Η Ελλάδα στα κινούμενα σχέδια των ξένων

   Η ελληνική ιστορία αλλά ιδιαίτερα η ελληνική μυθολογία έχουν σταθεί πηγή έμπνευσης για τους ξένους δημιουργούς animation, κυρίως από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και μετά. Σκέφτηκα πως καλό θα είναι να έχουμε ένα "σώμα" με κάποιες από τις ταινίες ή επεισόδια σειρών.
   Προφανώς δεν είναι δυνατό να παρουσιάσω ό,τι έχει δημιουργηθεί με θέμα την Ελλάδα, ειδικά από την στιγμή που αποφάσισα το αφιέρωμα να "πάρει" μόνο ένα άρθρο. Έτσι, έκανα μία επιλογή. Απέκλεισα τις πιό πρόσφατες σειρές όπως της Ντίσνεϋ, όχι για άλλον λόγο, παρά γιατί ήθελα ακριβώς να κάνω μία αναδρομή στο παρελθόν.
   Προκύπτει αβίαστα πως οι ξένοι ασχολούνται κατά κόρον με την αρχαία Ελλάδα, και σχεδόν αποκλειστικά με την μυθολογία της. Πάντως, μπορούμε να κάνουμε έναν διαχωρισμό, καθώς υπάρχουν δημιουργίες με πλοκή τραγική και άλλες με κωμική (για να μην μπερδευόμαστε: δραματικά είδη είναι και τα δύο).
Diana and the golden apples

   Ο ελληνικός μύθος δεν αναφέρεται στην Δήμητρα, αλλά σε μία - κατά μία εκδοχή του μύθου - προστατευόμενή της, την Αταλάντη. Κατά τα λοιπά, το καρτούν εδώ έχει εκπαιδευτικό-ενημερωτικό χαρακτήρα και όχι περαιτέρω αξιώσεις, επιλέγοντας μία ρετουσαρισμένη και ήπια εκδοχή του μύθου, η οποία να μην προκαλεί συναισθήματα θλίψης στα παιδιά που την παρακολουθούν. Ακόμα και η μουσική υπόκρουση δεν ταιριάζει με το θέμα (ακούγεται μουσική του Προκόφιεφ, η "Τρόικα", με καθαρά ρωσικό θέμα).  Η Mel-o-toons, η εταιρεία παραγωγής, γενικά έπαιρνε δίσκους παιδικούς και έφτιαχνε από αυτούς καρτούν.
Ένα από τα θέματα που ενέπνευσαν τους animators του εξωτερικού ήταν αυτό του Νάρκισσου και της Ηχούς. Στα 1987 βρίσκουμε μία anime παραγωγή, "ξερή", limited animation ίσως σε υπερβολικό βαθμό. Μένει πάντως αρκετά κοντά στον βασικό κορμό του μύθου - ο οποίος έχει επίσης παραλλαγές - αν και προσθέτει την Ήρα ως αυτή που προκαλεί την αλαλία της Ηχούς.

Στα 2009 βρίσκουμε το πρώτο δείγμα μίας δουλειάς που βρίσκεται ακόμα στην δημιουργία της, με paper puppets - πολύ κοντά στην cut out τεχνική - που πραγματεύεται άλλη παραλλαγή του μύθου. Δείχνει ενδιαφέρον, έχει γυριστεί με παραδοσιακό τρόπο και περιμένω να δω το τελικό έργο.

Ένας άλλος μύθος που προκάλεσε το ενδιαφέρον, είναι αυτός της Ψυχής και του έρωτα. H Alison Re Vere (η οποία συμμετείχε και στην δημιουργία του Yellow Submarine) μας άφησε μία ταινία με καλλιτεχνική δύναμη στα 1994. Η δημιουργός στηρίχτηκε στις Μεταμορφώσεις του Ρωμαίου Απουλήιου. Η ομορφιά της Ψυχής ξεπέρασε και την φήμη αυτής της Αφροδίτης ανάμεσα στους ανθρώπους, προκαλώντας την οργή της θεάς, η οποία έστειλε τον γιο της, τον Έρωτα, να δώσει ένα μάθημα στην θνη΄τη, αλλά η έκβαση δεν ήταν αυτή που η Αφροδίτη περίμενε. Σας δίνω τον σύνδεσμο για το πρώτο μέρος και από εκεί μπορείτε εύκολα να βρείτε τα άλλα δύο μέρη.

O μύθος του Περσέα απασχόλησε τα σοβιετικά στούντιο στα 1973. Πάλι, βέβαια, με παραλλαγές στον μύθο (π.χ. η Αθηνά δεν φαίνεται κάπου, οι Γραίες είναι πιό ευγενικές από ό,τι περιγράφεται στον πυρήνα των διάφορων εκδοχών του μύθου κ.α.), ενώ κάποιες από αυτές τις διαφοροποιήσεις γίνονται για ηθικοπλαστικούς λόγους (π.χ. οι Γραίες είναι ευγενικές και ο ήρωας, ο νέος, συνεκδοχικά τα παιδιά πρέπει να είναι ευγενικά με τους γέρους, ακόμα και όταν έχουν τις παραξενιές τους), αλλά ο βασικός πυρήνας παραμένεις πιστός στην μυθολογική παράδοση (ακόμα και η Μέδουσα τοποθετείται σκηνικά μάλλον στην χώρα των Υπερβορίων). Από την άλλη, σε κάποια σημεία δίνεται και ένα κοινωνικό-πολιτικό μήνυμα σε σχέση με την εξουσία. Τέλος, όπως διάβασα σε ένα ιστολόγιο ενός Αμερικανού, νομίζω, είναι η μόνη ταινία -κινουμένου σχεδίου ή "ζωντανής" ταινίας - που παρουσιάζει την Ανδρομέδα ως αυτή που ήταν, μία μαύρη Αιθιοπή, όπως μαρτυρά και το όνομα της Αιθιοπίας δηλαδή, και όχι ως λευκή. Τεχνικά, χρησιμοποιείται η παραλλαγή του rotoscoping που χρησιμοποιούσαν οι σοβιετικοί, γνωστή ως "εκλαίρ" και - προσωπική μου αίσθηση είναι - δεν έχει την αληθοφάνεια της αμερικάνικης σκηνής ή είναι πιό θεατρική. Επίσης, νομίζω ότι στην σκηνή της μάχης με την Μέδουσα, στα κύματα της θάλασσας φαίνεται πως οι δημιουργοί  έχουν μελετήσει τα σχέδια του Hokusai.

Με τον μύθο αυτό, ασχολήθηκε και η Patricia Satjawatcharaphong. Χρησιμοποιεί μία δική της παραλλαγή του μύθου, όπως αυτός είχε εξελιχτεί στα ελληνικά χρόνια περισσότερο, με έμφαση στα συναισθήματα της Γοργούς.

Ο μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης, παραμένει ένας μύθος που εμπνέει ιστορίες για το "σήμερα", ιστορίες αγάπης (αν το καλοδούμε το όλο ζήτημα της μυθολογίας, φαίνεται πως οι ιστορίες που εμπεριέχουν ερωτικό θέμα στον πυρήνα τους, περισσότερο έλκουν τους δυτικούς καλλιτέχνες, ενώ το ηρωικό στοιχείο κυρίως τους σοβιετικούς). O Luke Jurevicius έγραψε, τραγούδησε και έφτιαξε το βίντεο του κομματιού που είναι μεταφορά του μύθου στην σύγχρονη εποχή (η μόνη διαφοροποίηση είναι αυτή).

   Στα 1974 η  Soyuzmultfilm παρουσίασε τον Προμηθέα της. ΧΑξιοποίήθηκε μάι παραλλαγή του μύθου, σύμφωνα με την οποία ο Προμηθέας έκλεψε την φωτιά από τον φίλο του τον Ήφαιστο. Η ταινία αναφέρεται στο πώς η τεχνολογία και η γνώση βοηθά στην ανάπτυξη του ανθρώπου και πώς μία καταπιεστική εξουσία - υπονοείται η καπιταλιστική εξουσία - θέλει να περιορίσει την γνώση και την πρόοδο της πλειοψηφίας των ανθρώπων, χρησιμοποιώντας τα διάφορα όργανά της (δεν φαίνεται πουθενά άμεσα η ίδια, παρά όταν τα πράγματα γίνονται "ανεξέλεγκτα"). Κάπου βέβαια εμπλέκεται και ο μύθος (βασικά, το γεγονός, το οποίο έχει γίνει μύθος σε πολλούς λαούς, ώστε να "εξηγηθεί" και να διασωθεί η μνήμη του) του κατακλυσμού. Ο δε Προμηθέας ακολουθεί αδιαμαρτύρητα την "μοίρα" του.

H ίδια μονάδα στα 1971 μας έδωσε τον Μύθος των Αργοναυτών. Προσπαθεί να μείνει κοντά στα .όσα περιγράφονται στον μύθο, αλλά νομίζω ότι, καθώς αναγκάζεται να περιγράψει σύντομα μερικά από όσα έγιναν, τελικά ίσως χάνει, καθώς αφήνει απέξω π.χ. την ιστορία του Φινέα, την εξιλέωση της Μήδειας και του Ιάσονα κ.α..

O Τάλως, σύμφωνα με μία εκδοχή του μύθου, ήταν ο Χάλκινος ιπτάμενος φρουρός της Κρήτης και συνδέεται και με τον μύθο των Αργοναυτών. Όταν αυτοί έφτασαν μετά από άλλες περιπέτειες στην Κρήτη, ο Τάλως θέλησε να του εξοντώσει. Η Μήδεια τελικά τον έπεισε να "λύσει" τον αστράγαλό του  και τελικά "πέθανε" (αν και "ρομπότ"). Στο κλιπ που είναι από την live action ταινία του 1963, βλέπουμε ένα τμήμα του μύθου αυτού.Ο Τάλως στην ταινία είναι δημιούργημα του Ray Harryhausen (King Kong κ.ά.). Δεν είναι παραδοσιακό κινούμενο σχέδιο, αλλά είναι animation.

Βέβαια, μπορεί κάποιος να πάρει ένα σοβαρό μυθολογικό θέμα και να βγάλει μία κωμωδία παραλλάσσοντάς το (έως και κάνοντάς το αγνώριστο) και αυτό δεν είναι φυσικά μομφή, σε μία τέτοια περίπτωση. Σε αρκετές περιπτώσεις, λοιπόν, η ελληνική μυθολογία στάθηκε αφορμή για κωμικά καρτούν.
Σε αυτό που ακολουθεί, με τίτλο Greek Mirthology (Paramount, 1954) (τίτλος που παραπέμπει σε κωμικό χαρακτήρα της ιστορίας άμεσα) ο Ποπάυ αναπαριστά - ποιόν άλλον; - τον Ηρακλή και μας μαθαίνει ...πώς ξεκίνησε η ιστορία με το σπανάκι!

Στο φρέσκο Mitologia της Rafita Films, βλέπουμε την ..."πραγματική" ιστορία πίσω από την δημιουργία όλων των μυθολογιών τεράτων!

Και τί γίνεται στην περίπτωση που ένας - μάλλον ιταλικής καταγωγής - κένταυρος που θέλει απεγνωσμένα να πετάξει σαν θεός, αναλάβει να διορθώσει τα ιπτάμενα πέδιλα του Ερμή; το στούντιο Van Beuren έδωσε την απάντηση ήδη από το 1936.

Ούτε ο Οιδίποδας με την τραγική του ιστορία δεν ξεφεύγει από την διακωμώδηση. To esma με το Oedipe αποδεικνύει ότι υπάρχουν διάφορα συμπλέγματα εκτός του κλασσικού οιδιπόδειου...αλλά και η δυνατότητα επιλογής ζωής επίσης. Η παραγωγή είναι του 2009.

Από την ίδια σχολή, έναν χρόνο μετά έχουμε την Mytho Logique. Ένας σάτυρος με τον οποίον είναι ερωτευμένη η Bibiche - κάτι μάλλον μεταξύ μεταξύ νύμφης και νεράιδας - έχει μάλλον ρηχή φαντασία και έντονη την λογική (πολύ έντονη, για ένα μυθολογικό πλάσμα...). Και η φαντασία προϋποθέτει κάπου και το ψέμα. Και αυτό πρέπει να μάθει ο σάτυρος. Θα του βγει σε καλό;

Ίσως το πιό γνωστό διεθνώς κινούμενο σχέδιο που αναφέρεται στην Ελλάδα είναι το Βελγικό Een griekse tragedie (A Greek Tragedy στα αγγλικά) της Nicole van Goethem, με την ιστορία τριών γυναικείων κιόνων-αγαλμάτων (κάτι σαν τις Καρυάτιδες) που πασχίζουν να κρατήσουν όρθια τα απομεινάρια ενός αρχαίου οικοδομήματος. Πήρε το Oscar μικρού μήκους animation στα 1987 (η παραγωγή είναι του 1985).

   Σε ό,τι αφορά τώρα αναφορές στην νεώτερη και σύγχρονη Ελλάδα: στην πάρα πολύ ωραία εφετινή παραγωγή Zarafa των Bezancon και Lie υπάρχει μία μεγάλη σεκάνς με την παρουσία της πιό γνωστής, ίσως, Ελληνίδας ηρωίδας της επανάστασης του 1821, της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας. Μόνο που την παρουσιάζει σαν καπετάνισσα σε πειρατικό, ενώ  έτρεφε - δικαιολογημένα - μεγάλο μίσος η ίδια για τους πειρατές. Επιπλέον, ακούγεται αρκετές φορές η πιό γνωστή στο εξωτερικό ελληνική λέξη. Ακολουθεί ένα απόσπασμα με την συνάντηση του κεντρικού ήρωα με την Μπουμπουλίνα και το "πλήρωμά" της.

H οικονομικοκοινωνική κρίση που επηρέασε και την Ελλάδα, έχει γίνει αντικείμενο αρκετών animators. Π.χ., στο παράδειγμα που δίνω, έχει γίνει οπτικοποίηση άρθρου για την κρίση. Δεν εξετάζω αν συμφωνώ ή διαφωνώ με την ανάλυση (προσωπικά, διαφωνώ με πάρα πολλά από τα αναφερόμενα). Απλά, δίνω το αντικείμενο.

Το Oktapodi (γαλλική παραγωγή του 2007) εκτυλίσσεται σε ένα ελληνικό νησί, καλοκαίρι. Αφορά στην ιστορία αγάπης και αυτοθυσίας ενός χταποδιού για την αγαπημένη του. Προτάθηκε για Oscar μικρού μήκους to 2009, ενώ κέρδισε πολλά άλλα σημαντικά διεθνή βραβεία. 

Κλείνω την αναφορά με μία ταινία που περιμένουμε. Είναι το Them Greeks και είναι η ιστορία ενός φιλήσυχου τύπου, του Νόρμαν, o οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με την ελληνική ταβέρνα και την φασαρία που προκαλούν οι Έλληνες με το γλέντι τους. Ίσως να έχουμε πολλά στερεότυπα, αλλά θα δείξει. Η παραγωγή είναι της Durga και της Red Giant Studios, το animation γίνεται από animators από όλον τον κόσμο - το διαδίκτυο παίζει σημαντικό ρόλο στην παραγωγή αυτή - και, παρότι υπάρχει ήδη αρκετά μεγάλη καθυστέρηση, οι δημιουργοί λένε ότι τα πράγματα αρχίζουν να τρέχουν. Η ταινία θα είναι τρισδιάστατο animation. Ακολουθεί ένα δείγμα, από την idiegogo καμπάνια των συντελεστών.

Το πρώτο δοκιμαστικό για το "Ερνέστο και Ταρούν".

   Ξεκίνησα την δουλειά επάνω στην μικρού μήκους "Ερνέστο και Ταρούν", την οποία ελπίζω να τελειώσω σε έναν χρόνο από τώρα.
   Το πρώτο δοκιμαστικό αφορά στον Ερνέστο και σκοπός ήταν να δω προβλήματα τεχνικά, αλλά και το πώς  λειτουργεί το Toon Boom Studio σε σχέση με το παραδοσιακό κινούμενο σχέδιο.
   Αφού, λοιπόν, ολοκλήρωσα την διαδικασία των σκίτσων και στο σκανάρισμά τους, προχώρησα στην σύνθεση με πρόγραμμα επεξεργασίας φωτογραφίας. Εννοώ, ότι δούλεψα το κάθε σχέδιο, με μόνη εξαίρεση το πρώτο του δοκιμαστικού, σε επίπεδα (άλλο για το σώμα, άλλο για το κεφάλι, τα μάτια, το ανοιγόκλεισμά τους, την κίνηση του χεριού, την στροφή του κεφαλιού) και τα συνέθεσα ώστε να έχω ένα ολοκληρωμένο σκίτσο για κάθε καρέ (δούλεψα το δοκιμαστικό σε 12 καρέ ανά δευτερόλεπτο).
   Πρώτα, έκανα το paper test, το δοκιμαστικό στα καθαρά σχέδια (όχι στα σχέδιο με μολύβι, δηλαδή δεν είναι "αυθεντικό" paper test) εισάγοντας απλά τις εικόνες στο Toon Boom Studio. Εκεί διαπίστωσα πως είναι τελικά σημαντικό το πρόβλημα της σταθεροποίησης του χαρτιού στις peg bars, περισσότερο από όσο πίστευα. Αυτό φαίνεται και στα δοκιμαστικά, παρότι στο πρόγραμμα έκανα μερικές χειροκίνητες διορθώσεις, μετακινώντας τα αρχεία εικόνας που είχαν πρόβλημα. Εν τούτοις, είναι ένα σοβαρό πρόβλημα που πρέπει ν α βάλω εμπρός να διορθώσω (και με αυτό εννοώ την αγορά όποτε μπορέσω ενός διακορευτή για animation. προσωρινά θα το λύσω με την βοήθεια άλλων animators).
   Το επόμενο βήμα ήταν να κάνω εκ νέου εισαγωγή των αρχείων στο πρόγραμμα, αλλά αυτή την φορά μετατρέποντάς τα σε αρχεία vector (και έτσι επεξεργάσιμα). Κινηματογράφησα και αυτό το στάδιο και πέρασα στο επόμενο, στον χρωματισμό των vector αρχείων. Παρότι το Toon Boom υποστηρίζει πλήρως το παραδοσιακό κινούμενο σχέδιο και ουσιαστικά σε προτρέπει να ασχοληθείς με αυτό με έναν πιό εκσυγχρονισμένο τρόπο, εν τούτοις, παρέχει και κάποιες διευκολύνσεις, όπως τον χρωματισμό όμοιων ζωνών σε διαφορετικά καρέ. Δηλαδή, Δεν χρειάστηκε να ζωγραφίζω σε κάθε καρέ χωριστά το παντελόνι του Ερνέστο, αλλά με τις λειτουργίες του προγράμματος (που αναγνωρίζει περιοχή χρώματος), γλίτωσα αρκετόν χρόνο.
   Η πιό χρονοβόρα διαδικασία ήταν αυτή της σκίασης. Νομίζω, μάλιστα, ότι λιγότερο χρονοβόρα θα ήταν η διαδικασία αυτή αν την πραγματοποιούσα με το χέρι και κάνοντας την σκίαση χωριστά σε κάθε καρέ (εκτός από αυτά που είχαν κοινή βάση ένα σκίτσο) και χωρίς να είναι δυνατό να βλέπει κάποιος τις σκιάσεις στο προηγούμενο σκίτσο, αν δεν είναι πολύ έντονες (όπως στην περίπτωση του δικού μου τεστ δηλαδή). Όμως, να πω ότι αυτό το πρόβλημα αφορά στην δημιουργία ταινίας πλήρως παραδοσιακού animation. Στην περίπτωση π.χ. του tradigital animation, τέτοιο πρόβλημα δεν υφίσταται, παρότι πάλι η κίνηση ελέγχεται καρέ-καρέ, καθώς εκεί η διαδικασία που ακολουθείται κυρίως είναι ο διπλασιασμό/αναπαραγωγή (duplicate - όχι copy-paste) από το ένα καρέ στο άλλο με όλα τα στοιχεία του σχεδίου. Επιπλέον, έστω και τυχαία παράγεται ένα παιχνίδισμα των σκιάσεων, που δίνει ένα πιό "αφελές" ύφος στο καρτούν, κάτι που ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να λειτουργήσει και θετικά για μία ταινία.
   Από και έπειτα, δεν απέφυγα κάποια σχεδιαστικά λάθη (π.χ. κάποια στιγμή "χάνονται" κάποιες τρίχες  από το κεφάλι του Ερνέστο, κατά την στροφή του κεφαλιού όταν χαιρετά), αλλά ήθελα κυρίως να δω πάλι τις τεχνικές δυσκολίες και τα χαρακτηριστικά του προγράμματος με το οποίο θα δουλέψω αυτή την ταινία.
   Ακολουθεί το βίντεο με το δοκιμαστικό.

Μικρό portfolio

   Αυτό το διάστημα ασχολούμαι αρκετά εντατικά με το σχέδιο, ώστε να το βελτιώσω, και με την διαμόρφωση χαρακτήρων για κινούμενο σχέδιο,άλλους για computer animation δύο διαστάσεων και άλλους για παραδοσιακό κινούμενο σχέδιο.
   Κάποια από τα σκίτσα και τους χαρακτήρες που έφτιαξα και που θα φτιάξω στο μέλλον, θα τα αναρτήσω και στο ιστολόγιο, στην νέα σελίδα που τιτλοφορείται "portfolio".
   Αυτό το διάστημα δουλεύω σε αρκετούς χαρακτήρες και σε σενάρια, ενώ με φίλους κοιτάζουμε το ζήτημα της εργασίας πάνω και στο κινούμενο σχέδιο και για αυτό και υπάρχουν "κενά" ανάμεσα στις αναρτήσεις. Νομίζω πάντως ότι σχετικά σύντομα θα επανέλθω.

Το πρώτο μου (σχεδόν) παραδοσιακό κινούμενο σχέδιο

   Το ιστολόγιο έμεινε για αρκετό καιρό ανενεργό, όχι γιατί δεν είχα να γράψω κάτι, αλλά γιατί προσπάθησα να ασχοληθώ "επισταμένως" με την δημιουργία του πρώτου μου σχεδόν παραδοσιακού κινουμένου σχεδίου.

Να διευκρινίσω κατ' αρχάς το "σχεδόν": Δεν έχω στην διάθεσή μου τρικέζα (rostrum νομίζω ονομάζεται στα αγγλικά η μηχανή) για να τραβήξω κάθε καρέ χωριστά. 

   Πάμε παρακάτω: Δεν με ενδιέφερε τόσο σε αυτή την φάση να κάνω ένα ωραίο κινούμενο σχέδιο, όσο να δω τις τεχνικές και άλλες δυσκολίες στην όλη παραγωγή του έργου, προβλήματα δηλαδή που πρέπει να λυθούν από την αρχή ως το τέλος.

   Εν αρχή, είναι το σενάριο: μία πολύ απλή ιστοριούλα: ένα ληστής γεροδεμένος απειλεί με ένα γκλομπ έναν φουκαρά και του ζητά τα λεφτά του. Ο φουκαράς αρνείται παρότι τρέμει από τον φόβο του και ο ληστής κινείται να τον χτυπήσει. Περνώντας σε άλλη σκηνή, εκείνη την ώρα πετά κοντά τους ένα πουλί, το οποίο ξαφνικά νιώθει ενοχλήσεις στο στομάχι του και πρέπει να "ξαλαφρώσει". Επιστρέφουμε στο πρώτο πλάνο και την ώρα που ο ληστής ετοιμάζεται να χτυπήσει τον άλλον ήρωα της ταινιούλας, το πουλί "ελευθερώνει" το...περιττό του φορτίο το οποίο θρονιάζεται μεγαλοπρεπώς πάνω στον ληστή, ο οποίος μένει κόκκαλο. Ο φουκαράς, βλέποντας, το σκηνικό, βγάζει από την τσέπη του ένα χαρτομάντηλο, το προσφέρει στον ληστή και αυτός κλείνει την ταινία με το βλέμμα στραμμένο στον θεατή. Απλά πράγματα, όχι μεγάλα νοήματα.

1. Το χαρτί.

   Το πρώτο πράγμα που είχα να κάνω, ήταν να επιλέξω το χαρτί. Ήξερα το μέγεθος (Α4), έπρεπε να βρω το βάρος. Δεν μου έκανε ούτε το "κανονικό" Α4 των 80 gr, (μικρή διαφάνεια), ούτε το διάφανο Α4 (νομίζω ότι θα δημιουργούσε σύγχυση). Επέλεξα τελικά χαρτί των 60 gr.

2. Περφορατέρ (διακορευτής επί το ελληνικότερο) και πατέντα.

   Στα αγγλικά ο όρος είναι Animation punch και δεν θα βρείτε αντίστοιχο στην Ελλάδα (και στην Ευρώπη θα δυσκολευτείτε: σε 2-3 χώρες μόνο). Και η τιμή ανεβαίνει ανάλογα με το είδος. Το στάνταρ acme εργαλείο - δύο πεπλατυσμένες τρύπες στα άκρα και μία στρογγυλή στην μέση - μπορεί να φτάσει και αρκετά επάνω από 1000€. Ο διακορευτής (υπάρχει προφανής λόγος που κάθε φορά που το ζητάω έτσι με κοιτάνε περίεργα, αλλά ελληνικά έτσι λέγεται...πάλι για προφανείς λόγους) είναι σημαντικός γιατί, αν είναι καλός, θα μας δώσει ομοιομορφία στο τρύπημα των χαρτιών και θα προχωράμε πιό γρήγορα την διαδικασία. Αναγκαστικά, προχώρησα σε εκείνη την φάση σε μία δημιουργία πατέντας.

Πήρα έναν απλό, οικιακό διακορευτή με δύο τρύπες. Τον τοποθέτησα στο μέσον ενός σκληρού χαρτονιού. Υπολόγισα, με ένα χαρτί Α4, σε πιό σημείο της μεγάλης πλευράς πρέπει να τοποθετήσω τον διακορευτή, ώστε να μπορεί να κόψει το χαρτί στο μέσον (έτσι νόμιζα...). Κατόπιν, έκοψα το χαρτόνι στο σημείο εκείνο, ώστε να εφαρμόζει ο διακορευτής και το επίπεδό του να είναι όσο το δυνατό πιό κοντά με αυτό του χαρτονιού (ώστε το τρύπημα του χαρτιού να είναι ακόμα πιό σωστό). Στερέωσα τον διακορευτή και έπειτα κόλλησα δύ πηχάκια πάνω στο χαρτόνι, ώστε να είναι οι οδηγοί για να μπαίνουν τα Α4 ακριβώς (χωρίς περιθώρια για να "παίζουν" δεξιά-αριστερά αλλά και χωρίς να "στριμώχνονται" και να χρειάζεται να πιεστούν για να πάνε στην θέση τους). Σημείωση: κάπου εκεί έκανα λάθος και το τρύπημα των χαρτιών δεν γινόταν στην μέση. Χάθηκαν λίγα χιλιοστά, αλλά αυτά ήταν αρκετά για να μην μπορεί να γίνει σωστά η εργασία αυτή (οπότε, χρειάζεται διόρθωση η τοποθέτηση των οδηγών).

Έφτιαξα και μία peg bar που να δέχεται το χαρτί όπως το τρύπαγε ο περφορατέρ και την εφάρμοσα πάνω στον δίσκο του κινουμένου σχεδίου (εν καιρώ θα σας πως). Και αυτό μας πάει στο επόμενο βήμα.

3. Το γραφείο.

   Είμαι πολύ τυχερός, γιατί ο γραφείο (βασικά, σκεφτείτε το περισσότερο σαν άνω μέρος ενός γραφείου) μου το χάρισε κορυφαίος animator (δεν αναφέρω το όνομα, σε περίπτωση που δεν θέλει). Κάποια στιγμή, θα το μετρήσω και θα σας δώσω οδηγίες κατασκευής). Το πιό σημαντικό θέμα εκεί ήταν ο φωτισμός: προτίμησα λάμπα φθορίου (οικονομίας όπως λέγονται τώρα). Στην αρχή είχα μία λάμπα σχετικά αδύναμη και την αντικατέστησα με μία μεγαλύτερη.

Τί ΔΕΝ έκανα:

   Δεν έκανα storyboard, γιατί, όπως είπα, με ενδιέφερε κυρίως να δω τις τεχνικές δυσκολίες, όχι τις "καλλιτεχνικές" (όχι ότι και αυτές δεν τις σημείωσα: θα αναφέρω και κάποιες παρακάτω). Ομοίως, δεν μπορούσε να υπάρχει animatic.

   Είχα στο νου μου το exposure sheet (δεν γνωρίζω δυστυχώς τον ελληνικό όρο), αλλά δεν το κατανοούσα αρκετά για να το εφαρμόσω, κάτι που έκανα όμως, έστω καθυστερημένα, στο μετά την παραγωγή στάδιο. Θα εξηγήσω σε εκείνο το σημείο.

...Και από εδώ και έπειτα ξεκίνησα την παραγωγή. Με την διαδικασία που σας είχα πει και στο webinar. Όλα τα σκίτσα έγιναν στο χέρι: πρώτα με μολύβι (το σκληρό μολύβι είναι τελικά καλύτερο για το περίγραμμα, αλλά υποθέτω ότι κάθε μολύβι, ανάλογα με το τί θέλει καθένας να κάνει, μπορεί να δώσει πολλά). Εκεί βρήκα μία πρώτη δυσκολία: Με το να σκιτσάρει κανείς μόνο με μαύρο στο ένα χαρτί που βρίσκεται πάνω στο άλλο και με δεδομένο ότι κάποια στιγμή μπορεί να έχει και 5-6 επάλληλα χαρτιά, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να "μπλέξει" στοιχεία (π.χ. να νομίζει ότι κινεί το δεξί χέρι, αλλά τελικά να κινεί το αριστερό) και σε κάποια στιγμή να πάρει λάθος δρόμο το animation. Κατάλαβα τότε την σημασία των χρωματιστών μολυβιών, τα οποία σου επιτρέπουν να σχεδιάζεις κάποιο στοιχείο με διαφορετικό χρώμα. Π.χ. το πόδι που κρύβεται, το σχεδιάζει με, ας πούμε, μπλε μολύβι (το οποίο έχει την ιδιότητα να σβήνει αρκετά εύκολα, δεν μιλάμε για τις γνωστές ξυλομπογιές), ενώ αυτό που είναι μπροστά με το κανονικό. Έτσι, ξέρουμε κάθε φορά πού είναι τί. ΤΟ πρόβλημα είναι πως τέτοια μολύβια δεν υπάρχουν στην Ελλάδα και θα πρέπει κανείς είτε να τα παραγγείλει μέσω διαδικτύου, πληρώνοντας όμως πολλά στα μεταφορικά είτε να βρίσκεται στις ΗΠΑ, ή στην Γαλλία , στην Αγγλία και στο Βέλγιο (ίσως και στις χώρες της ανατολικής και κεντρικής Ευρώπης που έχουν παράδοση) και να ξέρει σε ποιά καταστήματα θα πάει (δεν βρίσκονται παντού, δεν βρίσκονται σε κάθε κατάστημα που πουλά υλικά καλλιτεχνικά). Ήμουν τυχερός γιατί είχα φίλο που βρισκόταν στην Γαλλία και του είπα αν μου πάρει ένα κουτί.

Από εκεί και έπειτα, δούλεψα τις μορφές μου σε διαφορετικά επίπεδα-layers, και όχι στο ίδιο. Δηλαδή, άλλο ο ληστής, άλλο το θύμα του, άλλο η πολυκατοικία, σε διαφορετικό layer το σώμα το πουλιού στο κοντινό πλάνο, σε διαφορετικό τα φτερά, σε διαφορετικό το κεφάλι που γυρίζει.

Αφού ολοκλήρωσα το σκιτσάρισμα με τα μολύβια, "πέρασα" από πάνω τα σκίτσα με μαύρους μαρκαδόρους σχεδίου. Χρησιμοποίησα μαρκαδόρους πάχους 0.3, ενώ για τις λεπτομέρειες βρήκα μόνο μπλε 0.1 και σε αυτό οφείλεται το ότι "χάθηκαν" οι λεπτομέρειες των προσώπων στο σκανάρισμα και στην ψηφιακή επεξεργασία (το μπλε εμφανιζόταν σαν γκρι).

Το σκανάρισμα και η επιλογή προγράμματος για την εισαγωγή των αρχείων και την επεξεργασία:

   Αφού σκάναρα τα χαρτιά, αρχικά τα επεξεργάστηκα στο gimp (open source πρόγραμμα επεξεργασίας εικόνας, εφάμιλλο του Photoshop, αλλά σχετικά δύσχρηστο μέχρι να καταλάβεις την λογική του). Καθάρισα βασικά τις πληροφορίες που έγραφα στα χαρτιά (π.χ. πόσα καρέ μένει ακίνητο αυτό το σκίτσο, αν εναλλάσσεται με άλλο κτλ) και τις πιό χτυπητές μουντζούρες. 

Εδώ, άρχισα να φτιάχνω και το axposure sheet (dope sheet στην Αγγλία). Τί είναι όμως αυτό; Ουσιαστικά, είναι το χτίσμο του animation στο χαρτί. Χοντρικά, σε μία στήλη μπαίνει ο αριθμός κάθε καρέ χωριστά και στις άλλες: το background (π.χ. το background 1 το χρησιμποιούμε από το καρέ 1 ως το καρέ π.χ.100. Στην στήλη που σημειώνουμε το background, γράφουμε στο καρέ 1 το background 1 και τραβάμε μία κάθετη στήλ που σταματά στο αντίστοιχο του καρέ 100. Αν μετά χρησιμοποιούμε το bacground 2, στο τετράγωνο της στήλη του background που αντιστοιχεί στο καρέ 101, σημειώνουμε το "background 2" και τραβάμε μία γραμμή μέχρι  εκεί που θέλουμε. Αντίστοιχα κάνουμε με κάθε στοιχείο του κινουμένου σχεδίου μας. Μία κίνηση ενός στοιχείομπορεί φυσικά να εμφανίζεται μόνο σε ένα καρέ ή σε λίγα, κάτι που είναι το πιό συνηθισμένο). Εξυπακούεται ότι αυτό σημαίνει ότι έχουμε χρονομετρήσει το πόσο θα κρατά η κίνηση που θέλουμε να βάλουμε στο χαρτί. Το ότι ακολούθησα σε αυτή τη στιγμή την διαδικασία αυτή, με διευκόλυνε στο να ξέρω σε ποιό καρέ μέσα στο πρόγραμμα θα βάλω το κάθε στοιχείο, αν όμως το έκανα εξ αρχής, θα σήμαινε ότι "εγκεφαλικά" θα είχα ήδη έτοιμο το animation και θα έπρεπε "μόνο" να το σκιτσάρω, χωρίς να σκέφτομαι την ώρα του σκίτσου πόσην ώρα θα πρέπει να κρατήσω αυτή την πόζα κτλ. Άρα, θα εξοικονομούσα χρόνο.

   Κατόπιν,σκόπευα να περάσω τις εικόνες στο Anime Studio Pro 8, το πρόγραμμα που έχω για την δημιουργία animation. Άρχισα λοιπόν να εισάγω τα αρχεία jpeg. Από ένα σημείο και μετά, διαπίστωσα πως οι εικόνες εισάγονταν σαν "σπασμένα" αρχεία εικόνας, δηλαδή, ουσιαστικά δεν μπορούσα να τις εισάγω.

Θεώρησα ότι ίσως είναι πρόβλημα του είδους του αρχείου της εικόνας. Δημιούργησα αρχεία png. Το ίδιο αποτέλεσμα. Επέλεξα διάφορες μορφές αρχείων - και ανυσματικά - vector - αρχεία, αλλά δεν έβγαλα άκρη. Τότε κατάλαβα ότι το πρόγραμμα δεν σηκώνει την παραγωγή παραδοσιακού κινουμένου σχεδίου (σε αυτή την φάση, το σκανάρισμα και η εισαγωγή των εικόνων σε ένα πρόγραμμα ισοδυναμούν με την παλιά καρέ καρέ φωτογράφηση της ταινίας). Διαπίστωσα ότι μπορούσα να ακολουθήσω την διαδικασία εισαγωγής στο Pinnacle Ultimate Studio 14 αλλά θα ήταν χρονοβόρα.

Για να μην παρεξηγηθώ: το ASP 8 είναι μία χαρά πρόγραμμα, το οπίο όμως δεν σηκώνει παραδοσιακό κινούμενο σχέδιο και ό,τι σχετίζεται με αυτό, για αυτό και η τιμή του είναι πιό προσιτή. Στην δημιουργία digital animation είναι πολύ καλό.

   Ψάχνοντας στο διαδίκτυο, βρήκα ότι το καλύτερο πρόγραμμα της αγοράς, το Toon Boom Studio (αναφέρομαι στην οικιακή έκδοση, όχι στις επαγγελματικές της εταιρείας) στηρίζει απόλυτα το παραδοσιακό κινούμενο σχέδιο. Ευτυχώς, παρέχει μία δοκιμαστική έκδοση 30 ημερών, την οποία και δοκίμασα σε ό,τι αφορά τα χαρακτηριστικά της για αυτό που με ενδιέφερε.
Έτσι, πέρασα στο Toon Boom τα αρχεία jpeg (εντάξει, ψιλοβαρετή εργασία, αλλά σκέψου τί τράβαγαν οι παλιοί...) και έκανα εξαγωγή το αρχείο, το οποίο και ακολουθεί:

   Και μία παρατήρηση για το τεχνικό μέρος της ταινίας καθαυτής: στο τρίτο πλάνο, το πουλί έπρεπε να το κάνω να πετά πιό σιγά. Έτσι όπως το έβαλα να πετάει, γρήγορα, ο θεατής αφενός δεν είχε τον χρόνο να συλλάβει όλες τις κινήσεις (τί να πρωτοδεί; την απειλητική κίνηση του ληστή ή το πουλί να πετά και να "σημαδεύει" τον ληστή;), αφετέρου χάθηκε και η έκφραση του πουλιού (ανακούφιση) μετά την "απελευθέρωση" του ...περιττού βάρους.

   Φυσικά, θα ήθελα να επεξεργαστώ την ταινιούλα, να την χρωματίσω κτλ. Αυτό σημαίνει δύο πράγματα:

1) Είτε ότι θα πρέπει να χρωματίσω όλα τα αρχεία εικόνας στο πρόγραμμα επεξεργασίας εικόνας και μετά να τα εισάγω πάλι στο Toon Boom (εκτός και το Toon Boom μπορεί να διαβάσει απευθείας τις αλλαγές στα αρχεία εικόνας, οπότε δεν μπαίνει ζήτημα να φτιάξω εκ νέου αρχείο με τις έγχρωμες εικόνες) είτε

2) Να βρω τρόπο να δημιουργήσω vector (ανυσματικά) αρχεία εικόνας από τα αρχεία jpeg.

Εδώ βρήκα ότι το Toon Boom έχει έναν περιορισμό: ένα αρχείο jpeg που έχω ήδη εισάγει στο πρόγραμμα, φαινομενικά το μετατρέπει με την κατάλληλη εντολή σε vector, αλλά ουσιαστικά δεν είναι επεξεργάσιμο (το βλέπει σαν "κενό" vector αρχείο). Έτσι, έχω δύο λύσεις:

   α) Αν έχω ήδη σκανάρει τα ξπεγ αρχεία, επιλέγω να τα εισάγω σε ένα καινούργιο Project ως vector αρχεία. Ή

   β) Αν δεν τα έχω σκανάρει ακόμα, επιλέγω να τα εισάγω σε ένα νέο project (έργο) μέσω της κατάλληλης εντολής, ως vector. 

Ακολούθησα την πρώτη μέθοδο,της ανυσματοποίησης των ήδη υπαρχόντων αρχείων και το αποτέλεσμα ήταν το ακόλουθο:

   Το σημαντικό με τα αρχεία vector δεν είναι τόσο ή μόνο ότι "καθαρίζουν" την εικόνα (και λάβετε υπόψιν ότι εδώ δεν ασχολήθηκα ιδιαίτερα με τις ρυθμίσεις του voctorizing/ανυσματοποίησης του αρχείου, κάτι που νομίζω ότι σημαίνει πως κάποιες λεπτομέρειες ίσως τις "έσωζα" αν ήμουν πιό σχολαστικός, αλλά ο σκοπός μου ήταν άλλος), όσο το ότι είναι άμεσα επεξεργάσιμα από το ίδιος το πρόγραμμα animation. Βασικά, μπορούν να χρωματιστούν άμεσα. Ένα μικρό τμήμα της ταινίας το χρωμάτισα:

   Τα προγράμματα ψηφιακής επεξεργσίας κινουμένου σχεδίου επιτρέπουν - αν πάμε καλά οργανωμένα για μια δουλειά - το άμεσο και πρακτικό, σε πραγματικό χρόνο τεστάρισμα της ταινίας μας, όταν παλιότερα ο κάμεραμαν θα έπρεπε να πάρει τα σκίτσα, να τα φωτογραφίζε, να τα εμφανίσει την νύχτα (ίσως να μιλάμε μόνο για 5-10 δευτερόλεπτα ταινίας, έτσι;) και να τα δει ο σκηνοθέτης/animator την άλλη μέρα και, αν δεν του άρεσαν, να ξεκινήσει όλη η ομάδα την δουλειά για να κάνει διορθώσεις....

Θα επανέλθω αρκετά σύντομα με κάτι πιό πρακτικό.

Το ελληνικό animation: 4ο μέρος

   Από το 2000 και έπειτα, μπαίνει δυνατά η ψηφιακή τεχνολογία και στο ελληνικό animation, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο υπολογιστής μονοπώλησε ή μονοπωλεί τον χώρο. Κυριαρχεί σαφώς στο τρισδιάστατο κινούμενο σχέδιο, αλλά στο δισδιάστατο και στο stop motion έχουμε περισσότερο ένα υβρίδιο παρά απόλυτη κυριαρχία της ψηφιακής τεχνολογίας, χωρίς αυτό να σημαίνει πως λείπουν και αυτά τα παραδείγματα (εγώ π.χ. μέχρι τώρα εργαζόμουν μόνο με τον υπολογιστή: τώρα αρχίζω να μπαίνω στον χώρο του παραδοσιακού κινουμένου σχεδίου ή κάτι κοντά σε αυτό). Τον δρόμο, πάντως, στις νέες τεχνολογίες είχαν ήδη ανοίξει τα "Φραουλόπουλα", τα οποία είδαμε στο 3ο μέρος του αφιερώματος.
   Στα 2001 ο Σπύρος Πολυμέρης μας έδωσε το Ό,τι είναι ταξίδι. Την ίδια χρονιά, ο Αρίσταρχος Παπαδανιήλ ολοκλήρωσε το καρτούν Το ...άλλο.

Στα 2002 ο Δημήτρης Βόρρης έδωσε στο κοινό Το Συμπόσιο του Αρχαιούλη, με το οποίο ασκούσε κριτική στις διατροφικές συνήθειες των σύγχρονων Ελλήνων. Την ίδια χρονιά, ο Νάσος Μυρμιρίδης έβγαλε και το δεύτερο επεισόδιο του Αρχαιούλη, για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, προφανώς με την ευκαιρία της διεξαγωγής τους από την Αθήνα δύο χρόνια μετά. Η δεύτερη ταινία αξιοποιεί το 3D animation και την φωνή του Χάρυ Κλυνν. Η σατιρική διάθεση είναι ιδιαίτερα εμφανής.

Την ίδια χρονιά, ο Σπύρος Σιάκας σκηνοθέτησε το αλληγορικό Star System.

Ένας άλλος Σπύρος, ο Ρασιδάκης, πάλι στα 2002 έβγαλε την ταινία του Ο νόμος της βαρύτητας, σε 3D, μία υψηλού επιπέδου ταινία. με αναφορές στο οικολογικό πρόβλημα, στο ζήτημα "μεγαλούπολη", στο θέμα της ελευθερίας, της φιλίας, της ματαιοδοξίας - όπως αναφέρει ο ίδιος ο δημιουργός - και του φθόνου και τελικά με την απαισιοδοξία για το κατά πόσον ο άνθρωπος έχει πάρει μία μη αναστρέψιμη πορεία καταστροφής.

Πάλι στα 2002 ο Ανανιάδης έβγαλε την συνέχεια της Τρύπας, το Overground - Τρύπα 2, η οποία πάντως παρουσιάστηκε μετά από 2 χρόνια. Ο ήρωας προσπαθεί να επιβιώσει πάνω από την τρύπα τώρα, ξανακατεβαίνει όμως στους υπονόμους, από όπου κακήν κακώς τον διώχνουν οι εργασίες του Μετρό. Οι κάτοικοι του υπονόμου του δίνουν ένα αλεξίπτωτο, με το οποίο τελικά θα ανέβει ψηλά και θα φύγει από την Γη. Δυστυχώς, δεν βρήκα την ταινία κάπου.

Η πρώτη ελληνική 3D παραγωγή ήταν το "Οι φίλοι μου τα διαστημάκια" του Δημήτρη Πατρίκιου, το 2003. Μία ταινιούλα για παιδιά (ακολουθεί trailer).

Στα 2004 ο Κώστας Κατράκης σκηνοθέτησε σε 3D animation την Φανταξιά, με θέμα την δύναμη της παιδικής φαντασίας. Ο Κατράκης ασχολείται εδώ και χρόνια ιδιαίτερα με την εκπαίδευση των παιδιών πάνω στο animation (ακολουθεί trailer).

Το 2005 ο Σιάκας δίνει το δεύτερο μέρος της τριλογίας του Star System, με τον τίτλο The mirror stage. Το θέμα του χoρού παραμένει kai parall;assetai, ενώ η τεχνική που ακολουθείται είναι κυρίως αλλά όχι αποκλειστικά του stop motion με μαριονέτες.

Την ίδια χρονιά ο Ανανιάδης παρουσίασε το Μην πετάξεις τίποτα, με κύριο θέμα την οικολογία αλλά και την - καπιταλιστική; - απληστία, με το όλο πλέγμα κεφαλαιοκρατίας, στρατοκρατίας αλλά και της δουλικής στάσης του γενικότερου πληθυσμού - της εξαγοράς της συνείδησης εν ολίγοις -έναντι της εξουσίας. Τελικά, τίποτα "δεν πετιέται". 

Η τεχνολογία τρισδιάστατων κινουμένων σχεδίων που έφερε και την πτώση του κόστους παραγωγής, οδήγησε ουσιαστικά σε μία άνθιση του ελληνικού κινουμένου σχεδίου ποσοτικά και ποιοτικά, ακόμα και αν ακόμα δεν έχει γίνει ευρέως γνωστό ούτε καν στο ελληνικό κοινό. Πάντως, οι διακρίσεις άρχισαν να έρχονται όλο και περισσότερες και σε διεθνή φεστιβάλ.

Στα 2007 η ταινία Το ποντικάκι που ήθελε να αγγίξει ένα αστεράκι προβλήθηκε στη ΕΡΤ. Σκηνοθέτες ήταν ο Παναγιώτης Ράππας και ο Άγγελος Ρούβας και την παραγωγή ανέλαβε η Time Laps Pictures  με την Minotaur Digital Arts (MDA) να αναλαμβάνει ένα μικρό τμήμα της παραγωγής. Η ταινία έκανε αίσθηση ενώ κέρδισε και διακρίσεις και βραβεία στην Κύπρο, στις ΗΠΑ, στην Αγγλία και αρκετά σε ελληνικά φεστιβάλ. Ακολουθεί απόσπασμα.

Αφού έγινε αναφορά στην MDA, ας δούμε και το demo reel του 2008. Η εταιρεία ασοχλήθηκε και με εκπαιδευτικές ταινίες υψηλού επιπέδου. 

Παράλληλα, αυξάνονται οι εμφανίσεις δημιουργιών Ελλήνων στο διαδίκτυο, και πάλι σε υψηλότατο επίπεδο, μέσα από τις διάφορες πλατφόρμες (flash, toonboom, Anime Studio κτλ). Μία από αυτές, είναι του Ηλία Σούλα, το Space Alone, μία εξαιρετικά όμορφη και - φαινομενικά μόνο - πικρή ιστορία, γεμάτη συναισθήματα και με εκπληκτική μουσική επένδυση.

Θα μεταφερθούμε στα 2010, όταν θα σημειωθεί μία έξαρση δημιουργικότητας σε πολλά επίπεδα, σε διάφορες τεχνικές, με μία ακόμα σειρά από αριστουργήματα. Ξεκινώ από το εκπληκτικό Το χωριό του Στέλιου Πολυχρονάκη, stop motion ταινία με βραβεία εντός και εκτός Ελλάδας και πλήθος συμμετοχών, ανάμεσα σε αυτές και στο φημισμένο φεστιβάλ του Ανεσύ.

Μάλιστα, ο Πολυχρονάκης έφτιαξε και ένα "making of" της ταινίας του, αρκετά διδακτικό νομίζω.

H Έφη Παππά μας έδωσε την διπλωματική της εργασία από το ΤΕΙ Εφαρμοσμένων Τεχνών και Σχεδίου με τον τίτλο 1,2 million Children, με ταινία που αναφέρεται στο εμπόριο παιδιών, γενικότερα της λαθραίας διακίνησης ανθρώπων με ειδική αναφορά στα παιδιά, όπως αναφέρει η ίδια. Τεχνικά είναι υβρίδιο, computer animation δύο διαστάσεων αλλά σε τρισδιάστατο χώρο.Η ταινία πήρα μέρος σε πολλά φεστιβάλ και είχε διακρίσεις.

Παράλληλα, άρχισαν να βγαίνουν και άλλες διαδικτυακές σειρές στο youtube και αλλού. Η  ακόλουθη, Πριν το Teza, είναι μία μεταφορά comic strips σε κινούμενο σχέδιο. Δημιουργός είναι ο Γιώργος Μελισσαρόπουλος (Meliss). Έτσι, οι δρόμοι για το ελληνικό άρχισαν αν ανοίγονται σε διάφορα σημεία (το δεύτερο ταινιάκι είναι του 2011).

Ένας άλλος δρόμος που βρήκε το ελληνικό animation - δρόμος που είχε ανοιχτεί στο εξωτερικό, αλλά πάντα το ερώτημα είναι "ποιός θα κάνει το βήμα" και εδώ - είναι αυτός της μίξης ζωντανής δράσης με animation. Μία πραγματικά φρέσκια και ωραία ιδέα είδαμε στο Το κορίτσι στον τοίχο, από τον Γαβριήλ Ψαλτάκη. 

Την ίδια χρονιά επιστρέφει ο Θόδωρος Μαραγκός με το ντοκυμανταίρ Οι κλέφτες του χρόνου. Μέσα στην ταινία παρεμβάλλονται - όπως συνηθίζει να το κάνει ο σκηνοθέτης - τμήματα με κινούμενο σχέδιο. Η αναφορά γίνεται στον φωτογράφο Παναγιώτη Ηλιόπουλο και στην πολυτάραχη αλλά ενδιαφέρουσα ζωή του.

Ο Ντίνος Θεοδοσίου, ακόμα ένας αυτοδίδακτος Έλληνας, εργάζεται πάνω στο τρισδιάστατο κινούμενο σχέδιο. Μία από τις δουλειές του είναι Τα σκυλιά, μεσαίας διάρκειας ταινία. Ακολουθεί το trailer.

Στα 2012 πάλι, ξαναβλέπουμε ελληνικά κινούμενα σχέδια στην ελληνική τηλεόραση. Πρόκειται για την σειρά Ουκ αν λάβοις, των Γιάννη Παπαδάκου, Δημήτρη Δαγδιλέλη, Φωτεινού Χιώλου, Τάσου Κουνάκη, Γιάννη Τσιτσώνη και Δημήτρη Ευστρατιάδη. Η σειρά φιλοδοξούσε να είναι κάτι σαν το ελληνικό South Park. Πατούσε στην επικαιρότητα, πολιτική, πολιτιστική κτλ, αλλά αντιμετώπισε τα προβλήματα που αντιμετωπίζει κάθε ελληνική παραγωγή: όλοι περιμένουν να λειτουργούν οι animators με standards Χόλλυγουντ. Αλλά ...μόνο οι animators και θεωρώντας ότι συνεργάζονται με την Disney περίπου. 

Οι ευχάριστες εκπλήξεις δεν τελειώνουν για το 2010. Άλλη μία βρίσκουμε στην Mariza του Κωνσταντίνου Κρυστάλλη. Η Μαρίζα είναι ένα γαϊδούρι. Τί συμβαίνει όταν μια γαϊδούρα συμπεριφέρεται... γαϊδουρινά;

Στα 2010 έρχεται και η τελευταία - ως τώρα - ταινία του Ιορδάνη Ανανιάδη, το 12410 και 1 τριαντάφυλλα, αναφορά στα γεγονότα του Πολυτεχνείου το 1973 και στην επέτειο. Μία γάτα "θυμάται". Πέρα από τις όποιος διαφωνίες μπορεί να έχει κάποιος για ορισμένες από τις αναφορές του Ανανιάδη, η ταινία δείχνει πως είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο για το ελληνικό κινούμενο σχέδιο - αν όχι το μεγαλύτερο - και μόνο θλίψη προκαλεί το γεγονός ότι κα΄ποιες παραγωγές του δεν ολοκληρώθηκαν για λόγους οικονομικούς.

Η εργασία αποφοίτησης του Σπύρου Πανταζή από το ΤΕΙ, ήταν μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα 

ταινία υβριδική, με τίτλο Deconstruction, επιστημονικής φαντασίας, μία αλληγορία: "Μην κρίνεις τον άλλον από αυτό που φαίνεται". Αλλά και μία σπουδή, νομίζω, στην μοναξιά.

Στο κανάλι του τμήματος γραφιστικής του ΤΕΙ θα βρει κανείς και άλλες ενδιαφέρουσες σπουδαστικές ταινίες.

Synex;izetai παράλληλα και μία ανάπτυξη - πάλι τόσο ποιοτική όσο και ποσοτική - του ελληνικού stop motion. Ένα παράδειγμα ακολουθεί: είναι της ομάδας Illusion Drops και έχει τίτλο Dream of living.

Αφήνω για το τέλος την καλύτερη ίσως ταινία - μικρού μήκους - που έχει γυριστεί από Έλληνες. Πρόκειται για την ταινία του Παναγιώτη Ράππα, The fountain of youth. Είναι μία ταινία 3D animation, 

Βασισμένη στο παραμύθι του Λαυκάδιου Χερν, Ελληνοϊρλανδού που θεωρείται ο εθνικός ποιητής της Ιαπωνίας (με το όνομα Κοϊζούμι Γιακούμο) με τον ομώνυμο τίτλο. Δυστυχώς, έχω μόνο ένα trailer να σας δώσω. Η μουσική του Δημήτρη Παπαδημητρίου εντείνει τα συναισθήματα που γεννά η παρακολούθηση της ταινίας, Με την πρώτη ευκαιρία, απολαύστε την!

Εδώ ολοκληρώνω το αφιέρωμα στο ελληνικό animation. Κάποια συμπεράσματα που μπορούν να βγουν είναι ότι, υπάρχει ταλέντο στην Ελλάδα, ανεκμετάλλευτο. Απόδειξη είναι ότι πολλοί Έλληνες που βγήκαν στο εξωτερικό εργάζονται σε αυτόν τον τομέα με μεγάλη επιτυχία, ενώ ακόμα και αυτοί που επιμένουν να υπηρετούν αυτήν την τέχνη στην Ελλάδα, δίνουν πολύ ωραία δείγματα δουλειάς, έως και ισάξια με αυτά χωρών με μεγάλη παράδοση στο animation. Επίσης, αποδεικνύεται πως ο χώρος δεν έχει τύχει της προσοχής του κράτους, ενώ και η διαφήμιση δεν δείχνει εμπιστοσύνη στους Έλληνες του είδους αυτού - τουλάχιστον όχι τόσο όση θα έπρεπε - και αυτό έχει αποτέλεσμα και στην ισχνή παραγωγή ταινιών ολοκληρωμένων: η οικονομική δυσχέρεια στον χώρο του aniamtion είναι η πραγματικότητα εδώ και χρόνια. Το γεγονός ότι υπάρχει, πάντως, τμήμα ΤΕΙ που εκπαιδεύει στο animtion είναι ενθαρρυντικό. Είναι η πρώτη φορά που έχουμε εκπαιδευμένους animators, αλλά ακόμα η ερασιτεχνική παράδοση σηκώνει μεγάλο βάρος στον χώρο. Ένα ακόμα μειονέκτημα, σημαντικότατο, είναι πως δεν βρίσκει κανείς τα υλικά που χρειάζεται για να δημιουργήσει. Εννοώ από ειδικά μολύβια μέχρι προγράμματα για του υπολογιστές. Όλα πρέπει να τα παραγγείλει από το εξωτερικό ή να γνωρίσει τις διαστάσεις των επίπλων για να κατασκευάσει ένα γραφείο, σχεδιαστήριο κτλ Εν τούτοις, η "εμπλοκή" της ψηφιακής τεχνολογίας, κάνει πιό προσιτό το αντικείμενο σε όσους έχουν την διάθεση να ασχοληθούν με αυτό.

Τώρα, με δεδομένη την οικονομική κρίση, είναι άδηλο το μέλλον του ελληνικού animation, όπως και κάθε άλλου επαγγέλματος ή δραστηριότητας αντίστοιχης στην Ελλάδα (και όχι μόνο). Δεν φαίνεται, πάντως, κάποια ανασχετική τάση αυτή την στιγμή. Το ζήτημα είναι, νομίζω, πότε θα πάρει οργανωμένη μορφή αυτή η ενασχόληση/εργασία (εννοώ κυρίως με σπουδές πανεπιστημιακές, με δημιουργία στούντιο - κυρίως κρατικών, που να διασφαλίζουν ένα μίνιμουμ χρηματοδότησης -  ικανών να σηκώσουν παραγωγές μαζικά και ποιοτικά κτλ ή με ανεξάρτητα στούντιο που να ανταπεξέρχονται στις ανάγκες του χώρου, χωρίς να κάνουν δραματικές εκπτώσεις στην ποιότητα).

Ακολουθούν σύνδεσμοι για τα τρία πρώτα μέρη του αφιερώματος:

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ