ο ίδιος ήταν αντιεβραίος, ίσως και αντισημίτης και, πάντως, σφόδρα αντικομμουνιστής.

Εναντίον των κινητοποιήσεων των εργαζομένων στα studio του.
      Στα 1941, οι καρτουνίστες στα στούντιο του Ντίσνεϋ κατέβηκαν σε απεργία διαμαρτυρόμενοι για το γεγονός ότι τα ονόματά τους δεν έμπαιναν στους τίτλους - οπότε δεν αναγνωριζόταν η εργασία τους και ο κόπος τους - αλλά και για τους πολύ χαμηλούς μισθoύς, σε σχέση με τους συναδέλφους τους άλλων εταιρειών. Ο Ντίσνεϋ θεώρησε ότι το σκηνικό ήταν προσπάθεια των κομμουνιστών να καταλάβουν το Χόλυγουντ. Χτύπησε με λύσσα την απεργία και έγινε ακόμα σκληρότερος απέναντι όχι μόνο στους κομμουνιστές αλλά σε κάθε τι έστω και μερικώς προοδευτικό.

Στον Ψυχρό Πόλεμο: στην πρώτη γραμμή.
     Ο Γουόλτ Ντίσνεϋ ήταν ιδρυτικό μέλος της αντικομμουνιστικής Κινηματογραφικής Συμμαχίας για την Προστασία των Αμερικανικών Ιδεωδών στα 1944. Στα 1947 κατέθεσε στην Επιτροπή Αντιαμερικανικών Ενεργειών όπου "έδωσε" ως κομμουνιστές τους πρώην καρτουνίστες της εταιρείας του Herbert Sorrell, David Hilberman και William Pomerance. Μάλιστα, τους παρουσίασε ως πρωτοκλασάτους κομμουνιστές. Το μεγαλύτερο "λάθος" τους ήταν ότι ήταν οργανωτές του συνδικάτου τους, άρα λειτούργησε και εκδικητικά εναντίον τους. Μάλιστα, ο Ντίσνεϋ έφτασε να καταγγείλει το πρώτο σωματείο των ηθοποιών, το Screen Actors Guild, ως "κομμουνιστικό μέτωπο".

   Αυτό που μπορεί να συμπεράνει κανείς, είναι ότι η μεγαλοφυΐα του Ντίσνεϋ, άσχετα αν κάποιος θεωρεί ότι δεν είναι το Νο1 (θα έβλεπα τον Avery σε αυτή τη θέση)  δεν θα τύγχανε ποτέ τόσης αναγνώρισης, αν δεν είχε πλάι του τόσους άξιους συνεργάτες και υπαλλήλους, τους οποίους όμως έφτασε να τους καταδιώκει ο ίδιος. Και αν δεν ήταν ΚΑΙ αυτοί οι άνθρωποι, η "Αυτοκρατορία Disney" δεν θα υπήρχε.

Walter Lantz: Πίσω από έναν μεγάλο άνδρα, κρύβεται μία μεγάλη γυναίκα...

...και για να αποφευχθούν εξ αρχής οι παρεξηγήσεις, ο τίτλος δεν αφορά στις σεξουαλικές προτιμήσεις του Γουόλτερ Λάντς, ο οποίος άλλωστε δεν ήταν ομοφυλόφιλος.
     Θα δούμε πέντε πράγματα λοιπόν για ακόμα έναν ήρωα τον παιδικών μας τηλεοπτικών χρόνων.
     Ο Γουόλτερ Λαντς, λοιπόν, γεννήθηκε σε μία περιοχή της Νέας Υόρκης στα 1900. Γονείς του ήταν οι Ιταλοί μετανάστες Φραντσέσκο Πάολο Λάντζα και Μαρία Γκερβάζι. Ένας υπάλληλος στο γραφείο μεταναστών αγγλοποίησε το επίθετο, όπως συνέβαινε πολύ συχνά εκείνη την εποχή στις ΗΠΑ.
     Είναι αξιοσημείωτο πως οι γονείς του Γουόλτερ ΔΕΝ τον αποθάρρυναν από το να ασχοληθεί με την τέχνη, παρότι φτωχοί. Μάλιστα, παρακολούθησε το πρώτο του κινούμενο σχέδιο στα 1916, την "Gertie" του γνωστού μας Winsort McCay. Ίσως η ιταλική κουλτούρα να έπαιξε κάποιον ρόλο, αλλά δεν έχει σημασία μεγάλη πλέον. Άλλωστε, οι συνθήκες της ζωής ανάγκασαν τον Γουόλτερ από την μικρή εφηβική ηλικία να εργαστεί σε ένα συνεργείο αυτοκινήτων. Όμως, δεν θα έμενε για πάρα πολύ εκεί.
Ένας καλοστεκούμενος πελάτης, ο Φρεντ Κάφκα, πρόσεξε τα σκίτσα του Λαντς στον πίνακα ανακοινώσεων του συνεργείου  και χρηματοδότησε τις σπουδές του στην Art Students League. Ο Κάφκα ακόμα τον "έσπρωξε" στην εφημερίδα  New York American που είχε ο William Radolph Hearst και εργάστηκε εκεί σε διάφορες δουλειές, σαν αντιγραφέας. Εργαζόταν το πρωί και το βράδυ πήγαινε στην σχολή. Ο Hearst άνοιξε ένα δικό του στούντιο κινουμένων σχεδίων και ο Λαντς βρήκε γρήγορα δουλειά εκεί, ως βοηθός του Vernon (George) Stalling. Το  στούντιο διηύθυνε ο Gregory La Cava και σε αυτό εργάζονταν τότε και άλλα ιερά τέρατα του κινουμένου σχεδίου, όπως ο Isador Klein (που δημιούργησε τον ξεχασμένο εν πολλοίς Mighty Mouse), και τον Grim Natwick (δημιουργό της Betty Boop). Εκεί ο Λαντς έμαθε τις βασικές και τις εξελιγμένες, για τότε, τεχνικές στο κινούμενο σχέδιο.

     Στα 18 του ο Λαντς έκανε όλη την παραγωγική διαδικασία μίας ταινίας μόνος του, κυρίως με την τεχνική της μίξης animation με ζωντανή δράση στην σκηνή, κάτι συνηθισμένο τότε. Γρήγορα ο  Hearst παράτησε την επιχείρηση του κινουμένου σχεδίου και ο Γουόλτερ πήγε και εργάστηκε στο στούντιο του John R. Bray. Δούλεψε επάνω στην σειρά Jerry on the job και τον Στρατηγό Heeza Liar (λογοπαίγνιο με την φράση He is a liar), ενώ δημιούργησε και τον πρώτο του χαρακτήρα, τον Dinky Doodle. Γρήγορα, μάλιστα, ξεπέρασε στην ιεραρχία τον Stallings, αλλά η επιχείρηση του Bray είχε φτάσει τα όριά της, όχι τόσο επιχειρηματικά αλλά καλλιτεχνικά. Ή, τουλάχιστον, αυτό θεώρησε ο Λαντς και μάλλον είχε δίκιο. Άλλωστε, μπήκε λουκέτο στα 1927. Έφυγε, τότε, για το Χόλλυγουντ, καθώς η δουλειά στο κινούμενο σχέδιο στην Νέα Υόρκη γενικά τότε δεν είχε προοπτική.
     Όμως, το διάστημα 1927-28 ήταν γενικά περίεργο για τον φίλο μας. Στο Χόλλυγουντ δεν μπορούσε να πιάσει δουλειά, διότι τον χώρο είχε καλύψει με δικούς του ανθρώπους ο Ντίσνεϋ και επέστρεψε στην νέα επιχείρηση του Bray, όπου εργάστηκε στις ζωντανές του κωμωδίες, στην νέα παραγωγή που ο τελευταίος είχε ετοιμάσει, αλλά με άσχημες εργασιακές συνθήκες. Έφυγε από εκεί και εργάστηκε στο Χόλλυγουντ πάντα σε διάφορες δουλειές στην βιομηχανία του κινηματογράφου, σχεδιάζοντας πάνω στην πλοκή κάποιους έργου, δηλαδή μία πρώιμη μορφή του storyboard. Έκανε διάφορες δουλειές, όπως ημιαπασχολούμενος σοφέρ για τον μεγάλο Carl Laemmle, το αφεντικό των Universal Studios. Εκεί του παρουσιάστηκε η μεγάλη ευκαιρία.

Η Universal είχε τα δικαιώματα του χαρακτήρα του Disney, Oswald, the Lucky Rabbit (Όσβαλντ, ο τυχερός λαγός: ο Ντίσνεϋ είχε ένα μικρής χρονικής διάρκειας με τα στούντιο) και την σειρά κιονυμένων σχεδίων διαχειριζόταν μία θυγατρική της Universal. Διάφορα γεγονότα οδήγησαν τον Laemmle να απολύσει όλους τους υπεύθυνους της θυγατρικής, αλλά γνωρίζοντας πως ο Όσβαλντ δεν ήταν για πέταμα, έψαχνε να βρει τον άνθρωπο που θα μπορούσε να τον "τρέξει". Και αυτός ήταν ο σοφέρ του φυσικά. Η δουλειά έγινε απευθείας στα στούντιο της Universal και ξεκίνησε τότε μία μακρόχρονη σχέση του Λαντς με την εταιρεία αυτή. Λέγεται, μάλιστα, ότι ο Λαντς πήρε την δουλειά αυτή, αφού την κέρδισε σε μία παρτίδα πόκερ. Αστικός μύθος ή όχι, ο Γουόλτερ άρπαξε την ευκαιρία που του δόθηκε.

Μάζεψε γύρω του παλιούς του συνεργάτες αλλά και νέους, όπως τον Bill Nolan,  ο οποίος είχε βελτιώσει τον Felix τον γάτο, επίσης γνωστό μας. Η πρώτη ταινιούλα της σειράς αυτής βγήκε από τους δημιουργούς αυτούς στα 1929. Μαζί με το Nolan στα 1935 ίδρυσαν μία εταιρεία η οποία συνέχισε να συνεργάζεται με την Universal και πήρε τα δικαιώματα κάποιων χαρακτήρων. Σε αυτή εργάστηκαν και κάποια μεγάλα ονόματα, με μεγαλύτερο αυτό του Tex Avery, για τον οποίον θα γράψω μία επόμενη φορά.
     Κάποια στιγμή, ο Όσβλαντ έχασε την αρχική του δυναμική και λάμψη και ο Λαντς έψαχνε για έναν χαρακτήρα που θα τον έσπρωχνε μπροστά. Το στούντιό του και αυτός έφτιαξε αρκετούς χαρακτήρες, αλλά ο Άντυ Πάντα ήταν αυτός που ξεχώρισε και από το 1939 "έσερνε το άρμα". Του έλειπε βέβαια κάτι.
Στα 1940 ο Γουόλτερ παντρεύτηκε (νυμφεύθηκε το πιό σωστό) την Grace Stafford και τώρα θα δικαιώσω τον τίτλο του άρθρου αυτού. Στον μήνα του μέλιτος, τα νεύρα του ζευγαριού τα έσπασε ένας τρυποκάρυδος που χτυπούσε ακατάπαυστα στην οροφή του σπιτιού τους. Η Γκρέις, λοιπόν, είπε στον Γουόλτερ ότι αυτός, ο τρυποκάρυδος δηλαδή, ήταν η έμπνευση που ζητούσε. Στην αρχή δεν το πολυπίστευε ο Γουόλτερ, αλλά προχώρησε την σκέψη της συζύγου του και γρήγορα έβαλε τον Woody Woodpecker πλάι στον Andy Panda στην ταινιούλα Knock Knock.

Το αποτέλεσμα άρεσε στον δημιουργό και αποφάσισε να χτίσει την σειρά γύρω από τον τρυποκάρυδο. Την φωνή με το χαρακτηριστικό γέλιο την έκανε ο Mel Blanc, ο οποίος λίγο μετά μεταπήδησε σε άλλη εταιρεία. Παρότι άλλαξε η φωνή του Γούντυ (την έκανε ο Ben Hardaway) κράτησαν το γέλιο του πρώτου ερμηνευτή. Αλλά, αυτό δεν ήταν μόνο για καλό. Όταν στα 1948 ο Γούντυ ήταν υποψήφιος για όσκαρ μουσικής και το γέλιο του Blanc ακούστηκε, ο τελευταίος κινήθηκε δικαστικά. παρότι τελικά το δικαστήριο έκρινε αθώωο τον Λαντς, καθώς ο Blanc δεν είχε κατοχυρώσει κάποιο δικαίωμα, ο Γουόλτερ τον πλήρωσε για τα δικαιώματά του - πράξη μάλλον σπάνια - και αναζήτησε άλλον για την φωνή και το γέλιο. Εν τω μεταξύ, το 1947 ο Γουόλτερ έσπασε για έναν χρόνο το συμβόλαιό του με την Universal για κάποιες διαφορές που ανέκυψαν, οπότε και για έναν χρόνο εργάστηκε για την United Artists (έπειτα, επέστρεψε στην συνεργασία με την Universal) Το θέμα, όμως, με την φωνή του Τρυποκάρυδου ήταν ανοιχτό και εδώ έρχεται πάλι να δώσει την λύση η γυναίκα του, η Γκρέις.
Στα 1950 _ ή το 1952 κατ' άλλους - , λοιπόν, ο Γουόλτερ έκανε ανώνυμα δοκιμαστικά για την φωνή του καρτούν ήρωα. Θέλησε και η Γκρέις να υποδυθεί την φωνή, αλλά ο σύζυγός της αρνήθηκε, πιστεύοντας πως θα απογοητεύονταν τα παιδιά αν μάθαιναν ότι την φωνή ενός αρσενικού ήρωα την υποδυόταν μία γυναίκα. Όμως, η Γκρέις "ήξερε κι άλλο μονοπάτι". Έστειλε ανώνυμα μία κασέτα με την φωνή της να υποδύεται τον Γούντυ στους παραγωγούς και εν αγνοία όλων βέβαια. Η φωνή της ήταν η καλύτερη και πλέον δεν γινόταν διαφορετικά, παρά να πάρει τον ρόλο, τον οποίο και κράτησε μμέχρι το 1972.
     Τότε έκλεισε το στούντιο του Walter Lantz. Ήταν το τελευταίο στούντιο της κλασσικής εποχής που έκλενε, καθώς δεν μπορούσε να σηκώσει το οικνομικό βάρος. Ήδη, είχε αρχίσει από πάρα πολλά χρόνια να δίνει ταινιούλες στην τηλεόραση, προσφέροντας μάλιστα μία μεγάλη υπηρεσία στην τέχνη του animation: όσοι θυμούνται την σειρά από την ΥΕΝΕΔ, πριν ή μετά το επεισόδιο ο ίδιος ο δημιουργός παρουσίαζε το πώς δημιουργείται ένα κινούμενο σχέδιο, δίνοντας σε αδρές γραμμές το πρώτο μάθημα για κάποιο παιδί, μάθημα ίσως χρήσιμο στο μέλλον.
     Ο Λαντς πέθανε στα 1994.

Ο Pat Sullivan και ο διάσημος γάτος του

Από τα πρώτα κινούμενα σχέδια που με νοσταλγία έρχονται στην μνήμη μου που έδειχνε η ΕΡΤ ή η ΥΕΝΕΔ κατά τα τέλη της δεκαετίας '70 - αρχές δεκαετίας του '80, είναι αυτά του Φέλιξ του γάτου. Αν θυμάμαι καλά, ήταν τα νεώτερα, σχετικά, της σειρά, χωρίς να παίρνω και όρκο όμως ότι δεν προβάλλονταν και τα παλιότερα.

Ο άνθρωπος που βρισκόταν πίσω από τον Φέλιξ, ήταν ο Πατ Σάλλιβαν.
Ο Πατ γεννήθηκε στις εργατικές συνοικίες του Σύδνεϋ στα 1886, ως Patrick O'Sullivan. Αφού πήγε σε διάφορα σχολεία και ολοκλήρωσε την βασική του εκπαίδευση, σπούδασε τέχνη στην Art Society παρακολουθώντας νυχτερινά μαθήματα, αφού τα πρωινά εργαζόταν σαν θυροφύλακας σε ζυθοποιείο.
Μετά την αποφοίτησή του έβγαζε από εδώ κι από εκεί χρήματα σκιτσάροντας καρικατούρες, πορτραίτα ανθρώπων, σκίτσα που μοίραζε σε κουρεία, λίγα που έδωσε σε κάποιες εφημερίδες. Στάθηκε λίγο καλύτερα στα πόδια του μετά το 1905, όταν βρήκε μόνιμη δουλειά στην εφημερίδα The Worker (δεν έχω βρει αν πρόκειται για την εφημερίδα που έβγαινε στο Μπρισμπέιν και σχετιζόταν με το αυστραλιανό εργατικό κόμμα ή με άλλη ομότιτλη εφημερίδα αλλού. Πάντως, στο Σύδνεϋ εφημερίδα με τέτοια τιτλοφορία βρήκα ότι βγήκε στα 1913). Λίγο μετά, εργάστηκε ανεξάρτητα.
Στα 1909 άφησε το Ιρλανδικό Ο' από το επίθετό του και πήγε στην Αγγλία (ο ρατσισμός εναντίον των Ιρανδών στην Αγγλία ήταν έντονος και σχετιζόταν μετο ιρλανδικό εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα και μετουςΙρλανδούς μετανάστες στην Αγγλα), αλλά δεν είχε πολύ καλύτερη τύχη απ΄αυτή που είχε στην Αυστραλία.

Εκεί, μίλησε η τύχη: μετά από ένα ξέφρενο μεθύσι πάνω σε ένα πλοίο, κοιμήθηκε σε αυτό. Την άλλη μέρα ξύπνησε εν πλω προς τις ΗΠΑ. Έτσι, στα 1910 πήγε στην Νέα Υόρκη. Τα πρώτα του λεφτά βγήκαν το ίδιο δύσκολα όπως και στις άλλες αγγλόφωνες χώρες, ώσπου κάποια στιγμή προσελήφθη στην επιχείρηση τύπου των McClure, όπου έκανε κάποιες σειρές καρτούν, μία εκ των οποίων αργότερα έκανε κινούμενο σχέδιο.
Στα 1915 ο Σάλλιβαν έφτιαξε το δικό του στούντιο. Στα 1917 έβγαλε την πρώτη του ταινία, τις "Ιστορίες του Τόμας Γάτου", στην ουσία μία προαναγγελία του Φέλιξ. Όμως, ο Σάλλιβαν δεν ήταν και τόσο αθώος όσο τα σχέδιά του. Κατηγορήθηκε για βιασμό μίας δεκατετράχρονης και μπήκε 9 μήνες φυλακή. Η φήμη που απέκτησε από την ταινία του εξανεμίστηκε γρήγορα μετά από αυτό το περιστατικό. Μετά την αποφυλάκισή του όμως, παντρεμένο τώρα με μία γυναίκα που γνώρισε σε καμπαρέ, άρχισε την πιό συστηματική ενασχόληση με το κινούμενο σχέδιο.

Πρωταγωνιστής ήταν πάλι ο Τόμας, αλλά μετά την τέταρτη ταινία, ο Τόμας "βαφτίστηκε" Φέλιξ. Ο Φέλιξ, ήταν ο πρώτος εξανθρωπισμένος χαρακτήρας ζώου στην ιστορία του κινουμένου σχεδίου. Η Paramount που είχε συμβόλαιο με το Σάλλιβαν το έσπασε, καθώς ο τελευταίος είχε σωρό προβλήματα συμπεριφοράς. Βρήκε, όμως, διανομή στις ΗΠΑ μέσω της Margaret Winkler, η οποία αργότερα ανέλαβε και τον Ντίσνεϋ στα πρώτα του βήματα. Γρήγορα, οι περισσότερες αίθουσες των Ηνωμένων Πολιτειών έπαιζαν τα δημιουργήματα του Πατ.
Ο Φέλιξ ήταν και η πρώτη εμπορική φίρμα από τα κινούμενα σχέδια. Έδωσε πολλά χρήματα στον Σάλιββαν μέσα από την εκμετάλλευση της εικόνας του. Άργησε μεν να κάνει την πρώτη ταινία του με ήχο (αυτό έγινε στα 1928), αλλά ήταν το πρώτο κινούμενο σχέδιο που μεταδόθηκε, πειραματικά έστω, από την τηλεόραση.

Η γυναίκα του σκοτώθηκε στα 1932 και ο ίδιος φαίνεται ότι δεν άντεξε - παράδοξο θα έλεγε κανείς για τον χαρακτήρα του, αλλά ίσως μόνο αυτή τον κρατούσε στα συγκαλά του - και πέθανε στα 1933. Υπέφερε από σύφιλη, αλκοολισμό "φυσικά" και με διανοητικά προβλήματα.
Η μορφή που έμεινε κλασσικά στην μνήμη όλων μας - και στην δική μου - ως ο Φέλιξ, είναι επί της ουσίας κλεμμένη από τον χαρακτήρα του Σάλλιβαν.

Ο κύριος Winsor McCay

Ο Γουίνσορ Μακ Κέϋ γεννήθηκε ως Ζήνας Γουίνσορ Μακ Κέϋ στα 1869 και πέθανε στα 1934. Πάντως, το έτος γεννήσεώς του είναι ένα μυστήριο, καθώς υπάρχουν διάφορες προτάσεις (1871, 1869,1867), το ίδιο δε περίπλοκο είναι το ζήτημα του τόπου γεννήσεώς του. Το όνομα Zenas Winsor το "όφειλε" στο ονοματεπώνυμο του εργοδότη του πατέρα του...

Από πιτσιρικάς άρχισε τα σκαριφήματα, ενώ σκιτσάρισε και το ναυάγιο του πλοίου "Αλπίνα" που εκτελούσε δρομολόγιο στην περιοχή όπου έμενε ο "Winnie", αφήνοντας στον βυθό 100 ανθρώπους.
Οι γονείς του τον έστειλαν στην Υψηλάντη του Μίσιγκαν στα 1886 σε κολλέγιο για να γίνει επιχειρηματίας. Στο διάστημα της εκεί παραμονής του έκανε τα μοναδικά σε όλη τη ζωή του μαθήματα τέχνης, τα οποία αξιοποίηση αργότερα.
Στα 1889 μετακόμισε στο Σικάγο, θέλοντας να σπουδάσει τέχνη, αλλά η οικονομική ανέχεια τον οδήγησε να αναζητήσει δουλειά αντί να σπουδάσει. Εργάστηκε τότε σε μία εταιρεία τυπογραφική και λίγο αργότερα έφυγε για το Οχάιο όπου εργάστηκε στον φίλο μας τον Kohl και στον Middleton, ερχόμενος σε ουσιαστική επαφή με το αντικείμενο που ήθελε.
Στα 1903 παρουσίασε την πρώτη του σημαντική δουλειά σε σκίτσο, τις "Tales of the Jungle Imps by Felix Fiddle", σε μία εφημερίδα του Σινσινάτι. Μέσα από αυτή την εργασία γεννήθηκε και ο πιο γνωστός του χαρακτήρας, ο Μικρός Νέμο, τα οποία απέδωσε με μία ονειρική ατμόσφαιρα. Την ίδια περίοδο άρχισε και τα πρώτα του κινούμενα σχέδια, τα οπία σχεδίαζε εν πολλοίς ο ίδιος, με λίγη συνδρομή από τους βοηθούς του. Μάλιστα, με κάποιες από αυτές τις ταινίες έβγαινε περιοδείες σε θέατρα, στις οποίες εφάρμοζε ένα τρικ: είχε διαμορφώσει έτσι τις ταινίες, την πλοκή, τα καρέ, ώστε να έρχεται σε διαδραστική "επαφή" μαζί τους (δες επίπ παραδείγματι το παρακάτω βιντεάκι, με την Γκέρτι, την Δεινοσαυρίνα)

Το συγκεκριμένο θεωρείται ως το πρώτο κινούμενο σχέδιο με χαρακτήρα που δημιουργήθηκε αποκλειστικά για ένα τέτοιου είδους φιλμ, ενώ παράλληλα ήταν η μεγαλύτερη κινηματογραφική επιτυχία του Μακ Κέϋ. Γενικά, ο Μακ Κέϋ δούλευε πολύ στην λεπτομέρεια του σκίτσου και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα και οι ταινίες του να μην είναι "στακάτες" αλλά να φαίνεται πως κινούνται τα αντικείμενα και οι ήρωες διαρκώς. Δείτε και ένα άλλο παράδειγμα, με την ταινία "How a mosquito operates":

(προσπαθήστε να μετακινήσετε με τον κέρσορά σας τα καρέ της τελευταίας σκηνής, όπου "σκάει" το κουνούπι, για να δείτε ότι ο Μακ Κέϋ δούλεψε ακόμα και αυτές τις σκηνές προσεκτικά).
Εκί όπου η τέχνη του φτάνει στο αποκορύφωμα - κατά την προσωπική μου άποψη - είναι στην ταινία του "The sinking of Lusitania", που αναφέρεται στην βύθιση του βρεττανικού πλοίου Λουζιτάνια κατά την διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η ταινία διαρκεί σχεδόν το ίδιο με τον πραγματικό χρόνο βύθισης του πλοίου, βύθιση που αποδίδεται πολύ ρεαλιστικά (πάντα, προσωπική μου άποψη).

Η ταινία λειτουργούσε και προπαγανδιστικά υπέρ της ένταξης των ΗΠΑ στον πόλεμο, κάτι που και ο δημιουργός υποστήριξε με διάφορους τρόπους.
Σήμερα, είναι πολλοί αυτοί που θεωρούν πως ο Μακ Κέϋ είναι ο πατέρας του κινουμένου σχεδίου (καταλαβαίνετε ότι οι μνηστήρες είναι αρκετοί...).
Λέγεται ότι, όταν ο Γουόλτ Ντίσνεϋ άνοιξε την Disneyland, περιηγήθηκε τον γιο του Γουίνσορ, τον Μπομπ και ο Γουόλτ, αναγνωρίζοντας την συνεισφορά του πατέρα του Μπομπ, είπε στον γιο πως εκείνο το έργο - η Disneyland - θα έπρεπε να ανήκει στον Γουίνσορ. Στις ημέρες μας, το μεγαλύτερο βραβείο animation στις ΗΠΑ (μετά τα Oscar;) φέρει το όνομά του.

Το πρώτο κινούμενο σχέδιο

Το πρώτο κινούμενο σχέδιο - με την έννοια που του δίνουμε σήμερα, δηλαδή σε κινηματογραφικό φιλμ - ήταν το δημιούργημα του J. Stuart Blackton "Humorous phases of funny faces" που έγινε με την χρήση κιμωλίας. Περιείχε αρκετά από τα εφέ της εποχής και αρκετές από τις αδυναμίες της φυσικά (ο κινηματογράφος γενικά έκανε τα πρώτα του βήματα ακόμα).
Από την άλλη, αν μιλήσουμε γενικά για κινούμενο σχέδιο με την έννοια της κινούμενης σε τακτά διαστήματα εικόνας, το πρώτο είναι αυτό του Emile Reynaud, "Autour d' une Cabine" που έγινε με το πραξινοσκόπιο (πανόραμα). Καθώς, όμως, αυτό θα μας οδηγήσει λογικά να φτάσουμε να πούμε ότι πρώτο κινούμενο σχέδιο είναι το κηνύγι που απεικονίζεται στα προϊστορικά σπήλαια, είναι ασφαλέστερο να πούμε ότι πρώτη ταινία είναι αυτή του Blackton (άλλωστε, του Reynaud δεν είναι ταινία).