Συνέντευξη του Γιάννη Βάμβουρα στην "Βαβέλ", 1987.

   Τον Γιάννη Βάμβουρα δεν τον γνωρίζω. Και δεν τον γνωρίζει πολύς κόσμος, καθώς είναι αυτό που νεοελληνιστί λέμε low profile άνθρωπος. Ήταν και είναι δηλαδή, από ό,τι αντιλαμβάνομαι. Με βεβαιότητα μπορούμε μόνο να πούμε ότι είναι πολυτάλαντος: animator, designer, σκηνοθέτης, σκηνογράφος κ.ά. Και έτσι, παρότι δεν έχουμε ιδέα - οι περισσότεροι δηλαδή - για το ποιός είναι ο Γιάννης Βάμβουρας, έχουμε δει όλοι σχεδόν έργα του: διαφημίσεις, θεατρικές παραστάσεις που έχει σκηνογραφήσει, εξώφυλλα δίσκων που έχει σχεδιάσει (πολλούς του Κηλαηδόνη), ίσως μουσική κ.ά. Αλλά, το έργο του στο animation δεν είναι τόσο γνωστό, με πιθανή εξαίρεση την δουλειά που έκανε - μαζί με άλλους - στον "Παντεχνή" (αναφέρθηκα στο Β΄ μέρος για το ελληνικό animation εδώ
   Πώς τον θυμήθηκα τώρα τον Βάμβουρα; εντελώς τυχαία, προχωρώντας στο κέντρο της Αθήνας, σε ένα περίπτερο βρήκα παλιά τεύχη της Βαβέλ, του περιοδικού κόμικς. Στο τεύχος 71 του Μαρτίου του 1987, ο Γιάννης Νενές είχε πάρει συνέντευξη από τον Βάμβουρα.

   Εδώ, θα σας δώσω τα κομμάτια της συνέντευξης που αφορούν στην πορεία του στο animation. Τα κομμάτια αυτά, ανάμεσα στα άλλα αυτό που κάνουν είναι να φωτίζουν κάποια πράγματα από την ίδια ή από διαφορετική οπτική ή εμπλουτίζουν, αν θέλετε, κάποια πράγματα που γνώριζα όχι καλά για το ελληνικό animation. Δεν θα σχολιάσω φυσικά τα όσα είπε, αν και υποψιάζομαι ότι υπάρχει κόσμος που έχει διαφορετική αντίληψη για κάποια από τα θιγόμενα ζητήματα (θα το ψάξω). Σας τα παραδίδω όπως τα διαβάζω κι εγώ, τηρώντας σύνταξη και ορθογραφία αλλά και τα τυπογραφικά λάθη του περιοδικού. Καλή ανάγνωση. Ξεκινώ από το σημείο που είναι στην ΑΣΚΤ, όπου ο ακαδημαϊσμός και τον "φτιάχνει" και τον "χαλάει", με την τάση την τελευταία να... υπερισχύει από ένα σημείο και έπειτα.

Αναφέρει, λοιπόν, ο Βάμβουρας "...Κάποια στιγμή, λοιπόν, έγινε ένας σταθμός εκεί, με το Πολυτεχνείο και πήγα στην εταιρεία "Αρώνης - Ευθυμιάδης". Τότε, ζητάγαν ανθρώπους να κάνουν animation. Θα γινόταν ένα πρότζεκτ με ελληνικά κινούμενα σχέδια που θα έφευγαν έξω. Είχε γράψει ο Μαστοράκης (σημείωση vktoons: ο Μαστοράκης ο γνωστός τηλεπαρουσιαστής, όχι ο σκηνοθέτης) κάποια σενάρια και μαζευτήκαμε δέκα άτομα. Ήμασταν 4-5 από την Καλών Τεχνών, 3-4 από τη Δοξιάδη και 2 άλλοι ελεύθεροι, ας πούμε.\.
Γ.Ν.: Εσύ τί ήσουνα, μέχρι στιγμής;
Γ.Β.: Τίποτα! Απλός ζωγράφος, από την Καλών Τεχνών. Είχα κάνει ζωγραφική και σκηνογραφία. Ο Άγγελος ο Χατζηανδρέου (και το λέω αυτό γιατί έπαιξε μεγάλο ρόλο στη συνεργασία μας) μας μάθαινε τότε. Η "Αρώνης - Ευθυμιάδης" ήταν ο πυρήνας, αν θέλεις, του κινουμένου σχεδίου. Απ' αυτό ξεκίνησε και η διαφημιστική εταιρεία και λοιπά. Ήταν οι πρώτοι που κάναν κινούμενα σχέδια στην Ελλάδα μετά τον Πολενάκη. Έφτιαχναν το animation και έπαιρναν το αεροπλάνο, με τις ζελατίνες υγρές, πήγαιναν στην Αγγλία και τράβαγαν και στην διπλανή τρικέζα τράβαγαν οι άλλοι το YELLOW SUBMARINE, για να καταλάβεις! (γέλια) Τέλος πάντων, απ' αυτούς δημιουργήθηκε ένας πυρήνας απ' όπου περάσανε ο Μιρμιρίδης, ο Κουτσούρης, ο Γεωργαρίου αργότερα... ποιός άλλος ήτανε; Ο Μαραγκός, ο Έκτορας ο Χαραλάμπους.. όλοι δηλαδή. Αυτοί οι δέκα, λοιπόν, κάναμε ένα είδος σχολείου όπου κάθε μέρα μας έλεγε ο Χατζηανδρέου: "ο καθένας μόνος του, πιάνει αυτό τον αναπτήρα, ας πούμε, και τον κάνει τούμπες. Κάντε το!". Το κάναμε. Την επόμενη μέρα το πρωί το "γυρίζαμε" και βλέπαμε όλοι τι δουλειά είχε κάνει ο καθένας.
Γ.Ν.: Σε κοινή προβολή, δηλαδή, συζητάγατε τις πιθανές ατέλειες του καθένα σας.
Γ.Β.: Ακριβώς! Ήταν μία σπουδή τρομερή για μένα. Ξεκινήσαμε, λοιπόν, αυτό το μεγαλεπήβολο σχέδιο όπου η animation ήτανε κάπως "ντισνεϋκή" και 'κει είναι η δυσκολία. Για να έχεις την πείρα να κάνεις "ντισνεϋκή" animation πρέπει να περάσουν πάρα πολλά χρόνια. Ατυχήσαμε, - ας το πω έτσι! Διαλύθηκε όλο το πρότζεκτ γιατί όλοι είχαμε απαιτήσεις. Θέλαμε λεφτά, θέλαμε το ένα, θέλαμε το άλλο, πως να στο πω - ο καθένας είχε τα σχέδιά του. Έμεινα μόνο εγώ εκεί, χωρίς να θέλω να πω τίποτα τώρα, έτσι; Έμεινα, λοιπόν, τελείως μόνος μου και... έπεσα στη θάλασσα και κολύμπησα! Δούλευα από το '74 μέχρι το '80, συνέχεια κινούμενα σχέδια. Μόνο! Ερχόταν, δηλαδή, ένα σενάριο, έλεγα τι βελτιώσεις είχα να πω και δούλευα! Σερί! Έχω κάνει πάνω από 200 σποτ με κινούμενο σχέδιο!
Γ.Ν.: Όλ αυτά ήταν διαφημιστικά φιλμάκια με κινούμενο σκίτσο, έτσι;
Γ.Β.: Ναι.
Γ.Ν.: Την εμπειρία σου στα γκράφικς την απέκτησες εκεί, έτσι;
Γ.Β.: Ναι, εκεί. Δεν ήξερα να γράφω ούτε ένα γράμμα.
Γ.Ν.: Τελικά, το καλύτερο σχολείο είναι η μαθητεία, ε;
Γ.Β. Ε ναι, βέβαια! Όταν έχεις να λύσεις ένα πρόβλημα, μπορεί να το λύσεις σωστά, μπορεί να το λύσεις λάθος. Αλλά η προσπάθεια που θα κάνεις, ψάχνοντας ένα πράγμα που δεν το ξέρεις, είναι μεγάλη ιστορία. Ουσιαστικά, ό,τι κάνουμε εμείς εδώ, είναι να ψάχνουμε να βρούμε λύσεις σε πράγματα που οι άλλοι τα έχουνε κάνει με μέσα κι εμείς τα κάνουμε με ξύλα και πέτρες. Κι αυτό δεν το λέω μόνο για τους γραφίστες, αλλά για όλους: κινηματογραφιστές, διαφημιστές... Λοιπόν, κάποια στιγμή, το '78, πήγα και γω φαντάρος, στο ναυτικό.. Μετά, ασχολήθηκα κα με ένα περιοδικό το VIP's, δεν ξέρω αν το θυμάσαι.
Γ.Ν.: Το θυμάμαι. Δεν έζησε πολύ, έτσι;
Γ.Β.: Ναι. Ήταν μόνο για 4 τεύχη. Αλλά δεν μπορείς να διανοηθείς πόσο γούσταρα! Έκανα κόμικς, εικονογράφηση, βινιέτες... όλα. Τέλος πάντων, ήταν πολύ φιλόδοξο, αλλά έσβησε. Ξέρεις, συμβαίνει το εξής: Όποιος πάει να κάνει κάτι καινούριο, μου λέει "ρε Γιάννη, έλα μέσα", πάω και μ' αυτό τον τρόπο φθείρομαι σε πολλά και δεν μπορώ να ασχοληθώ με τα δικά μου... Κάποια στιγμή, λοιπόν, έγιναν κάποιες προσπάθειες για κινούμενα σχέδια τα οποία θα ήταν φτηνά σαν παραγωγή, σε σύγκριση με τα ξένα. Και επειδή υπάρχει αυτή η "κατάρα" της ελληνικής μυθολογίας, όλοι στηρίζουν τα σχέδιά τους εκεί, διότι οι ξένοι γουστάρουνε και οι τουρίστες θαυμάζουνε και λοιπά. Αλλά το θέμα είναι πολύ δύσκολο. Δεν μπορεί να πάρεις έναν μυθολογικό ήρωα και να τον κάνεις, ξαφνικά, ήρωα κινούμενων σχεδίων! Θα αλλοιώσεις διάφορα πράγματα. Εάν το κρατήσεις όπως είναι, είναι τόσο τρομερή η μυθολογία, που δεν μπορεί να βγει μέσα σε 20΄. Η ιστορία πρέπει να είναι απλή. να έχει αρχή, μέση και τέλος. Η ελληνική μυθολογία είναι πιο περίπλοκη.
Γ.Ν.: Ή μεταφέρει βαθύτερα πράγματα, τα οποία δεν βγαίνουνε έτσι απλά, σε ένα animation.
Γ.Β.: Ναι. Τελικά λες, σε ποιον απευθύνεται; Είναι παιδικό, είναι τί; Κάποια στιγμή, με φωνάζει ο Πιλάβιος και μου λέει "έχω την τάδε ιστορία, τον Παντεχνή". Ο Παντεχνής ήταν ένας ελληνικός Αστερίξ. Αυτή ήταν η "μαγιά". ήταν από τα πιο δύσκολα κινούμενα σχέδια που μπορούν να γίνουν. Εγώ πίστευα, ότι εκείνη τη στιγμή, στην Ελλάδα, έπρεπε να γίνει κάτι πολύ πιο απλό.
Πώς είναι ο Ροζ Πάνθηρ; Κάτι τέτοιο. Απλό, έτσι ώστε με τα 5-6 άτομα που υπάρχουν, να μπορείς να οργανωθείς και να το κάνεις. Δουλέψαμε 6 μήνες, κάναμε εκείνα τα περιβόητα 5΄, τους το δείξαμε (σ.σ. εννοεί την ΕΡΤ), τους άρεσε πάρα πολύ, αλλά μόλις ακούσανε το ποσό... Βέβαια, αυτό το ποσό, 13.000.000, ήτανε τη στιγμή που το φτηνότερο, έξω, στοίχιζε 60.000.000. Θα ήταν, ίσως, η μόνη επένδυση που θα μπορούσαν να κάνουν στην Ελλάδα, αλλά δεν το τολμήσανε. Σου λέει, έτσι και τους δώσουμε αυτά τα λεφτά, θα μας φάνε οι υπόλοιποι! Αλλά, ακόμα και αν δεν το πούλαγαν έξω και μόνο αν το ανταλλάσσανε με άλλα προγράμματα ξένα, να μην φεύγει συνάλλαγμα έξω, θα ήταν καλό.
Μόλις ατύχησε αυτή η ιστορία, έπαθα ένα είδος σοκ, κάπως έτσι, και λέω τέρμα τα κινούμενα σχέδια! Αυτή τη στιγμή, τουλάχιστον!

Το ελληνικό animation: 3ο μέρος.

Η δεκαετία του '80 έφερε μία σχετική μόνο ανάπτυξη του ελληνικού animation (αναφέρω και πάλι ότι το γεγονός της ΜΗ πραγματοποίησης του γυρίσματος του "Παντεχνή" προσωπικά για εμένα έχει καταλυτική συμμετοχή σε αυτό). Το διαφημιστικό κομμάτι του animation ειδικά γνώρισε μία επιτυχία παραπάνω και αρκετές από εκείνες τις διαφημίσεις τις θυμόμαστε ακόμη όσοι είμαστε μίας ηλικίας και άνω (εντάξει, όχι ιδιαίτερα μεγάλης ηλικίας :D ). Δείγματα ακολουθούν:

http://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=DI_5TS4Ae3Q#t=150s

http://www.youtube.com/watch?v=oJ6UBt2doxU&feature=player_detailpage#t=256s

Στα 1983 έρχεται πάλι ο Ιορδάνης Ανανιάδης με την "Τρύπα" να δώσει ένα πολύ καλό δείγμα καρτούν, μία σπουδή πάνω στην αντικοινωνική συμπεριφορά "κοινωνικών" ανθρώπων κατά τα άλλα, τις κοινωνικές αντιφάσεις, τα αδιέξοδα αλλά και την κοινωνική απομόνωση στην οποία τελικά οδηγεί η κίβδηλη κοινωνικοποίηση. Από την άλλη, φαίνονται και τα αδιέξοδα του "φιλήσυχου" ανθρώπου που δεν θέλει "πολλά-πολλά" με κάποια ομάδα - κοινωνική, πολιτική κτλ - κάτι που ταιριάζει γάντι στην κοινωνία που διαμορφώνεται κατά την δεκαετία του 1980 σταδιακά. Τελικά, ο ήρωας βυθίζεται ακόμη περισσότερο στα προσωπικά του - χωρίς να σημαίνει ότι τα προκαλεί μόνον ο ίδιος ή κυρίως ο ίδιος - αδιέξοδα.

Άσχετα από το πώς στέκεται κανείς στην κοινωνική προσέγγιση του έργου, φαίνεται ξεκάθαρα πως υπήρχε η δυνατότητα σοβαρής παραγωγής κινουμένου σχεδίου στην Ελλάδα, αλλά δεν υποστηρίχτηκε σοβαρά από το κράτος. Η ταινία πήρε μέρος σε πολλά φεστιβάλ - και στο Ανεσύ - και βραβεύτηκε στην Θεσσαλονίκη, στην Δράμα, στο Μπιλμπάο.
Ακολουθούν έργα και άλλων καλλιτεχνών (του Κώστα Καπάκα  και του Δημήτρη Τράγγαλου ). Η ταινία που έκανε μεγάλη αίσθηση και, δυστυχώς, δεν μπορώ να την βρω στο διαδίκτυο, είναι του Στράτου Στασινού και του Νάσου Μυρμιρίδη, Του κολυμπυτή, μία stop motion ταινία με κούκλες, βασισμένη σε ένα παραδοσιακό ποίημα. Και αυτό το εγχείρημα έμεινε χωρίς συνέχεια.
Το 1986 γυρίστηκαν τρεις ταινίες, η Πρώτη κίνηση, του Μαρίνου Κάσσου, με την τεχνική της απευθείας ζωγραφικής επάνω στο φιλμ, το Μικρού μήκους είναι θα περάσει,  του Κώστα Καπάκα και ο Αδάμ  του Ανανιάδης. Το ευτύχημα είναι ότι ο Ανανιάδης έχει "ανεβάσει" τις ταινίες του στο youtube και έτσι μπορούμε να τις γνωρίσουμε. Θα ήταν καλό κάποια στιγμή οι ίδιοι οι  δημιουργοί ή κάποιος φορέας κεντρικά να φροντίσει ώστε το ελληνικό animation αν μη τι άλλο, να είναι προσβάσιμο μέσω διαδικτύου, αφού δεν στηρίζεται με άλλον τρόπο ουσιαστικό. 
Στην ταινία αυτή, με σατιρικό/σατυρικό τρόπο, ο Αδάμ (ο οποίος ...συναρμολογήθηκε και επιβίωσε από την πυρηνική καταστροφή),. Κάποια στιγμή, με τον "παραδοσιακό", τον "βιβλικό" τρόπο εμφανίζεται και το ταίρι του, η νέα Εύα και προκύπτει ο πρωτότοκος. Ξεκινά ο αγώνας για την δημιουργία ενός σπιτικού. Εμφανίζεται όμως και ο αντίζηλος του Αδάμ. Τα υπόλοιπα, στο βιντεάκι που ακολουθεί.

Ο Ανανιάδης στον Αδάμ έχει γενικά μία απαισιόδοξη οπτική για τα πράγματα, την οποία όμως την διοχετεύει ως προειδοποίηση για την αποφυγή μιας καταστροφής, παρά ως αποδοχή ενός αναπόφευκτου. Και αυτή η ταινία κέρδισε αρκετά βραβεία στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Στα 1987 ο Δημήτρης Καραθανάσης με τον Κόσμο (με διάκριση από το ΥΠΠΟ και βραβείο στην Θεσσαλονίκη). Τον επόμενο χρόνο ο Γιώργος Μπαγανάς έδωσε στο κοινό τον Λαβύρινθο, ο ΑΛέκος Παπαδάτος  Το τζιτζίκι και το μυρμήγκι και ο Δημήτρης Καραθανάσης την Νίκη.
   Για τα επόμενα χρόνια, με την ένταση της ψηφιακής τεχνολογίας, το έτσι κι αλλιώς αδύναμο ελληνικό animation δέχεται νέο χτύπημα και αναζητά να ανασυγκροτηθεί.
Στα 1992 ο Νίκος Κούτσης μας έδωσε τον "Κύκλο" που βραβεύτηκε στην Δράμα και στον διεθνή διαγωνισμό του ΥΠΠΟ. Ο ίδιος γρήγορα στράφηκε στον χώρο των comics. Η Ναταλία Κωστοπούλου μαζί με την Sylvie Bringas παρέδωσαν στο κοινό το Πρωινό Ξύπνημα, το οποίο και ακολουθεί (από το vimeo). Στο έργο αυτό, οι δημιουργοί συνδυάζουν πολλές τεχνικές. Βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Μεσογειακής Δημιουργίας (κάντε copy-paste τον παρακάτω σύνδεσμο σε νέο παράθυρο).



Η ίδια, έναν χρόνο μετά ολοκλήρωσε το Βρείτε τη διαφορά (Spot the diφference. Έτσι δίνει η ίδια τον τίτλο), 



Πάλι συνδυάζει διάφορες τεχνικές και επιχειρεί να δείξει μέσα από δύο ιστορίες (μίας Ελληνίδας που ζει στην Αγγλία και μίας Αγγλίδας που ζει στην Ελλάδα) ότι η διαφορές ανάμεσα σε δύο τόσο μακρινές χώρες είναι μεγάλη. Το έργο καταλήγει με την επιστροφή της Ελληνίδας στην Ελλάδα, ενώ η Αγγλίδα θα προτιμήσει να παραμείνει στην Ελλάδα.
Και άλλοι δημιουργοί εμφάνισαν έργα τους στα μέσα περίπου της δεκαετίας του 1990 (Βασίλης Δρακούλης, Ηρακλής Ράπτης, Κατερίνα Χαρκαντώνη, Γιώργος Μπαγανάς), αλλά το έργο τους δυστυχώς δεν είναι διαθέσιμο για το ευρύ κοινό.
   Στα 1996 ο Ανανιάδης μας έδωσε άλλη μία ταινία του, το Εμείς οι Έλληνες, στα ιδεολογικά και φιλοσοφικά χνάρια που μας έχει μάθει: γλυκόπικρη, (αυτο)σαρκαστική ματιά στα πράγματα.

Καθ' όλη την δεκαετία αυτή, Έλληνες animators έζησαν και εργάστηκαν στο εξωτερικό, με επιτυχία μάλιστα, δίπλα σε μεγάλους σκηνοθέτες όπως ο Σπίλμπεργκ (π.χ. Παναγιώτης Ράππας, Άγγελος Ρούβας). Τα ονόματα είναι πολλά για τα απαριθμήσω εδώ, όπως και το έργο τους. Αρκετοί από αυτούς επέστρεψαν στην Ελλάδα και εργάστηκαν στο διαφημιστικό κυρίως τομέα, όπως ο Γιάννης Γεωργαρίου:

Οι δημιουργοί που απέκτησαν εμπειρία στο εξωτερικό, ίδρυσαν επιχειρήσεις και στην Ελλάδα: Ο Ράππας ήταν συνιδρυτής της Τime Laps Pictures που λειτούργησε το 2000 ως Hellas S.A, ο Γεωργαριου με τον Μανώλη Σακκαδάκη ίδρυσαν την Magikon ΕΠΕ στα 1992 (ακολουθεί δείγμα δουλειάς της εταιρείας στην Πολίτικη Κουζίνα, δουλειά που θυμάμαι ότι είχε εντυπωσιάσει τους Αμερικάνους συνεργάτες της παραγωγής. Το εισαγωγικό 3D animation κομμάτι είναι δουλειά της Magikon):

Στα τέλη της δεκαετίας δημιουργήθηκε και η πιό επιτυχημένη - η μόνη μάλλον - ελληνική σειρά κινουμένων σχεδίων, Η Πανδώρα και ο Πλάτωνας, τα Φραουλόπουλα. Η Σειρά γνώρισε διεθνή επιτυχία και βραβεύτηκε και προωθήθηκε και από την UNESCO. Δημιουργοί της σειράς ήταν οι ιδρυτές της εταιρείας ARTOON, Νίκος Βεργίτσης και Γιώργος Νικολούλιας. Η σειρά "γράφτηκε" στα αγγλικά και κατόπιν μεταγλωττίστηκε στα ελληνικά.

Στα 1997, η Ναταλία Κωστοπούλου έρχεται με μία νέα της ταινία, το Τί θα γίνεις όταν μεγαλώσεις; Πάλι χρησιμοποιεί διάφορες τεχνικές για να δώσει πιό άμεσα ένα μήνυμα αυτή την φορά: της ευθυνοφοβίας (ή έτσι μου φαίνεται εμένα, ε;)

Κοντά της και ο Σπύρος Ρασιδάκης με μία πολύ γλυκιά και αισιόδοξη μικρού μήκους τρισδιάστατη ταινία. Με απλό τρόπο, μας δείχνει πως "ουδέν κακόν αμιγές καλού".

Στο ίδιο έτος ο Δρακούλης δίνει το Αυγό συμφορά.

Και ο Ζάχος Σαμολαδάς το "Γένεσις", από το οποιο βρήκα το trailer.

Το 1998 ο Σπύρος Σιακάς ολοκλήρωσε την μικρού μήκους ταινία του Κόφ'το, μία αντικαπνιστική και χιουμοριστική (κοντά στα όρια του black houmor) ταινία.

Στα 1998 πάλι, ο Σαμολαδάς έβγαλε το δεύτερο μέρος της Γενέσεως, το Κεφάλαιο 6.

Στα 1999 ο Στέφανος Φασόης έβγαλε το πειραματικό Arcanum και ο Σπύρος Κουρτέσης το Rendez-vous.
Τελειώνω το τρίτο μέρος του αφιερώματος με αναφορά στην ταινία του Χριστόφορου Σωτηράκου Το Δωδεκαήμερο, το οποίο αναφέρεται στην προσπάθεια των καλλικάντζαρων να ρίξουν το δέντρο που συγκρατεί την Γη (...ναι...πάνω κάτω την ίδια ιστορία πραγματεύεται και ο "Θησαυρός στην ρίζα του Δέντρο της Γης"). Δυστυχώς, το μόνο που βρήκα από την ταινία είναι μία ασπρόμαυρη αφίσσα με τον αγγλικό τίτλο (Goblins, δηλαδή "Καλλικάντζαροι"). Ανάμεσα στους συντελεστές της ταινίας αυτής ήταν και ο Ανανιάδης.

Υπολόγιζα ότι θα έκλεινα με το τρίτο μέρος το αφιέρωμα, αλλά θα επανέλθω με τέταρτο και με την περίοδο από το 2000 μέχρις σήμερα.

Το ελληνικό animation (Β΄ μέρος)

Πάντα με οδηγό το βιβλίο του Γιάννη Βασιλειάδη...
  Στο πρώτο μέρος, μιλήσαμε για τους Μυρμιρίδη και Κουτσούρη. Το 1974, δημιουργούν την διαφημιστική εταιρεία Το Κουνούπι. Μπορεί να μη σας λέει τίποτα το όνομα, αλλά όσοι είστε κάτι παραπάνω από 30 και κάτι, έχετε δει την δουλειά της και το σήμα της. Στην εταιρεία αυτή έγινε σημαντική δουλειά από αρκετούς Έλληνες animators και στην ουσία αυτή η δουλειά χρηματοδοτούσε την καλλιτεσνική τους δημιουργία, ενώ ταυτόχρονα και η διαφήμιση στεκόταν σε υψηλό - ειδικά για τα ελληνικά δεδομένα - επίπεδο! Σταμάτησε να λειτουργεί στα 1989. Για το Κουνούπι ο Κουτσούρης είχε πει στο περιοδικό Ως3: "Εκείνο που με ευχαριστούσε περισσότερο, ήταν όταν τα σχεδίαζα. Που έφτιαχνα τους χαρακτήρες. Οι ευρεσιτεχνίες που κάναμε πάνω στην παραγωγή, για να βρούμε τα στοιχεία που θα κάναμε κάτι διαφορετικό. Όταν παίρναμε από μια διαφημιστική εταιρεία τη δουλειά, μας έδιναν ένα σενάριο. Και πολλές φορές, επειδή δεν κάναμε μόνο κινούμενα αλλά και ταινίες με σπέσιαλ εφέ - ό,τι πιο δύσκολο, δηλαδή, υπήρχε τότε στη διαφήμιση και που σήμερα γίνονται σχετικά εύκολα με κομπιούτερ - βρίσκαμε τρόπους και τα κάναμε. Παίρναμε το σενάριο, το βάζαμε κάτω και το συζητούσαμε. Ψάχναμε τί ευρεσιτεχνία θα κάνουμε, για να βγάλουμε τις δυσκολίες. Έτσι, με πολύ κόπο και σκέψη, βγάζαμε τις ταινίες. Αυτό όμως ήταν δημιουργία.  Ακολουθεί μικρό δείγμα δουλειάς (δεν μπορούσα να σας δώσω το link μόνο από τις διαφημίσεις που ήθελα, αλλά το link λειτουργεί στέλνοντάς σας κατευθείαν στο σημείο στο οποίο ξεκινά η διαφήμιση): 

http://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=VvZu47zLmbw#t=221s


http://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=VvZu47zLmbw#t=265s

http://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=ogZQFm9mW_0#t=250s

(Η διαφήμιση του εντομοκτόνου ανήκει νομίζω σε άλλη εταιρεία)

Αφού μιλάμε για την διαφήμιση, ας κάνουμε ένα μικρό βήμα πίσω. Ήδη από το 1973 τουλάχιστον (ίσως και πιό πριν, αλλά δεν είμαι σε θέση να το γνωρίζω), διαφημιστικά σποτ ελληνικών εταιριών παρουσιάζονταν στην ΕΡΤ και στην ΥΕΝΕΔ και έχουν μάλιστα μείνει θρυλικά, π.χ. ο Mr. Forte και το Ούζο 12 (ναι..."ΑΑΑΑΥΤΟ"...:D ). Συγγνώμη, αλλά ΔΕΝ γνωρίζω τις εταιρείες παραγωγής. Όποιος τις ξέρει, ας κάνει μία διόρθωση με σχόλιο. Η διαφήμιση του ούζου είναι από το 1973, του δε απορρυπαντικού νομίζω προς τα τέλη της δεκαετίας του 1970 (με μουσική υπόκρουση το Moby Dick των Led Zeppelin παρακαλώ!!!).

http://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=ogZQFm9mW_0#t=32s

   Στα 1975 και 1977 ο Άκης Ψάιλας επανήλθε με δύο ταινίες: το 1975 με τους Τερμίτες και το 1977 με Το ρολόι. Δυστυχώς, δεν βρήκα βίντεο των ταινιών αυτών.
   Το 1975 ο γνωστός μας σκιτσογράφος  Κυρ έβγαλε την ταινία του Μύκονος. Ούτε για αυτή βρήκα κάτι.
   Στα 1979 ο Μάρκος Χολέβας μας έδωσε τα 5.684 κινηματογραφικά καρέ, μία ταινία clay animation, και την ίδια χρονιά εμφανίζεται η cut out ταινία του Μαρίνου Κάσσου Πρόλογος για μια παράσταση του Καραγκιόζη. Αργότερα, ο Κάσσος πήγε στον Καναδά για σπουδές στο animation επέστρεψε για να εργαστεί στην ΕΡΤ, στο τμήμα κινουμένων σχεδίων. Στα 1982, ο ίδιος για πρώτη φορά στην Ελλάδα χρησιμοποίησε την τεχνική της σχεδίασης επάνω στο φιλμ, στην βραβευμένη ταινία Συνοδεία. Πάλι στα 1979, ο Ιορδάνης Αναννιάδης έδωσε την καρτούν ταινία του (η οποία απευθυνόταν σε ενήλικους) Ζάχος ο Μαζόχας. Είναι η ιστορία των αποτυχημένων αποπειρών αυτοκτονίας του Ζάχου. Σύμφωνα με τον Ανανιάδη (όπως μας το μεταφέρει ο Βασιλειάδης), "η ταινία (που την σνόμπαραν τότε οι κριτικοί) είχε δημιουργηθεί με μεγάλες προοπτικές: ο Ζάχος να πρωταγωνιστεί σε μια σειρά από μικρές χιουμοριστικές ταινίες - κατά τα πρότυπα των αμερικανικών - για κινηματογράφο και τηλεόραση. Εγχείρημα συλλογικής εργασίας που θα απασχολούσε ολόκληρη ομάδα συντελεστών. Δεν υπήρξε όμως κανένα ενδιαφέρον με ανάλογη οικονομική ενίσχυση από τους παράγοντες στην τολμηρή αυτή πρόταση". Η ταινία μετείχε σε πλήθος φεστιβάλ και προβλήθηκε και σε τηλεοπτικά κανάλια του εξωτερικού.

   Δύο χρόνια μετά, ο ίδιος έδωσε τον Κύκλο. Και αυτή η ταινία καρτουνίστικη και με χιουμοριστικά στοιχεία, αλλά λίγο πιό "βαριά" θεματικά: ο κύκλος της ζωής του ανθρώπου. Η ταινία κέρδισε αρκετά βραβεία στο φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης και Δράμας, ενώ συμμετείχε και σε φεστιβάλ στην Βουλγαρία.

Πίσω στα 1979 και στην ταινία του Στράτου Στασινού (1945-2009) Περίπατος, η οποία βραβεύτηκε και στην Θεσσαλονίκη και στην Δράμα. Παρότι θυμάμαι πως έχω δει την ταινία στα παιδικά μου χρόνια κατά την δεκαετία του 1980, εν τούτοις, δεν βρήκα το βίντεο. Αντ' αυτού, μία εικόνα από αυτήν:

Στα 1981, ο Χολέβας έδωσε την ταινία Ο επίσημος προσκεκλημένος.
Στα 1982, o Στασινός σκηνοθέτησε τα παιδιά τα οποία δίδασκε ταυτόχρονα που συμμετείχαν στην ταινία Εργαστήρι 82, στην οποία παρουσιαζόταν η πραγματική προσπάθεια αυτών των παιδιών να δημιουργήσουν animation. Η ταινία βραβεύτηκε στην Θεσσαλονίκη και στην Δράμα.
   Κλείνω το δεύτερο μέρος του αφιερώματος με αναφορά σε μία εξαιρετικά φιλόδοξη προσπάθεια που δεν βρήκε ανταπόκριση από τους αρμόδιους. Θεωρώ ότι, αν η πρόταση αυτή εφαρμοζόταν, πιθανώς να άλλαζε δραματικά η ιστορία του animation στην Ελλάδα. Αναφέρομαι στην σειρά Παντεχνής, παραγωγής Αρώνη - Ανανιάδη.
Η ιδέα βασιζόταν στο ομώνυμο βιβλίο του Χρήστου Πετρόπουλου (σε εικονογράφηση Πάνου Λαμπίρη) και την προώθησε ο Νίκος Πιλάβιος, ο γνωστός μας Παραμυθάς. Όμως, Μετά τον πιλότο, τίποτα δεν προχώρησε, γιατί κρίθηκε πως ήταν πολύ δαπανηρή. Αντιγράφω από την ιστοσελίδα του Παραμυθά: Ο ήρωας, πολυτεχνίτης και ερημοσπίτης – γι’ αυτό και Παντεχνής – είναι η καρδιά μιας φοβερής παρέας βυζαντινών: του καλόγερου Βαρυπάτη, του δάσκαλου Φιλώραιου και του Ξεχνίτζη που δεν θυμόταν ούτε ο ίδιος τι δουλειά έκανε. Τον «Παντεχνή», τον παρουσίασα πρώτα σε συνέχειες στο ραδιόφωνο, το 1977, όταν ήμουν υπεύθυνος για τα παιδικά προγράμματα του Α’ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ του ραδιοφώνου. Από το 1978 που πέρασα στην τηλεορασή, το όνειρό μου ήταν να τον κάνω σήριαλ με κινούμενα σχέδια. Μόλις το 1982 κατάφερα να μου δώσουν τα λεφτά για έναν «πιλότο», που ήταν έτοιμος στις αρχές του 1983, ύστερα από πολλών μηνών δουλειά. Έτσι για να αποτήσω «φόρο τιμής» σε όσους έπαθαν σοκ όταν έμαθαν ότι τελικά δεν θα γίνει η εκπομπή που θεωρούσαν σίγουρη θα αναφέρω την εταιρία, «ΑΡΩΝΗΣ- ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ», που είχε αναλάβει την εκτέλεση της παραγωγής, μερικά ονόματα των animators που θυμάμαι: Χατζηανδρέου, Βάμβουρας, Γεωργαρίου, και μερικούς από τους ηθοποιούς που θ΄ακούσετε τις φωνές τους: Σταύρος Ξενίδης, Χρήστος Τσάγκας, Γιώργος Μιχαλακόπουλος, Νίκος Μπουσδούκος, Βασίλης Πλατάκης.


Προσωπικά θεωρώ πως, αν η σειρά πραγματοποιείτο, σήμερα θα υπήρχε μία πολύ δυνατή φουρνιά Ελλήνων animators και το ελληνικό animation θα ήταν πιό γνωστό και στο ελληνικό και στο διεθνές κοινό. Ακολουθεί ο πιλότος της σειράς.